Perşembe19 Kasım 202608:57İSTPİYASAKAPALI

Prostat kanseri tedavisinde ‘moleküler kelepçe’ yöntemi

Michigan Üniversitesi araştırmacıları, prostat kanserinin büyümesinde rol oynayan iki proteini birbirine kilitleyen DALTAC yöntemini geliştirdi. Klinik öncesi testlerde güçlü sonuçlar veren yaklaşım, henüz insanlar üzerinde denenmedi.

İstanbul Ticaret Gazetesi

Yayınlanma

Paylaş
Prostat kanseri tedavisinde ‘moleküler kelepçe’ yöntemi

Michigan Üniversitesi Sağlık Rogel Kanser Merkezi araştırmacıları, ileri evre ve tedaviye dirençli prostat kanserine yönelik yeni bir moleküler yaklaşım geliştirdi. Nature dergisinde yayımlanan çalışmada, kanseri destekleyen iki proteini ayrı ayrı engellemek yerine birbirine bağlayarak etkisizleştiren moleküller kullanıldı. 

Hücre hatları, fare modelleri ve insan hücrelerinden geliştirilen üç boyutlu organoidlerde sınanan yöntem, tümör hücrelerine karşı güçlü etki gösterdi. Araştırmacılar, insanlarda klinik denemelere uygun bir ilaç adayı belirlemek için çalışmalarını sürdürüyor.

İKİ PROTEİN BİRBİRİNE KİLİTLENİYOR

Geleneksel kanser ilaçları, tümör büyümesini destekleyen proteinleri veya sinyal yollarını engelleyerek çalışıyor. Yeni yaklaşımda ise prostat kanserinin büyümesini sağlayan genlerin etkinleşmesinde rol oynayan androjen reseptörü (AR) ile yardımcı protein p300 hedef alınıyor.

Geliştirilen molekül, bu iki proteini birbirine bağlayarak normal işlevlerini yerine getiremeyecekleri bir yapıda tutuyor.

Çalışmanın kıdemli yazarlarından Michigan Translasyonel Patoloji Merkezi Direktörü Dr. Arul M. Chinnaiyan, mekanizmayı şöyle anlattı: "Molekülümüz, kanseri tetikleyen bu iki proteini birbirine bağlayarak onları anormal bir yapıya hapsediyor ve etkisiz hale getiriyor; adeta moleküler bir kelepçe görevi görüyor. Bu yöntem, normal hücrelere zarar vermeden tümör hücrelerinin son derece etkili bir şekilde yok edilmesini sağlıyor." 

Araştırmacıların ‘alan değişikliği yapan kimerler’ anlamında DALTAC adını verdiği yaklaşım, proteinleri bir araya getirerek işlevlerini değiştiren ‘kimyasal yolla yakınlaştırma’ alanına dayanıyor.

HÜCRE TESTLERİNDE YAKLAŞIK BİN KAT DAHA GÜÇLÜ ETKİ

Optimize edilen DALTAC molekülü, tümör hücrelerinde AR ve p300’ü ayrı ayrı hedefleyen inhibitörlerin birlikte kullanılmasına kıyasla yaklaşık 1.000 kat daha güçlü etki gösterdi.

Deneylerde, hedeflenen etkileşimlerin bulunmadığı sağlıklı hücrelerin zarar görmediği bildirildi. Bu bulgu, incelenen klinik öncesi modellerdeki sonuçları yansıtıyor.

Hayvan çalışmalarında kalıcı yanıtlar elde edildi. Standart tedavilere ve kastrasyona dirençli ileri evre prostat kanseri modellerinde de etkinlik gözlendi.

AĞIZDAN KULLANILABİLECEK İLAÇ HEDEFİ

Ekip, molekülleri ağızdan alındığında vücutta kullanılabilir hale gelmesini sağlayan ‘oral biyoyararlanım’ özelliğine sahip olacak şekilde optimize etti. Bu çalışma, gelecekte hap formunda bir tedavi geliştirme hedefinin aşamalarından birini oluşturuyor.

Michigan Terapötik İnovasyon Merkezi Direktörü Dr. Shaomeng Wang, araştırma ekiplerinin insan klinik deneylerinde sınanmaya uygun bir ilaç adayı belirlemek için yakın iş birliği içinde çalıştığını söyledi. Henüz klinik öncesi aşamada bulunan yöntemin insanlardaki güvenliği ve etkinliği test edilmiş değil.

Araştırmacılar, yaklaşımın ileride AR ve p300 dışındaki protein hedeflerine ve farklı kanser türlerine uyarlanabileceğini öngörüyor.

OSMAN KUVVET

OSMAN KUVVET

İstanbul Ticaret Gazetesi – Teknoloji Editörü