Otomotivde rekabetin rotasını elektrikli araçlar çizecek

Otomotivde elektrikli araçlara yönelik küresel geçiş hız kazanıyor. Ancak bu dönüşüm her pazarda aynı takvimle ilerlemiyor. Yeni modeller ve gelişen batarya teknolojileri tüketicilerin seçeneklerini artırırken; yüksek satın alma maliyeti, menzil ve şarj imkanları hâlâ bu geçişin önünde güçlük yaratıyor. Norveç merkezli bağımsız belgelendirme ve risk yönetimi şirketi DNV’nin ‘Energy Transition Outlook 2026’ raporuna göre elektrikli araçlar, önümüzdeki yıllarda yeni otomobil satışlarında giderek daha fazla ağırlık kazanacak. Bu görünüm, içten yanmalı motorların hızla gerileyeceğini düşündürebilir. Ancak mevcut araç parkına bakıldığında dönüşümün daha uzun bir zamana yayılacağı görülüyor. Yeni elektrikli otomobiller yollara çıkarken, kullanımda olan geleneksel araçların önemli bir bölümü de trafikte kalmaya devam edecek.

SATIŞLARDA AĞIRLIK DEĞİŞİYOR
DNV’nin öngörülerine göre elektriklilerin küresel yeni binek araç satışlarındaki payı, 2025’teki yüzde 17 seviyesinden 2030’da yüzde 35’e, 2040’ta yüzde 69’a yükselecek. Bu oranın 2050’de yüzde 97’ye ulaşması bekleniyor. Raporda, 2035’te satılan yaklaşık her iki yeni binek araçtan birinin elektrikli olacağı tahmin ediliyor. Trafikteki toplam araç parkında ise değişim daha yavaş gerçekleşecek. Elektriklilerin kullanımda olan binek araçlar içindeki payının 2025’teki yüzde 3 seviyesinden 2030’da yüzde 10’a, 2040’ta yüzde 30’a çıkacağı öngörülüyor. 2050 için beklenen oran yüzde 54. Dolayısıyla yeni satışlarda elektriklilerin belirgin üstünlüğe ulaşması, aynı tarihte yollardaki bütün otomobillerin elektrikli olacağı anlamına gelmiyor. Araçların yenilenme süresi, bu iki gösterge arasındaki farkı belirleyecek.

ÇİN’İN HIZLI DÖNÜŞÜMÜ 
Çin’in elektrikli araç üretim ölçeği, batarya tedarik zinciri ve genişleyen şarj ağı, ülkenin dönüşümdeki konumunu güçlendiriyor. DNV’ye göre bataryalı tam elektrikli araçlar, 2025’te Çin’deki yeni binek araç satışlarından yüzde 33 pay aldı. Bu payın 2029’da yüzde 50’yi aşması bekleniyor. Üretimden şarj hizmetlerine kadar uzanan bu yapı, elektrikli araçların daha geniş bir tüketici kitlesine ulaşmasını destekliyor. Raporda aktarılan verilere göre 2026’da Çin’de 4.7 milyon halka açık şarj noktası bulunuyor. Elektrikli araç sayısıyla birlikte altyapının da büyümesi, dönüşümün yalnızca otomobil fabrikalarındaki üretimle sınırlı olmadığını gösteriyor.

AVRUPA’DAKİ İVME
Avrupa’da da elektrikli otomobillerin yeni satışlardaki ağırlığının artması bekleniyor. DNV’ye göre bataryalı elektrikli modeller, 2031’de yeni binek araç satışlarının yarısından fazlasını oluşturacak. Emisyon politikaları, daha erişilebilir modeller ve şarj altyapısının genişlemesi bu geçişi destekleyen unsurlar arasında yer alıyor. Rapora göre Avrupa’da 2026’da 1.2 milyon halka açık şarj noktası bulunuyor. Tüketiciler açısından satın alma fiyatı kadar otomobilin günlük kullanım kolaylığı da önem taşıyor. Şarj noktalarının yaygınlaşması, elektrikli araçlara geçişin önündeki erişim sorunlarının azaltılmasına yardımcı oluyor.

KUZEY AMERİKA’DA BELİRSİZLİK
Kuzey Amerika’da dönüşümün seyrini teşvikler ve enerji politikaları etkiliyor. Elektrikli araçlara ve federal destekli şarj altyapısına yönelik politika değişiklikleri, geçişin hızını sınırlayabiliyor. Bu nedenle diğer büyük pazarlarda görülen ilerlemenin bölgede aynı hızla yaşanması beklenmemeli. Elektrikli araç sahipliği maliyetlerinin düşmesi ve şarj istasyonlarına erişimin kolaylaşması, tüketicilerin tercihlerini elektrikli modeller lehine etkileyebiliyor. Buna karşılık görece ucuz benzin, içten yanmalı otomobillerin yollarda daha uzun süre kalmasını destekliyor. Teknolojinin sunduğu avantajlarla yakıt maliyetleri ve teşviklerin birlikte değerlendirilmesi, bölgedeki dönüşümün yönünü belirleyecek.

GELİŞEN PAZARLARDA FARKLI YOL
Hindistan ve diğer gelişmekte olan pazarlarda elektrikli araç sayısının artması, geleneksel araç parkının aynı hızla küçülmesi anlamına gelmiyor. Hindistan, Güneydoğu Asya, Sahra Altı Afrika, Latin Amerika ve Orta Doğu’da elektrikli araçlara yönelimle içten yanmalı araç talebi bir süre birlikte ilerleyebilir. Bu ayrım, ulaşım yakıtlarının geleceği açısından da önem taşıyor. Bazı pazarlar mevcut içten yanmalı otomobilleri elektrikli modellerle değiştirirken, bazıları her iki araç grubunu birlikte büyütebilir. Dolayısıyla petrol talebinin seyri, yalnızca elektrikli araç satışlarının ne kadar arttığına bağlı olmayacak. Eski araçların ne hızla trafikten çekildiği de enerji planlamacıları, rafineriler ve yakıt ticareti yapanlar açısından belirleyici göstergeler arasında yer alacak.

TÜRKİYE İÇİN UYUM ZAMANI
Türkiye otomotiv sanayinin önemli ihracat pazarlarından Avrupa’da yaşanan dönüşüm, üreticiler ve tedarikçiler açısından elektrikli araç teknolojilerine uyumu daha önemli hale getiriyor. Batarya, araç yazılımları ve şarj hizmetleri, uluslararası pazarlardaki rekabetin öne çıkan alanları arasında bulunuyor. Elektrikli otomobil pazarının büyümesi, enerji şirketleri ve mobilite hizmeti sağlayıcıları için de yeni yatırım imkanları sunuyor. Araç teknolojisindeki gelişmelerin günlük kullanıma yansıması için altyapının da bu değişime ayak uydurması gerekiyor. DNV, şarj noktalarına erişimin ve menzilin satın alma kararlarını etkilediğine dikkat çekiyor. Rapora göre yeni elektrikli binek modellerin ortalama batarya kapasitesi, son 15 yılda dört katına çıkarak 76 kilovatsaate ulaştı. Konutlarda, iş yerlerinde ve yol güzergâhlarında şarj imkânlarının yaygınlaşması da araçların kullanımını kolaylaştıran unsurlar arasında yer alıyor.

TİCARİDE ALTYAPI BELİRLEYİCİ
Ticari araçlarda elektrikliye geçiş, binek otomobillere kıyasla daha yavaş ilerliyor. DNV’ye göre elektriklilerin küresel ticari araç satışlarındaki payının 2025’teki yüzde 4.5 seviyesinden 2060’ta yüzde 95’e yükselmesi bekleniyor. Kullanımdaki elektrikli ticari araç sayısının da aynı dönemde 3 milyondan 423 milyona çıkacağı öngörülüyor. Özellikle uzun yol taşımacılığında araçların yüksek güçlü hızlı şarj noktalarına erişmesi gerekiyor. Ticari kullanıcılar açısından şarj imkanının bulunması kadar, bu hizmetin güzergâha ve operasyon takvimine uygunluğu da önem taşıyor. Altyapının bu ihtiyaçlara göre kurulması, ticari araçlardaki dönüşümün temel koşullarından birini oluşturuyor.

TÜRKİYE’DE SATIŞ PAYI YÜZDE 19.3

ODMD verilerine göre Türkiye’de 2026’nın ocak-eylül döneminde 627 bin 977 otomobil satıldı. Tam elektrikli ve uzatılmış menzilli modelleri kapsayan elektrikli otomobil kategorisi, 121 bin 79 adetle toplam satışlardan yüzde 19.3 pay aldı. Eylülde ise 15 bin 128 elektrikli otomobil satılırken, bu araçların aylık satışlardaki payı yüzde 23.,7’ye ulaştı. Trafiğe kayıtlı elektrikli otomobil sayısı da Eylül 2025’teki 319 bin 155 seviyesinden Eylül 2026’da yüzde 52.4 artışla 486 bin 359’a yükseldi. Elektriklilerin kayıtlı otomobiller içindeki payı yüzde 2.68 oldu. Yeni satışlarla toplam araç parkı arasındaki pay farkı, Türkiye’de de dönüşümün araçların yenilenme süresine yayıldığını gösteriyor.

ŞARJ NOKTASI 49 BİNE YAKLAŞTI

EPDK’nin Eylül 2026 verilerine göre Türkiye’de şarj noktası sayısı, bir önceki aya kıyasla yüzde 2.2 artarak 48 bin 971’e çıktı. Bu noktaların 21 bin 307’sini DC, 27 bin 664’ünü AC şarj noktaları oluşturdu. Eylülde yaklaşık 3.15 milyon şarj işlemi gerçekleştirildi. İstasyonlardaki elektrik tüketimi 83 bin 253 megavatsaat olurken, tüketimin yüzde 61.89’u YEK-G belgeli yeşil şarj istasyonlarında gerçekleşti. Şarj hizmetindeki elektrik tüketiminde İstanbul, yüzde 26.89 payla ilk sırada yer aldı.