Ticari uzay taşımacılığında fırlatma maliyetlerini belirleyen en önemli unsurlardan biri yakıt ağırlığı olmaya devam ediyor. Geleneksel roketlerde toplam fırlatma ağırlığının büyük bölümünü yakıt oluştururken, bu durum yörüngeye taşınabilecek ticari yük miktarını sınırlıyor. İsviçre Akademik Uzay Girişimi bünyesindeki Pegasus ekibi, bu alanda verimliliği artırmayı hedefleyen döner patlamalı roket motorunu test etti. ETH Zürih öğrencilerinden oluşan ekip, motoru Nisan 2026’da Dübendorf Hava Üssü’nde ateşledi.
SANİYEDE 20 BİN PATLAMA DALGASI
Propan ve sıvı oksijenle çalışan motor, dairesel bir yanma odasında sürekli dönen patlama dalgaları üretiyor. Bu yapı, geleneksel yanma sistemlerine kıyasla yakıt enerjisinden daha yüksek verim alınmasını hedefliyor. Motorun yanma odasında saniyede 20 bine kadar patlama dalgası oluşabiliyor. Bu dalgalar, roketin itki üretimini desteklerken yakıt tüketiminin daha verimli kullanılmasına katkı sağlıyor. Uzay turizmi, uydu interneti ve yörünge taşımacılığı gibi alanlarda yakıt verimliliğindeki küçük artışlar bile fırlatma maliyetleri açısından önemli sonuçlar doğurabiliyor. Bu nedenle döner patlamalı roket motorları, ticari uzay şirketlerinin yakından izlediği teknolojiler arasında yer alıyor.
3D BASKI İLE ÜRETİLEN KRİTİK PARÇALAR
Döner patlamalı motor teknolojisi, çok yüksek basınç ve sıcaklık altında çalıştığı için gelişmiş malzeme çözümleri gerektiriyor. Saniyede binlerce patlama dalgasının oluşturduğu koşullar, motor bileşenlerinin dayanıklılığını kritik hale getiriyor. Pegasus ekibi, motorun kompakt bakır yanma odası gibi karmaşık parçalarının üretiminde metal 3D baskı teknolojisinden yararlandı. Katmanlı imalat yöntemi, hem tasarım özgürlüğü hem de üretim sürecinde zaman ve maliyet avantajı sağladı.
Motorun enjektör sistemini geliştiren Mattia Röösli, propan ve sıvı oksijenin hassas biçimde karıştırıldığını ve basınç dalgalarının besleme hatlarına geri dönmesinin engellendiğini belirtti.
TİCARİ FIRLATMALAR İÇİN YENİ ARAŞTIRMA ALANI
Başarılı test, İsviçre’yi sıvı yakıtlı döner patlamalı roket motorlarını çalıştırabilen sınırlı sayıdaki ülke arasına taşıdı. Bu teknoloji, NASA ve Japonya Uzay Araştırma Ajansı gibi kurumların da üzerinde çalıştığı yeni nesil tahrik sistemleri arasında yer alıyor. Döner patlamalı roket motorlarının ölçeklendirilerek ticari fırlatma araçlarına entegre edilmesi halinde, daha az yakıtla daha fazla yük taşınması mümkün olabilir. Bu da uydu taşımacılığı ve ticari uzay lojistiğinde maliyetlerin düşürülmesine katkı sağlayabilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
