Mesleki eğitimi sıradan tercih olarak görmeyin

Liselere Geçiş Sistemi (LGS) kapsamında yapılan merkezi sınavın ardından gözler tercih takvimine çevrildi. Bu yıl 1 milyon 22 bin 658 adayın başvurduğu sınavın sonuçları 10 Temmuz’da açıklanacak. Aynı gün tercihlere esas kontenjan tabloları da ilan edilecek. Öğrenciler ve veliler, 13-24 Temmuz tarihleri arasında lise tercihlerini yapacak. Yerleştirme sonuçları ve boş kontenjanlar ise 5 Ağustos’ta duyurulacak.

ALGI DEĞİŞTİ  

Mesleki ve teknik liseler, uzun yıllar birçok aile tarafından daha çok ‘ikinci seçenek’ olarak görülse de son dönemde bu algı değişiyor. Teknoloji, üretim, savunma sanayi, yazılım, elektrik-elektronik, makina, sağlık ve tasarım gibi alanlarda yetişmiş insan gücüne duyulan ihtiyaç, mesleki eğitimi daha stratejik bir tercih haline getiriyor.

Öğrenciler bu okullarda teorik derslerin yanında atölye, laboratuvar ve uygulamalı eğitim imkanı bulabiliyor. Bazı okullarda sektör işbirlikleri, staj olanakları ve proje temelli çalışmalar da öğrencilerin meslekleri erken yaşta tanımasına katkı sağlıyor. Ancak tercih yapılırken her meslek lisesinin aynı imkanlara sahip olmadığı unutulmamalı. Ailelerin okulun bölüm yapısını, atölye koşullarını, mezuniyet sonrası imkanlarını ve öğrencinin o alana gerçekten ilgi duyup duymadığını araştırması gerekiyor.

ERKEN YAŞTA MESLEĞE İLGİ  

Eğitim Danışmanı Öğretmen Seda Karadeniz, tercih listesi hazırlanırken ailelerin en sık yaptığı hatalardan birinin, öğrenciden çok çevrenin beklentilerine göre hareket etmek olduğunu belirtti. Karadeniz, “Önemli olan yalnızca en yüksek puanlı okula gitmek değil, öğrencinin kendini geliştirebileceği ve mutlu hissedebileceği okulu seçebilmek” değerlendirmesini yaptı.

Mesleki ve teknik liselerin de yalnızca akademik başarı üzerinden değerlendirilmemesi gerektiğini vurgulayan Karadeniz, bazı öğrencilerin yaparak ve üreterek daha iyi öğrendiğine dikkat çekti. Yazılım, elektrik-elektronik, sağlık, makina, bilişim ve tasarım gibi alanlara erken yaşta ilgi duyan öğrenciler için mesleki eğitimin güçlü bir başlangıç olabileceğini belirten Karadeniz, okulun sunduğu imkanların ve öğrencinin gerçek ilgisinin birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.

ÖĞRENCİNİN YÖNELİMİ DİKKATE ALINMALI

Uzmanlar; LGS tercih döneminde fen liseleri, Anadolu liseleri, Anadolu imam hatip liseleri, sosyal bilimler liseleri ve mesleki-teknik liseler arasında karar verilirken öğrencinin akademik başarısının yanında ilgi alanlarının da öne çıktığını belirtiyor. Sayısal derslere ilgisi güçlü olan, yoğun akademik tempoya uyum sağlayabilecek öğrenciler için fen liseleri cazip bir seçenek olarak görülürken; daha dengeli bir akademik program arayan öğrenciler Anadolu liselerine yönelebiliyor.

Sosyal bilimler liseleri, dil, edebiyat, tarih, felsefe ve sosyal bilimler alanlarında ilgisi belirgin öğrenciler için ayrı bir imkan sunuyor. Anadolu imam hatip liselerinde ise akademik programla birlikte dini eğitim alanına ilgi duyan öğrenciler için farklı programlar bulunuyor. Mesleki ve teknik liseler de üretim, teknoloji, tasarım, sağlık, bilişim ve hizmet sektörlerine erken yaşta yönelmek isteyen öğrenciler açısından giderek daha fazla önem kazanıyor.

PUAN DEĞİL, SIRALAMA YOL GÖSTERİR

Tercih sürecinde ailelerin en çok karıştırdığı başlıkların başında puan ve yüzdelik dilim geliyor. LGS’de puanlar her yıl sınavın zorluk derecesine, öğrenci başarısına ve genel dağılıma göre değişebiliyor. Bu nedenle geçen yılın taban puanlarına bakarak kesin bir tercih tahmini yapmak yanıltıcı olabiliyor.

Uzmanlara göre daha sağlıklı yol, öğrencinin yüzdelik dilimini dikkate almak. Çünkü yüzdelik dilim, öğrencinin sınava giren adaylar arasındaki yerini gösteriyor. Bu veri, farklı yıllar arasında daha gerçekçi karşılaştırma yapılmasına imkan tanıyor. Ailelerin yalnızca son yılın verilerine değil, aynı okulun birkaç yıllık yüzdelik dilim değişimine bakması öneriliyor.

LİSTE DENGELİ HAZIRLANMALI

Tercih listesi oluşturulurken öğrencinin ulaşmak istediği okullar, yerleşme ihtimalinin güçlü olduğu okullar ve güvenli seçenekler birlikte değerlendirilmeli. Sadece yüksek yüzdelik dilime sahip okulların yazıldığı bir liste, öğrenciyi açıkta kalma endişesiyle karşı karşıya bırakabilir. Tam tersine, öğrencinin potansiyelinin çok altında kalan bir liste de motivasyon kaybına yol açabilir.

Bu nedenle tercih listesi, tek bir ihtimale göre değil, farklı senaryolar düşünülerek hazırlanmalı. Okulun geçen yıllardaki yüzdelik dilimi, kontenjanı, bulunduğu ilçe, öğrencinin ulaşım süresi ve okulun eğitim ortamı birlikte değerlendirilmeli. Ailelerin tercih döneminde çevreden gelen yönlendirmelerle değil, öğrencinin gerçek ihtiyacıyla hareket etmesi gerekiyor.

NAKİL SÜRECİ İKİNCİ ŞANS

Yerleştirme sonuçlarının 5 Ağustos’ta açıklanmasının ardından boş kontenjanlar da ilan edilecek. Ardından yerleştirmeye esas nakil süreci başlayacak. Bu dönem, ilk yerleştirme sonucundan memnun olmayan öğrenciler için yeni bir değerlendirme imkânı sunacak.

Nakil sürecinde ailelerin paniğe kapılmadan hareket etmesi önem taşıyor. İlk sonuç, her zaman son durum anlamına gelmiyor. Ancak nakil tercihleri yapılırken de aynı dikkat gerekiyor. Öğrencinin gerçekten gitmek istediği okul, boş kontenjan durumu, ulaşım imkânı ve yerleşme ihtimali birlikte değerlendirilmeli.

12 GÜN İYİ KULLANILMALI

LGS tercihleri için tanınan 12 günlük süre, aileler ve öğrenciler açısından dikkatli planlanması gereken bir dönem olacak. Bu süreçte okulların web siteleri incelenmeli, mümkünse okul ziyaretleri yapılmalı, rehber öğretmenlerden destek alınmalı ve tercih listesi son güne bırakılmamalı.

Uzmanlara göre doğru tercih, yalnızca yüksek puanlı okulu yazmakla değil, öğrencinin akademik gücünü, ilgi alanını, kişiliğini ve günlük yaşam koşullarını birlikte değerlendirmekle mümkün. Lise tercihi, öğrencinin önündeki dört yılı şekillendirecek. Bu nedenle tercih masasında yalnızca puan değil, öğrencinin gelecekte nasıl bir eğitim ortamında gelişeceği de konuşulmalı.

YEREL YERLEŞTİRME DE DİKKAT İSTİYOR

LGS’de merkezi sınavla öğrenci alan okulların yanı sıra yerel yerleştirme sistemi de büyük önem taşıyor. Bu sistemde öğrencinin ikamet adresi, okul başarı puanı, devam-devamsızlık durumu ve yaş gibi kriterler etkili olabiliyor. Bu nedenle yalnızca merkezi sınavla öğrenci alan okullara odaklanmak, tercih sürecinin eksik değerlendirilmesine yol açabilir.

Ailelerin yerel yerleştirme kapsamında tercih edilebilecek okulları da dikkatle incelemesi gerekiyor. Okulun fiziki koşulları, öğretmen kadrosu, sosyal faaliyetleri, üniversiteye hazırlık yaklaşımı ve öğrencinin kendini rahat hissedip hissetmeyeceği tercih öncesinde araştırılmalı.