Yapay zeka teknolojilerinin birçok beyaz yakalı işi dönüştürmeye başlaması, üretim ve teknik beceri gerektiren meslekleri öne çıkardı. Dünyada ve Türkiye’de mesleki eğitime yönelik ilginin artmasıyla birlikte, sanayi ve hizmet sektörlerindeki firmalar nitelikli iş gücü ihtiyacını doğrudan eğitim yoluyla karşılamaya yöneldi. Bu süreç, mesleki eğitimi yalnızca bir ara kademe değil, stratejik bir istihdam alanı haline getirdi.
OKULDAN FİRMAYA GEÇİŞ
Yeni dönemde şirketler, kendi sektörlerine uygun tematik meslek liseleri açarak eğitim-istihdam zincirini aynı çatı altında kuruyor. Bu modelde öğrenciler, eğitim sürecinden itibaren sektörle temas kurarken, mezuniyet sonrası doğrudan istihdam imkânına kavuşuyor. İş ve ücret garantisi sunulması, öğrenciler ve veliler açısından meslek liselerine olan ilgiyi artırıyor. Savunma sanayinde ASELSAN ve BAYKAR gibi markaların mesleki eğitimle kurduğu bağ, bu dönüşümün dikkat çeken örnekleri arasında yer alıyor.
MESLEKİ EĞİTİMDE YENİ VİZYON
Necip Sarıbekir Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi Müdürü Ramazan Gültekin, yapay zekanın bilişsel ağırlıklı mesleklerde hızlı bir dönüşüm yarattığı bu dönemin, mesleki ve teknik eğitim açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirtti. Gültekin, el becerisine dayalı mesleklerin geçici ya da korunmaya muhtaç alanlar olarak değil, geleceğin uzmanlık sahaları olarak ele alınması gerektiğini vurguladı.
“El becerisine dayalı meslekler akademik başarının alternatifi değildir. Aksine, en başarılı öğrencilerin yönlendirildiği yüksek teknik beceri okullarına dönüşmelidir” diyen Gültekin, mesleki eğitimin itibarlı bir kariyer yolu olarak yeniden konumlandırılmasının önemine dikkat çekti.
PEDAGOJİK YAKLAŞIMLA DESTEKLENMELİ
Gültekin’e göre, mesleki eğitimin güçlenmesi yalnızca istihdam verileriyle değil, pedagojik yaklaşımın dönüşümüyle de doğrudan ilişkili. Geleneksel usta-çırak modelinin, dijital okuryazarlık ve yeni teknolojilerle desteklenerek güncellenmesi gerektiğini belirten Gültekin, “Bir ustanın yapay zeka destekli arıza tespit cihazlarını kullanabilmesi, veriyi okuyup yorumlayabilmesi artık temel bir yetkinlik haline geliyor. Bu nedenle mesleki eğitim, el becerisi ile yüksek teknolojiyi birleştiren hibrit bir yapıya kavuşmalı” diye konuştu.
HEDEF UZUN VADELİ BECERİ
Tematik ve sektör işbirliğine dayalı meslek liselerinin doğru kurgulandığında önemli fırsatlar sunduğunu ifade eden Gültekin, bu modelin özellikle uygulamalı öğrenme ve istihdam açısından güçlü bir zemin oluşturduğunu söyledi. İş ve ücret garantisi sunan yapıların öğrenciler ve veliler için cazip bir güven unsuru oluşturduğunu belirten Gültekin, bu yaklaşımın mesleki eğitime olan ilgiyi artırdığını kaydetti.
Bu sürecin uzun vadeli beceri kazanımıyla desteklenmesinin kritik olduğuna işaret eden Gültekin, şöyle konuştu: “İş garantisi bir eğitim sisteminin başlangıç noktası olabilir ama nihai hedefi olmamalıdır. Asıl hedef, bireyi tek bir işe değil, değişen işlere uyum sağlayabilecek donanıma kavuşturmaktır. Bu çerçevede mesleki eğitimin statik programlardan çıkarılarak modüler, güncellenebilir ve hayat boyu öğrenmeyi esas alan bir yapıya dönüşmesi gerek. Bununla birlikte mezunların ve ustaların ihtiyaç duydukları alanlarda yeniden eğitim alabilecekleri esnek sertifika sistemleri de önemli. Bu yaklaşım, mesleki eğitimi yalnızca bugünün değil, geleceğin iş gücünü de hazırlayan stratejik bir alan haline getirecek.”
ÜRETİMDE DE ÖNE ÇIKIYOR
Mesleki eğitimin ekonomiye katkısı, üretim rakamlarına da yansıyor. Diyarbakır’daki Vali Gökhan Aydıner Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, farklı atölyelerde yürüttüğü üretim faaliyetleriyle son üç yılda 50 milyon lirayı aşan ciro elde etti.
Moda tasarım, metal, tekstil, inşaat, kimya, elektrik-elektronik ve bilişim teknolojileri alanlarında üretim yapan okulda, öğrenciler öğretmenlerinin gözetiminde hem mesleki becerilerini geliştiriyor hem de gelir elde ediyor. Döner sermaye kapsamında 2023 ve 2024 yıllarında 29 milyon lirayı aşan gelir elde edilirken, 2025 yılı itibarıyla ciro 20 milyon liranın üzerine çıktı.
MEZUNLARA VE KOBİ’LERE KGF DESTEKLİ FİNANSMAN
Meslek lisesi ve teknik lise mezunlarının istihdamını artırmak amacıyla yeni bir finansman paketi de devreye alındı. Kredi Garanti Fonu (KGF) tarafından hazırlanan paket kapsamında, mezun girişimcilere ve bu mezunları istihdam eden KOBİ’lere yaklaşık 3 milyar 750 milyon liralık kredi desteği sağlanacak.
Program çerçevesinde 3 milyar lira kefalet desteği verilecek; Halkbank işbirliğiyle toplam kredi hacmi 3 milyar 750 milyon liraya ulaşacak.
36 AYA KADAR VADE
Finansman paketine göre, meslek lisesi ve teknik lise mezunu girişimciler 1.5 milyon liraya, bu mezunları istihdam eden KOBİ’ler ise 7.5 milyon liraya kadar kredi kullanabilecek. Krediler, 12 ayı ödemesiz olmak üzere azami 36 ay vadeli olacak.
Destekten, Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğü’ne bağlı okullardan mezun 29 yaş ve altı girişimciler ile bu mezunları istihdam eden KOBİ’ler yararlanabilecek. Başvurularda, işletmenin NACE kodunun mezuniyet alanıyla uyumlu olması şartı aranacak.
İSTANBUL’DAKİ TEMATİK MESLEK LİSELERİ
Mesleki eğitimin güçlendirilmesi amacıyla İstanbul’da farklı sektörlere yönelik tematik meslek liseleri için protokoller imzalandı. Buna göre eğitim ve sektör işbirlikleri şu alanlarda hayata geçirildi:
Plastik: Küçükçekmece PAGEV Plastik Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi-Türk Plastik Sanayicileri Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Vakfı
Kuyumculuk: Küçükçekmece Kuyumculuk Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi-Mücevher İhracatçıları Birliği Mücevher A.Ş.
Ayakkabı ve saraciye: Küçükçekmece TASEV Ayakkabı ve Saraciye Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi-Türkiye Ayakkabı Sektörü Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Vakfı
Metal: Pendik Halil Kaya Gedik Metal Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi-Gedik Holding A.Ş.
Tekstil: Zeytinburnu TRİSAD Tekstil Teknolojisi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi-Türkiye Triko Sanayicileri Derneği
Cam: Pendik Nuh Kuşçulu Seramik ve Cam Teknolojisi Mesleki Lisesi- TAMCAM Oto Cam Sanayii A.Ş.
