Kanada'da açık kaynaklı işletim sistemi önerisi: 1,1 milyar dolarlık tasarruf

Kanada hükümetinin masaüstü bilgisayarlarda yabancı yazılımlara bağımlılığını azaltmak amacıyla Debian tabanlı, ulusal ve açık kaynaklı bir işletim sistemi geliştirmesi önerildi. Yayımlanan araştırmada, küresel masaüstü pazarında yüzde 63,75 paya sahip Microsoft Windows için hükümetin yılda 250 milyon Kanada dolarından fazla lisans bedeli ödediği belirtildi. Çalışma, artan jeopolitik ve ticari gerilimler karşısında Linux’a geçişin kamu harcamalarını azaltabileceğini ve ABD merkezli teknoloji şirketlerine bağımlılığı sınırlandırabileceğini savunuyor.

VERİ EGEMENLİĞİ TARTIŞMASI 

Araştırmada, Edward Snowden’ın 2013’teki ifşaatlarıyla gündeme gelen küresel gözetim endişeleri ve ABD’nin CLOUD Act düzenlemesi ele alındı. Çalışmada, Microsoft, Google, AWS ve Meta gibi ABD merkezli sağlayıcıların yurt dışında depolanan verileri de Amerikan makamlarına sunmakla yükümlü tutulabildiği belirtilerek, verilerin Kanada’da saklanmasının tek başına dış erişim riskini ortadan kaldırmadığı vurgulandı.

İki ülke arasındaki gümrük tarifeleri ve ticaret gerilimleriyle birlikte Kanadalıların yüzde 78’inin ABD’yi artık müttefik olarak görmediğine ilişkin veriye de yer verildi. Bu çerçevede kamunun tek bir yabancı yazılım tedarikçisine bağımlılığı, stratejik zafiyet ve ulusal güvenlik riski olarak değerlendirildi.

AÇIK KAYNAK ÖRNEKLERİ 

Çalışmada, kamu kurumlarında açık kaynaklı sistemlere yönelen ülkelerin deneyimleri incelendi. Çin’in Kylin ve openKylin, Rusya’nın Astra Linux, Hindistan’ın BOSS Linux, Güney Kore’nin Gooroom ve TmaxOS ile Fransa Ulusal Jandarması’nın GendBuntu projeleri, milyonlarca dolarlık tasarruf örnekleri arasında gösterildi.

Almanya’nın kamu idarelerinde teknoloji bağımlılığını azaltmak için 2022’de kurduğu Dijital Egemenlik Merkezi (ZenDiS) ve belediyelerdeki LiMux deneyimi ise Kanada için uygun modeller olarak öne çıkarıldı. Araştırmada, günümüzde yazılım çözümlerinin yüzde 70–90’ının açık kaynaklı bileşenler içerdiği ve en hızlı süper bilgisayarların Linux üzerinde çalıştığı da vurgulandı.

ULUSAL DAĞITIM ÖNERİSİ 

Kanada’nın sıfırdan bir işletim sistemi geliştirmesi yerine, Debian altyapısını kullanarak kendi ulusal Linux dağıtımını oluşturması önerildi. ZenDiS modelinden hareketle, devlet destekli ve kâr amacı gütmeyen bir 'Kanada Özgür ve Açık Sistemler Vakfı' kurulması ve üç aşamalı bir yol haritası uygulanması tavsiye edildi.

Araştırmaya göre bu yapı, kamu kurumlarının ihtiyaçlarına yönelik açık kaynaklı sistemin geliştirilmesini ve geçiş sürecinin yürütülmesini destekleyebilir.

MALİYET VE TASARRUF 

Geçişin iki yıl içinde, 23 milyon ila 43 milyon Kanada doları maliyetle gerçekleştirilebileceği öngörülüyor. Kanada Dijital Hizmetler, Paylaşımlı Hizmetler ve İletişim Güvenliği Kurumu gibi mevcut kamu yapılarının kaynaklarından ve araştırma fonlarından yararlanılmasıyla maliyetin daha da düşürülebileceği belirtiliyor.

Çalışmada, sistemin uygulanması halinde 10 yıllık toplam kamu tasarrufunun 700 milyon ila 1,13 milyar Kanada doları arasında olabileceği hesaplandı. Okulların, üniversitelerin ve özel sektörün de lisans maliyetlerinden kurtulmasının ekonomik faydayı genişletebileceği; ulusal dağıtımın dijital egemenlik, performans ve güvenlik açısından kazanımlar sağlayabileceği ifade edildi.