Japonya'dan Mars'ın uydusuna tarihi görev: MMX fırlatılmaya hazır

Japonya Havacılık ve Uzay Araştırma Ajansı (JAXA), Mars uydularının kökenini araştırmak ve Phobos’tan Dünya’ya kaya ve toz örnekleri getirmek için hazırladığı Mars Uyduları Keşfi (MMX) görevini başlatıyor. NASA, ESA, Avrupa uzay ajansları, üniversiteler ve teknoloji şirketlerinin katkı sunduğu insansız araç, salı günü yerel saatle 04.41’de (GMT 19.41) Tanegashima Uzay Merkezi’nden H3 roketiyle fırlatılacak.

Toplanacak örneklerin Güneş Sistemi’nin ve Dünya’daki yaşamın kökenine ilişkin araştırmalara katkı sağlaması bekleniyor. Görevde, gelecekteki insanlı Mars seferleri için gerekli operasyonel altyapı da sınanacak.

PHOBOS’TAN ÖRNEK TOPLANACAK 

Yaklaşık bir yıllık yolculuğun ardından Mars yakınlarına ulaşması ve Phobos’un yörüngesine girmesi planlanan MMX, üç yıllık operasyon döneminde uydunun yüzeyine inecek. Araç, düşük kütleçekimine uygun iniş ayaklarıyla yüzeye yerleşerek en az 10 gram kaya ve toz toplayacak.

Güvenli iniş alanının belirlenmesine yardımcı olmak üzere Fransız yapımı IDEFIX adlı küçük keşif aracı, ana araçtan önce yüzey gözlemleri yapacak. MMX Proje Yöneticisi Yasuhiro Kawakatsu, görevin yalnızca Phobos’tan örnek alınması açısından değil, Mars sistemine ilk gidiş-dönüş operasyonunun gerçekleştirilmesi bakımından da bir ilk olacağını vurguladı.

MMX, Dünya’ya dönmeden önce Mars’ın diğer uydusu Deimos’u da yörüngeden inceleyecek.

UYDULARIN KÖKENİ ARAŞTIRILACAK 

Bilim insanları, Phobos ve Deimos’un büyük bir çarpışma sonucunda Mars’tan kopan maddelerden mi oluştuğunu, yoksa gezegenin çekimine kapılan asteroitler mi olduğunu belirlemeyi amaçlıyor. Bu sorunun yanıtı, karasal gezegenlerde suyun, uçucu gazların ve organik moleküllerin nasıl biriktiğinin anlaşılmasına katkı sağlayacak.

IDEFIX projesinde görev alan Fransız astrofizikçi Patrick Michel, iki uydunun erken Güneş Sistemi’ndeki kimyasal madde taşınmasının izlerini koruyor olabileceğini belirtti. Michel’e göre bulgular, Dünya gibi kayalık gezegenlerin yaşanabilir hale geliş sürecini aydınlatabilir.

JAXA araştırmacıları ayrıca Phobos’un gelecekte insanlı Mars görevleri için doğal bir uzay istasyonu ve aktarma merkezi olarak kullanılma potansiyelini değerlendirecek.

DÖNÜŞÜN TEKNİK ZORLUĞU 

Görevin en zorlu aşamalarından biri, Mars’ın güçlü çekim alanından çıkarak Dünya’ya dönüş rotasına girmek olacak. Japonya, 2020’de Hayabusa-2 göreviyle bir asteroitten 5,4 gram örnek getirmişti. MMX ile bu deneyimin daha karmaşık bir gidiş-dönüş operasyonuna taşınması hedefleniyor.

Phobos’tan alınacak örneklerin güvenle Dünya’ya ulaştırılması, derin uzay taşımacılığı açısından da önemli bir sınav oluşturacak.

KÜRESEL ÖRNEK YARIŞI 

ABD’nin Perseverance aracının Mars yüzeyinde topladığı örnekleri Dünya’ya getirme projesi, bütçe tartışmaları ve siyasi kararlar nedeniyle fiilen iptal edilmiş durumda. Çin ise Tianwen-3 aracını 2028 civarında fırlatmayı ve 2031’de Mars yüzeyinden örnek getirmeyi hedefliyor.

JAXA bilim insanlarına göre Phobos materyallerinin bir çarpışma sonucu oluştuğunun anlaşılması, görevin bilimsel değerini artırabilir. Böyle bir durumda örnekler, Mars yüzeyinden alınacak taşlara kıyasla gezegenin daha geniş jeolojik katmanlarına ilişkin bilgi sunabilir.