İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, küresel ekonomik düzenin değiştiği bir dönemde Türkiye’nin yatırım, ihracat ve üretim stratejilerini yeni bir bakış açısıyla ele alması gerektiğini belirtti. Piyasaya müdahalelerin uzun vadede dengeyi bozabileceğini ifade eden Avdagiç, döviz dönüşüm desteğinden transit ticaret merkezine, sınır ötesi üretim modelinden özel okul ücretleri ve kuyumculuk sektörüne kadar birçok başlıkta önerilerde bulundu.
İTO BAŞKANI AVDAGİÇ’TEN YENİ PERSPEKTİF ÇAĞRISI
Dünya Gazetesi'ne konuşan İstanbul Ticaret Odası Yönetim Kurulu Başkanı Şekib Avdagiç, dünyadaki son gelişmelerle birlikte Türkiye ekonomisinin içinde bulunduğu dönemin “alışılmış formüllerin ötesinde” yeni perspektiflerle değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Avdagiç, enflasyon ile döviz kuru arasındaki makasın ihracatçıyı zorladığını belirtti.
Mal ihracatının ithalatı karşılama oranının tekrar yüzde 75’lerin üzerine çıkarılması gerektiğini kaydetti.
“EVRİMSEL DEĞİL, DEVRİMSEL ADIMLAR ATMAK LAZIM”
Orta Doğu’daki savaşla hızlanan küresel değişimin ruhuna uygun olarak devrimsel adımlar atılmasının zamanı olduğunu belirten Avdagiç, artık özel bir dönemden geçildiğini ifade etti.
Avdagiç, “Artık özel bir dönemdeyiz. Farklı cepheden bakmak lazım. Yani hep alışılmış klasik formüllerle bakmaktan ziyade biraz yeni perspektifler geliştirmek lazım diye düşünüyorum. Oradan bir çözüm üretmek lazım. Bugüne kadar gelmiş kabullerle yürümek yerine, yani şu dönemde evrimsel değil de biraz devrimsel adımlar atmak lazım” dedi.
Avdagiç, dünyada ekonomik düzen değişirken yatırım tercihinde karar vericilerin birden çok alternatifi olduğunu vurguladı.
TÜRKİYE YATIRIM PROJEKSİYONUNDA EN ÜSTTE YER ALMALI
İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye’nin küresel yatırım projeksiyonunda en üst sıralarda yer alması gerektiğini söyledi.
Avdagiç, “Dünyada ekonomik düzen değişirken yatırım tercihinde karar vericilerin kesinlikle birden çok alternatifi var. Türkiye dahil şu anda hiçbir ülke tek tercih değil, tek alternatif değil. Türkiye dünyanın 10-15-20 yıllık yatırım projeksiyonunda en üstte yer almalı. Açıklanan reform paketini bu sebeple çok değerli buluyoruz” diye konuştu.
Bu değerlendirme, Türkiye’nin değişen küresel dengeler içinde yatırım çekme kabiliyetini artıracak adımlara ihtiyaç duyduğunu ortaya koydu.
PİYASAYA MÜDAHALE DOĞRU BİR YAKLAŞIM DEĞİL
Şekib Avdagiç, kira, okul fiyatları ve döviz kurlarına yönelik devlet müdahalelerinin piyasanın dengesini etkilediğini belirtti.
Serbest piyasa koşullarının önemine dikkat çeken Avdagiç, son dönemde enflasyon yorumlarında öne çıkan iki konunun kiralardaki artışlar ve özel okul ücretleri olduğunu söyledi.
Avdagiç, her iki kalemin de son dönemde devletin müdahale ettiği alanlar olduğunu belirterek, piyasanın bu müdahaleye düzeltmenin de ötesinde tepki verdiğini ifade etti.
KİRA SINIRI PİYASADA ÖNDEN YÜKLEMEYE YOL AÇTI
Kira artışlarının yıllık yüzde 25 ile sınırlandırılmasının ardından bazı kiraya verenlerin önden yüklemeli kira talep etmeye başladığını anlatan Avdagiç, piyasadaki dengenin bu tür müdahalelerden etkilendiğini söyledi.
Avdagiç, “Örneğin evini 50 bin liraya kiraya verecek biri, ‘yarın artış kısıtlanır ben şimdiden 70 bin isteyeyim’ diyerek yeni artışları gündeme taşıdı” yorumunu yaptı.
İTO Başkanı, aynı mantığın bugün döviz kuru için de geçerli olduğunu belirtti.
DÖVİZ KURUNA BASKI UZUN VADEDE SÜRDÜRÜLEMEZ
İTO Başkanı Şekib Avdagiç, döviz kuru üzerindeki baskının uzun vadede sürdürülemeyeceğini ifade etti.
Avdagiç, “Dövizde de yani dövizi baskılarsanız, piyasa bir noktadan sonra kendi dengesini oluşturur” değerlendirmesinde bulundu.
Bu sözler, ihracatçının kur ve enflasyon makası nedeniyle yaşadığı zorluğun da altını çizdi.
İHRACATÇININ YÜZDE 84’Ü DÖVİZ DÖNÜŞÜM DESTEĞİ KULLANMIYOR
İTO Başkanı Avdagiç, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın firmaların yurt dışı kaynaklı dövizlerinin Türk lirasına dönüşümünü destekleyen uygulamasına da değindi.
Avdagiç, firmaların yurt dışından elde ettikleri döviz gelirlerini bankalar aracılığıyla TCMB’ye satarak TL’ye çevirdiğini, TL’ye dönüştürülen bu tutarın yüzde 3’ü kadar hibe niteliğinde ek ödemenin doğrudan firmaya verildiğini anlattı.
Ancak Avdagiç, bu desteği toplam ihracat içinde yalnızca yüzde 16’lık kesimin kullandığını, yüzde 84’ün ise kullanmadığını söyledi.
YÜZDE 3’LÜK DESTEKTE KURALLAR YÖNETİLEBİLİR OLMALI
Döviz dönüşüm desteğinde düzenleme talep eden Avdagiç, uygulamaya ilişkin bazı sıkıntıların giderilmesi gerektiğini belirtti. Avdagiç, “Bu yüzde 3’ü kullanan firmaların karşılaştığı bazı olumsuzluklar, cezalar, sıkıntılar var. Onların da hızlıca giderilmesi lazım. İhracatta uygulanan bu yüzde 3’lük desteği, toplam ihracat içinde sadece yüzde 16 kullanılıyor. Yani yüzde 84’ü kullanmıyor” dedi. Avdagiç, iş hayatının dinamik olduğunu belirterek ihracatçının bir sonraki ithalatı için döviz depo hesabı tuttuğunu ve mevcut kuralların yönetilebilir olmadığını ifade etti.
TRANSİT TİCARET MERKEZİNE DESTEK
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından kamuoyuna duyurulan yeni vergi düzenlemesi ile uluslararası rekabetçi bir “transit ticaret merkezi” oluşturulmasının hedeflendiğini hatırlatan Avdagiç, bu uygulamayı desteklediklerini söyledi. Avdagiç, bu adımı “Müthiş bir adım. Sonuna kadar destekliyoruz” sözleriyle değerlendirdi.
Yurt dışından satın alınan malların Türkiye’ye getirilmeksizin yurt dışında satılmasının teşvik edildiğini belirten Avdagiç, yapılacak düzenlemeyle indirim oranının yüzde 50’den yüzde 100’e çıkarılacağını aktardı.
"ALKIŞLANACAK BİR HAREKET"
Avdagiç, İstanbul Finans Merkezi’nde yerleşik şirketlere transit ticaret kazançlarının tamamen vergisiz olacağını belirtti.
Bu teşvikin daha önce yalnızca İFM bölgesi sınırları içinde uygulandığını hatırlatan Avdagiç, yapılacak düzenleme ile İFM dışında faaliyette bulunan kurumların transit ticaret gelirlerine de yüzde 95 kazanç indirimi getirileceğini söyledi.
Avdagiç, bu düzenlemeyi “Alkışlanacak bir hareket” sözleriyle değerlendirdi.
“TÜRKİYE’Yİ 5 MİLYON TONA ÇIKARMANIN HESABINI YAPMALIYIZ”
Dubai’nin 4 milyon ton transit ticarette elleçleme yaptığını, Türkiye’nin ise henüz 1 milyon tona ulaşamadığını söyleyen Avdagiç, sürecin hızla analiz edilmesi gerektiğini belirtti.
Avdagiç, “Biz dışarıdan gelen transit malı önce ithal ediyoruz, sanki transit gitmeyecekmiş gibi bir ithalat işlemi yapıyoruz. Sonra bir daha ihracat işlemi yapıyoruz. Halbuki bütün dünyada tek işlemle, bu gelir geçer. Dünyada yerleşik bunun gibi sistemleri hızla alıp ülkemize adapte etmemiz lazım” dedi.
Türkiye’nin transit ticarette hızla 5 milyon ton hedefine çıkarılması gerektiğini söyleyen Avdagiç, “Vallahi de yaparız, billahi de yaparız” ifadelerini kullandı.
AVRUPA ARTIK TÜRKİYE’YE FARKLI BAKMAK ZORUNDA
ABD ve İsrail’in İran’a saldırılarıyla başlayan Orta Doğu’daki savaşın, savunma teknolojisi konseptlerini güncellediğini belirten Avdagiç, Türkiye’nin bu alandaki konumuna dikkat çekti.
İnsansız hava araçları, taktik füzeler ve nitelikli drone’ların öne çıktığı yeni teknoloji konseptinde Türkiye’nin birçok ülkeye göre açık ara önde olduğunu söyledi.
Avdagiç, Türk üretimi İHA’ların satışlarını ve İspanya ile imzalanan Hürjet anlaşmasını “tarihi” olarak nitelendirdi.
SINIR ÖTESİ ÜRETİM MODELİNE DESTEK
Türkiye’de asgari ücretli bir çalışanın işverene maliyetinin bin dolar barajını aşmasıyla birlikte hazır giyim, ayakkabı ve mobilya gibi emek yoğun sektörlerde rekabetçiliğin zorlaştığını ifade eden Avdagiç, sınır ötesi üretim modeline destek verdi.
Avdagiç, Türkiye Giyim Sanayicileri Derneği’nin gündeme getirdiği Suriye sınırında üretime yönelik stratejik yol haritasını desteklediğini belirtti.
Emek yoğun sektörlerin, Suriyeli ustaların bilgi birikimiyle Halep veya sınır bölgelerinde üretim yapmasının dış pazarı kaybetmemek adına kafa yorulmaya değer bir proje olduğunu söyledi.
HAZIR GİYİM, AYAKKABI VE MOBİLYA SINIRDA ÜRETİLEBİLİR
Avdagiç, aşamalı olarak hazır giyim, ayakkabı, saraciye ve mobilya gibi sektörlerin sınırda kurulacak bölgelerde üretilebileceğini dile getirdi.
Bu modelin hem yurt dışındaki müşterileri koruyabileceğini hem de firmalara katkı sağlayabileceğini belirtti.
Avdagiç, “Birtakım tesislerin orada organize edilmesi, oradan gelen malların Türkiye’de tamamlanarak Türk malı olarak ihraç edilmesi süreci, hem yurt dışındaki müşterilerimizi muhafaza eder hem de firmalara katkı sağlar” diye konuştu.
BAŞKAN AVDAGİÇ’TEN 7 KRİTİK ÖNERİ
İTO Başkanı Şekib Avdagiç, ekonomiye yönelik başlıklarda 7 kritik öneri sundu.
* Alışılmış, klasik formüller ve küçük iyileştirmeler yerine, ezber bozan ve köklü adımlar atılsın.
* Kiralarda ve özel okullarda görüldüğü gibi fiyatlara yapılan müdahaleler piyasa dengesini bozar. Döviz kurunu baskılamak da benzer şekilde uzun vadede sürdürülebilir değil.
* Hazır giyim, ayakkabı ve mobilya gibi emek yoğun sektörler için Halep veya sınır bölgelerinde üretim yapılması değerlendirilmeli.
* Dubai 4 milyon ton transit ticaret yaparken Türkiye 1 milyon tonda kaldı. Mevzuattaki ithal-ihraç bürokrasisi tek işleme indirilerek Türkiye hızlıca 5 milyon ton hedefine ulaştırılmalı.
* İhracatçıya sağlanan yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteğinin şartları çok ağır. Kurallar daha “yönetilebilir” hale getirilmeli.
* Özel okul velisi, devletin üzerinden bir öğrenci maliyetini alıyor. Bu katkıyı teşvik etmek adına özel okul ücretlerindeki KDV oranı sembolik olarak yüzde 1’e düşürülmeli.
* Kuyumculuk sektöründe ayar evlerinin yetkilerinin Darphane’ye devredilmesi süreci yavaşlattı. Bu bürokrasi hızla giderilmeli.
TRANSİT TİCARET, DÖVİZ DESTEĞİ VE ÖZEL OKUL KDV’Sİ ÖNERİLERİ
Avdagiç’in önerileri arasında hazır giyim, ayakkabı ve mobilya gibi emek yoğun sektörler için Halep veya sınır bölgelerinde üretim yapılmasının değerlendirilmesi de yer aldı.
Dubai’nin 4 milyon ton transit ticaret yaparken Türkiye’nin 1 milyon tonda kaldığını hatırlatan Avdagiç, mevzuattaki ithal-ihraç bürokrasisinin tek işleme indirilerek Türkiye’nin hızlıca 5 milyon ton hedefine ulaştırılması gerektiğini söyledi.
İhracatçıya sağlanan yüzde 3’lük döviz dönüşüm desteğinin şartlarının çok ağır olduğunu belirten Avdagiç, kuralların daha yönetilebilir hale getirilmesini istedi.
Özel okul velisinin devletin üzerinden bir öğrenci maliyetini aldığını söyleyen Avdagiç, bu katkıyı teşvik etmek adına özel okul ücretlerindeki KDV oranının sembolik olarak yüzde 1’e düşürülmesini önerdi.
KUYUMDA YENİDEN FIRSAT KAPISI ARALANDI
Son iki yılda kuyum sektörünün ciddi kan kaybettiğini ve önemli bir kısmının Dubai’ye gittiğini ifade eden Avdagiç, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle Türkiye’nin kuyumculukta yeniden merkez olabileceğini söyledi.
Avdagiç, “Fırsat doğdu ama sektörün önünü açacak düzenlemeler yapılmalı” dedi.
Ayar evleri yetkilerinin Darphane’ye verilmesinin sektörü zorladığını belirten Avdagiç, “Birçok ihracatçı Darphane’den onay almak için 15 gün beklemek zorunda kalıyor. Bu yönetilebilir bir şey değil” ifadelerini kullandı.
ÖZEL OKUL ÜCRETLERİNDE KDV YÜZDE 1 OLSUN
İTO Başkanı Avdagiç, özel okulda öğrenim gören her öğrencinin devletin sırtından bir maliyet yükü aldığını vurguladı.
Bu nedenle özel okul ücretlerindeki KDV’nin sembolik olarak yüzde 1’e düşürülmesini önerdi.
Avdagiç, “Bir öğrencinin devlete 100 birim maliyeti varsa, siz o çocuğu özel okulda okuttuğunuzda devletin sırtından 100 birim yük alıyorsunuz. Ama veliler üzerine bir de KDV ödüyor. Birçok ülkede özel okula çocuğunuzu gönderdiğinizde, devlet üzerinden aldığınız yük kadar size katkı yapar” dedi.
