Hürmüz Boğazı krizinde yeni gelişme: Arabulucular anlaşma metni üzerinde çalışıyor

ABD ile İran arasındaki savaş sekizinci ayına girerken, Hürmüz Boğazı’nda güvenli deniz taşımacılığını yeniden sağlamak amacıyla perde arkası temaslar devam ediyor. Arabulucuların üzerinde çalıştığı taslakta boğazın açılması, ABD ablukasının kaldırılması ve daha sonra yaptırımların sona erdirilmesi gibi başlıklar yer alıyor.

ABD VE İRAN ARASINDA PERDE ARKASI TEMASLAR SÜRÜYOR

Associated Press’in yetkililere dayandırdığı haberine göre arabulucular, İran ve ABD ile olası bir anlaşma üzerinde çalışmalarını sürdürüyor.

Amaç, çatışmaların sona erdirilmesi ve Hürmüz Boğazı’nın yeniden gemi trafiğine açılması.

Yetkililer, taraflar arasındaki dolaylı müzakerelerin yeniden başlamasının beklendiğini bildirdi.

HÜRMÜZ BOĞAZI’NDA GÜVENLİ DENİZ TAŞIMACILIĞI İÇİN GİRİŞİMLER

Dünyanın en kritik su yollarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda güvenli deniz taşımacılığını sağlamak için daha önce çok sayıda girişimde bulunuldu.

Ancak bu girişimlerin sonuçsuz kaldığı ve savaşın sekizinci ayına girdiği bir dönemde taraflar arasındaki diplomatik temasların sürdüğü aktarıldı.

TRUMP İRAN’IN SON TEKLİFİNİ REDDETTİĞİNİ AÇIKLAMIŞTI

ABD Başkanı Donald Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı’nı bir hafta içinde yeniden açmayı öngören teklifini kabul etmediğini açıklamıştı.

İran’ın teklifinde Washington’ın İran limanlarına yönelik ablukayı kaldırması, dondurulmuş İran varlıklarının serbest bırakılması ve İran’ın petrol satışlarına uygulanan yaptırımlardan feragat edilmesi gibi koşullar yer alıyordu.

ERAKÇİ ARABULUCULARDAN KESİN YANIT BEKLİYOR

Trump’ın açıklamalarına rağmen İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu sonrasında New York’ta temaslarını sürdürdü.

Erakçi, ABD tarafından verilecek kesin yanıtın arabulucular üzerinden kendilerine iletilmesini beklediğini açıkladı.

Süreçte Katar arabuluculuk görevini yürütüyor.

KAPSAMLI BİR ANLAŞMA METNİ ÜZERİNDE ÇALIŞILIYOR

AP’ye konuşan yetkililer, arabulucuların iki tarafla kapsamlı bir öneri üzerinde çalıştığını doğruladı.

Taslak anlaşmada ilk aşamada Hürmüz Boğazı’nın yeniden ulaşıma açılması ve ABD’nin uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması öngörülüyor.

Bunu yaptırımların kaldırılması sürecinin izlemesi planlanıyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI İRAN-UMMAN GÖRÜŞMELERİ DOĞRULTUSUNDA AÇILABİLİR

Görüşülen taslak metne göre Hürmüz Boğazı’nın, İran ile Umman arasında yürütülen ayrı görüşmeler doğrultusunda yeniden açılması hedefleniyor.

Plan kapsamında Tahran’ın daha önce gündeme getirdiği geçiş ücretinden vazgeçilmesi de öngörülüyor.

Mutabakatın, savaş öncesinde uluslararası su yolu olarak kabul edilen hatta gemi trafiğini geçici olarak yönetmesi amaçlanıyor.

ABD’NİN TEKLİFİ RESMEN REDDETMEDİĞİ İDDİASI

Yetkililer, Trump’ın kamuoyuna yansıyan açıklamalarına rağmen ABD’nin mevcut teklifi resmi olarak reddetmediğini belirtti.

Trump’ın açıklamalarının müzakere sürecinde bir taktik olarak kullanılmış olabileceği değerlendirildi.

ABD İRAN’DAN NÜKLEER TAVİZLER BEKLİYOR

AP’ye konuşan bir diğer yetkiliye göre Washington yönetimi, İran’ın nükleer programına ilişkin bazı tavizler vermesini istiyor.

Bu talepler arasında nükleer müfettişlerin İran’a yeniden girişine izin verilmesi de bulunuyor.

HAZİRAN 2026’DAKİ MUTABAKAT BİRKAÇ GÜNDE ÇÖKMÜŞTÜ

İran ve ABD arasında Haziran 2026’da imzalanan ancak birkaç gün içinde çöken mutabakat zaptında, nükleer dosyanın 60 günlük bir takvim içerisinde ele alınması öngörülüyordu.

Yeni görüşmelerde de nükleer başlığın taraflar arasındaki temel anlaşmazlık konularından biri olmaya devam ettiği belirtiliyor.

YETKİLİLERDEN “OLUMLU SİNYAL” VE “KÜÇÜK İLERLEME” MESAJI

İsimlerinin açıklanmaması koşuluyla AP’ye konuşan yetkililerden biri her iki taraftan da olumlu sinyaller geldiğini söyledi.

Bir başka yetkili hafta sonu “küçük bir ilerleme” kaydedildiğini belirtirken, üçüncü yetkili arabulucuların iki tarafın pozisyonlarını “yumuşatmaya” çalıştığını ifade etti.

BEYAZ SARAY YORUM YAPMADI

Beyaz Saray, yürütülen arabuluculuk faaliyetleri ve olası anlaşma metnine ilişkin yorum talebine yanıt vermedi.

İRAN’IN SON TEKLİFİNDE TAKVİM DAHA HIZLI

Yetkililere göre İran’ın son sunduğu teklif Haziran 2026’daki mutabakat çerçevesiyle büyük ölçüde benzerlik gösteriyor.

En önemli farklardan biri ise yeni planda sürecin çok daha hızlı işletilmesinin öngörülmesi.

ABD VE İRAN EKONOMİK BASKI ALTINDA

Savaşın devam ettiği süreçte hem ABD hem de İran ekonomik baskıyla karşı karşıya bulunuyor.

İran’ın Hürmüz Boğazı’ndaki gemilere yönelik saldırıları nedeniyle ABD yüksek petrol fiyatlarıyla mücadele ederken, İran ise deniz ablukası ve petrol satışlarını sınırlayan ABD yaptırımlarından etkileniyor.

BRENT PETROL 108 DOLARIN ÜZERİNDE

Küresel gösterge niteliğindeki Brent ham petrolün varil fiyatı 108 doların üzerinde seyrediyor.

Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim, küresel enerji piyasalarındaki fiyat baskısının temel başlıklarından biri olarak öne çıkıyor.

FÜZE VE İHA SALDIRILARI BÖLGESEL GERİLİMİ CANLI TUTUYOR

Habere göre iki taraf karşılıklı yıpratma stratejisi izlerken, bölgede füze ve insansız hava aracı saldırıları sürüyor.

Tahran, bu saldırılarda bölgedeki ABD askeri unsurlarını hedef aldığını savunuyor.

ANLAŞMA LÜBNAN DAHİL TÜM CEPHELERDE ÇATIŞMALARI DURDURMAYI HEDEFLİYOR

Görüşülen son anlaşma önerisinin yalnızca Hürmüz Boğazı’nı değil, Lübnan dahil diğer cephelerdeki çatışmaları da kapsadığı belirtildi.

Taslağın daha geniş kapsamlı bir ateşkes ve güvenlik düzenlemesi oluşturmayı hedeflediği aktarıldı.

BABÜLMENDEP BOĞAZI’NDA YENİ CEPHE

İran destekli Husilerin Yemen’de Kızıldeniz’in güney girişinde bulunan Babülmendep Boğazı çevresindeki varlığı da küresel piyasalar üzerindeki baskıyı artıran bir diğer başlık olarak gösterildi.

Bölgede açılan yeni cephenin enerji ve deniz taşımacılığı üzerindeki riskleri artırdığı belirtildi.

İRAN: HUSİLERİN TALEPLERİ BAĞIMSIZ

İran tarafı, Husilerin kendi taleplerine sahip olduğunu ve Suudi Arabistan ile yaşadıkları gerilimin ABD-İran savaşından bağımsız olduğunu savunuyor.

Buna karşın yetkililer, Tahran’ın Husiler ile Suudi Arabistan arasında uzlaşma sağlanması için arabuluculuk yapmaya istekli olduğunu söyledi.

ERAKÇİ KATARLI ARABULUCULARLA GÖRÜŞECEK

İranlı Öğrenciler Haber Ajansı ISNA’ya göre İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi’nin İran ile ABD arasında arabuluculuk yapan Katarlı yetkililerle görüşmesi bekleniyor.

Erakçi daha önce yaptığı açıklamada, Hürmüz Boğazı’nın açılması için ABD’ye sunulan şartlara ilişkin arabuluculardan henüz kesin yanıt gelmediğini söylemişti.

ABD’NİN YANITI İRAN HEYETİNE İLETİLECEK

Arabulucuların ABD’nin İran’ın şartlarına verdiği yanıtı İran heyetine iletmesi bekleniyor.

Tahran yönetimi, sonraki adımlarını bu resmi yanıt doğrultusunda belirleyeceğini ifade ediyor.

İRAN ABD’YE 7 ŞART SUNMUŞTU

İran heyeti, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu kapsamında bulunduğu ABD’de Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması amacıyla Washington’a Katar’ın arabuluculuğunda 7 şart sunmuştu.

ABD Başkanı Donald Trump ise İran’ın sunduğu şartları kabul etmediğini açıklamıştı.

TRUMP DAHA FAZLA GÖRÜŞME BEKLEDİĞİNİ SÖYLEDİ

Trump, İran’ın Hürmüz Boğazı konusunda anlaşma yapmak istediğini savunurken, ABD’li müzakerecilerin bu hafta İran ile daha fazla görüşme yapmasını beklediğini belirtmişti.

Taraflar arasında anlaşmazlıklar devam etmesine rağmen arabuluculuk girişimleri sürüyor.

ERAKÇİ: 7 MADDELİK PLAN ÇOK MAKUL

İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ise ABD’ye sundukları 7 maddelik anlaşma planının “çok makul” olduğunu savundu.

Erakçi, teklifin gerekçesiz şekilde reddedilmesi halinde bunun ABD’nin sorumluluğunda olacağını ifade etmişti.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN DİPLOMASİ TRAFİĞİ DEVAM EDİYOR

Trump’ın İran’ın son teklifine yönelik kamuoyu önündeki olumsuz açıklamalarına rağmen, arabulucuların iki tarafla temaslarını sürdürdüğü ve daha kapsamlı bir mutabakat metni üzerinde çalıştığı belirtiliyor.

Görüşmelerde Hürmüz Boğazı’nın açılması, ABD ablukasının kaldırılması, yaptırımlar ve İran’ın nükleer programına ilişkin tavizler temel başlıklar arasında bulunuyor.