Gen terapisiyle retinadaki sinir bağlantıları yeniden inşa edildi

ABD’deki Michigan Eyalet Üniversitesi liderliğinde yürütülen çalışma, gen terapisinin memelilerde sinir hücrelerini ve ağlarını yeniden yapılandırabileceğini gösterdi. Molecular Therapy Advances dergisinde yayımlanan araştırmada, retinanın kimyasal sinyal iletimi için kritik öneme sahip CaBP4 geni incelendi. Bu genin hatalı kopyaları, insanlarda ve köpeklerde çocukluktan itibaren gelişen nadir, kalıtsal görme bozukluklarına yol açıyor.

Ekip, gen bozukluğunu taşıyan bir grup Whippet cinsi köpeğin retinasına, genin işlevsel kopyasını içeren zararsız bir virüs enjekte etti. Tek dozluk uygulamanın ardından körlüğün ilerlemesi engellendi ve hücresel düzeyde hasar görmüş sinir bağlantılarının yenilendiği gözlemlendi.

YETİŞKİN RETİNASINDA ONARIM 

Veteriner oftalmolog Billie Beckwith-Cohen, daha önce yetişkin memelilerin retinasında mümkün olmadığı düşünülen sinirsel esnekliği, yani plastisiteyi ve yapısal onarımı gösterdiklerini belirtti. Tedavinin sisteme yeni bileşenler eklemenin yanı sıra mevcut anormallikleri de düzelttiğini açıkladı. Köpeklerin özellikle loş ışıkta görme yetisi belirgin biçimde arttı. Retinanın tedavi edilen bölgelerinde hücresel bozulma yavaşladı.

Görsel bağlantıları barındıran dış pleksiform tabaka (OPL) ile ışığı algılayan hücrelerin içindeki sinaptik şeritler (synaptic ribbons) önemli ölçüde genişleyip olgunlaştı.

DOĞRU TALİMATLARIN İLETİLMESİ 

Dr. Beckwith-Cohen, CaBP4 geni düzgün çalışmadığında OPL tabakasının ve sinaptik şeritlerin gelişiminin sekteye uğradığını söyledi. Süreci bir bina projesindeki aksaklıklara benzeten Beckwith-Cohen, retina genindeki mutasyonları mimari plandaki yazım hataları olarak tanımladı. Bu hataların yanlış bir yapının oluşmasına ve görme kaybına yol açtığını belirtti.

Gen terapisinin ise bir editör gibi hatalı bölüm için sisteme yeni ve doğru talimatlar sağladığını ifade etti. Böylece yetişkinlik döneminde retina sinir ağının kalıcı yapısı ve hücresel iletişimi doğrudan desteklendi.

ÜÇ YILLIK TAKİP 

On yılı aşkın araştırmaların ürünü olan çalışmada, tedavi edilen köpekler üç yıla varan sürelerle izlendi ve sağlanan faydaların bu dönemde korunduğu doğrulandı. Bulgular, retinada yeni sinir bağlantılarının kurulabileceğini ve kalsiyum sinyallemesinin hücre iletişimindeki rolünü ortaya koydu.

Sonuçlar, yöntemin gelecekte insanlara uyarlanabilmesi için de güçlü bir zemin oluşturuyor. CaBP4 kaynaklı rahatsızlık nadir görülse de çalışma, retina hastalıklarının ötesinde farklı sinirsel ve nörodejeneratif hasarların onarımına yönelik tedavi protokollerinin geliştirilmesine öncülük etme potansiyeli taşıyor.