GE Aerospace pistsiz kalkış yapan X-BAT'in motor testini tamamladı

Küresel savunma ve havacılık sektöründe geleneksel pistlere bağımlılığı ortadan kaldırmayı hedefleyen önemli bir teknoloji hamlesi gerçekleştirildi. Yapay zeka tabanlı savunma teknolojileri geliştiren Shield AI ile havacılık şirketi GE Aerospace, dikey kalkış ve iniş yapabilen insansız saldırı uçağı X-BAT’ın geliştirme sürecinde kritik bir mühendislik eşiğinin aşıldığını duyurdu.

Şirketler, uçağın herhangi bir piste ihtiyaç duymadan dikey kalkış yapmasını sağlayan Eksenel Simetrik Vektörleme Egzoz Nozulu (AVEN) sisteminin entegrasyon, fonksiyonel kontrol ve motor çalıştırma testlerini başarıyla tamamladı. GE Aerospace’in ABD’nin Ohio eyaletindeki Peebles test tesislerinde yürütülen çalışmalarda, nozul, motor ve kontrol sistemleri 1990’lardan bu yana ilk kez tam entegre biçimde ateşlendi.

YENİ NESİL İNSANSIZ JET

X-BAT mimarisinin merkezinde yer alan AVEN sistemi, itme gücünü anlık olarak yönlendirerek platforma dikey kalkış, iniş ve havada asılı kalma kabiliyeti kazandırıyor. İlk olarak 1990’larda F-16 çok eksenli itme vektörleme programı kapsamında üretilen ve 135 saatlik uçuş geçmişine sahip olan sistem, Shield AI ve GE Aerospace mühendisleri tarafından tamamen yenilenerek modern görev ihtiyaçlarına uyarlandı.

Entegrasyon sürecinin hızı ve verimliliğine dikkat çeken Shield AI Uçak Mühendisliği Kıdemli Başkan Yardımcısı Armor Harris, projenin geldiği aşamayı şu sözlerle değerlendirdi: “X-BAT, hava üssü veya pist bulunmayan her türlü zorlu coğrafyadan dikey olarak kalkış ve iniş yapacak şekilde tasarlandı. AVEN, bu ölçekte ve kapasitede bir platformda dikey uçuşu mümkün kılan ana unsurdur. Uçuşta kendini kanıtlamış bir donanımı alıp dikey uçuşun gerektirdiği hızlı yönelim ihtiyaçlarına adapte etmek, sıfırdan başlamak yerine projeye devasa bir geliştirme hızı kazandırdı.”

F-35 SINIFI SİLAH HAZNESİ VE YÜKSEK ELEKTRİK GÜCÜ

Geleneksel askeri üslerin hedef alınabileceği yüksek riskli muharebe senaryoları dikkate alınarak geliştirilen X-BAT, uçak gemileri, adalar veya uzak ikmal noktalarından otonom olarak havalanabiliyor. Shield AI’ın tescilli Hivemind yapay zekâ tabanlı otonomi yazılımıyla yönetilen uçak, tamamen bağımsız hareket edebildiği gibi insanlı savaş uçaklarıyla ortak görev de gerçekleştirebiliyor.

Platformun öne çıkan teknik ve operasyonel özellikleri şöyle sıralanıyor:

• Mühimmat taşıma kapasitesi: F-35 savaş uçaklarındaki silah hazneleriyle benzer boyutlara sahip iki dahili bölmenin her birinde 907 kilograma, diğer ifadeyle 2 bin pounda kadar mühimmat taşınabiliyor.
• Gelişmiş görev sistemleri: Elektronik harp, aktif ve pasif radar ile istihbarat, gözetleme ve keşif ekipmanlarını beslemek üzere 80 kilovat elektrik gücü üretebiliyor.
• Menzil ve savaş yarıçapı: Yaklaşık 1.852 kilometrelik, diğer ifadeyle 1.151 millik savaş yarıçapına sahip platform, uzun menzilli taarruz görevlerini piste ihtiyaç duymadan gerçekleştirebiliyor.

F110 MOTORUNUN 40 YILLIK BİRİKİMİ

Shield AI, Kasım 2025’te X-BAT projesinin motor ve itki sistemi entegrasyonu için GE Aerospace ile stratejik ortaklık kurmuştu. GE Aerospace’in 11 milyon uçuş saatini aşan ve 40 yıllık kesintisiz üretim geçmişine sahip F110-GE-129E motoru, yenilenen AVEN nozulu ile birleştirilerek dikey uçuşun gerektirdiği yüksek yük standartlarına uygun hale getirildi. GE Aerospace Edison Works Başkan Yardımcısı Doogie Russell, “Tahrik sistemlerindeki tarihsel birikimimizi Shield AI’ın yeni nesil araç geliştirme vizyonuyla birleştirerek geçmişin, bugünün ve geleceğin en iyi teknolojilerini tek bir platformda buluşturuyoruz” dedi. Peebles tesislerindeki yer testlerinin başarıyla tamamlanmasının ardından prototip uçak, bu yılın sonunda başlaması planlanan ilk dikey uçuş ve deneme çalışmaları öncesinde nihai sistem kontrollerinden geçirilecek.