EPDK'den doğalgaz piyasasına yeni kurallar: 1 Ocak 2027'de değişiyor

Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), doğalgaz piyasasının işleyişine yönelik iki ayrı düzenlemeyi hayata geçirdi. Resmi Gazete'de yayımlanan Kurul kararlarıyla Vadeli Doğalgaz Piyasası'nda bekleyen tekliflerin ve gerçekleşen işlemlerin hangi koşullarda iptal edilebileceği yeniden düzenlendi. Organize toptan doğalgaz satış piyasasında ise günlük referans fiyatının hesaplanması, teklif miktarları, dengeleyici işlemler ve piyasa katılımcılarının yükümlülüklerine ilişkin yeni esaslar belirlendi.

EPDK'DEN VADELİ DOĞALGAZ PİYASASINA YENİ DÜZENLEME

EPDK'nin Vadeli Doğal Gaz Piyasası İşletim Usul ve Esaslarında Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar'a ilişkin Kurul kararı, Resmi Gazete'de yayımlandı.

Yeni düzenlemeyle Vadeli Doğalgaz Piyasası'nda bekleyen tekliflerin veya gerçekleşen işlemlerin piyasa işletmecisi tarafından iptal edilebileceği durumlar yeniden belirlendi.

Buna göre, belirlenen şartların oluşması halinde piyasa işletmecisi hem bekleyen teklifleri hem de gerçekleşmiş işlemleri iptal edebilecek.

DOĞALGAZ PİYASASINDA HANGİ İŞLEMLER İPTAL EDİLEBİLECEK?

Yeni düzenleme kapsamında, piyasa işletmecisinden kaynaklanan bilgisayar, yazılım veya diğer teknolojik altyapı hatalarının ortaya çıkması durumunda tekliflerin ve işlemlerin iptal edilmesine imkan tanındı.

Bunun yanı sıra piyasa katılımcılarının veya kontratların işlemlerini durduracak maddi unsurların bulunması halinde de iptal mekanizması uygulanabilecek.

Piyasa işletmecisine karşı mali yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda mevcut teklifler de iptal edilebilecek.

Ayrıca kontratlara ilişkin belirlenen günlük fiyat değişim limitlerinin dışında kalan teklifler de iptal kapsamına alınacak.

Belirtilen koşullardan en az birinin oluşması halinde, işleme taraf olan en az bir piyasa katılımcısının başvurusu üzerine veya piyasa işletmecisinin resen gerçekleştireceği işlemle bekleyen tekliflerin ya da gerçekleşen işlemlerin tamamı veya bir kısmı iptal edilebilecek.

Vadeli Doğalgaz Piyasası'na ilişkin bu düzenleme, 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

DOĞALGAZ TOPTAN SATIŞ PİYASASINDA DA KURALLAR DEĞİŞTİ

EPDK, Vadeli Doğalgaz Piyasası'na yönelik düzenlemenin yanı sıra organize toptan doğalgaz satış piyasasında sistem dengesinin sağlanması amacıyla teknik ve idari esaslarda da değişiklik yaptı.

Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası İşletim Usul ve Esaslarında Değişiklik Yapılmasına Dair Usul ve Esaslar'a ilişkin Kurul kararı da Resmi Gazete'de yayımlandı.

Düzenlemeyle doğal gaz günlük referans fiyatı (GRF) hesaplama metodolojisi, teklif limitleri, iletim şirketinin ilave dengeleyici işlemleri ve piyasa katılımcılarının erişim koşullarına ilişkin hükümler yeniden düzenlendi.

DOĞALGAZ REFERANS FİYATINA YÜZDE 50 SINIRI GETİRİLDİ

Yeni düzenlemenin öne çıkan başlıklarından biri, doğal gaz günlük referans fiyatının hesaplanmasında uygulanacak marj sınırı oldu.

EPDK, günlük referans fiyatı hesaplamasında yüzde 50'lik marj sınırı belirledi.

Buna göre, her ayın ilk gaz günü hariç olmak üzere ilgili gaz gününde gerçekleşen eşleşmelerden, yayımlanmış son gaz gününe ait referans fiyatın yüzde 50 altında veya yüzde 50 üzerinde kalan işlemler hesaplamaya dahil edilmeyecek.

Günlük referans fiyatının belirlenmesinde esas alınacak işlem aralığı da düzenlendi.

İlgili gaz gününden bir gün önce saat 08.00'de başlayıp gaz gününü takip eden gün saat 08.00'de sona eren zaman diliminde gerçekleşen işlemler, ilave dengeleyici işlemler de dahil edilerek ağırlıklı ortalama fiyat hesabına katılacak.

Bu yöntemle hesaplanan günlük referans fiyatı, gaz gününü takip eden gün saat 08.30'da ilan edilecek.

DOĞALGAZ İŞLEMLERİNDE ASGARİ VE AZAMİ TEKLİF MİKTARLARI BELİRLENDİ

EPDK, Sürekli Ticaret Platformu (STP) üzerinden gerçekleştirilecek işlemlerde teklif hacimlerine ilişkin standartları da yeniden belirledi.

Yeni düzenlemeye göre STP'de verilecek her bir teklifin asgari miktarı 1000 standart metreküp olacak.

Azami teklif miktarı ise her gaz günü için saat 12.00 ile 14.05 arasındaki dönem hariç olmak üzere 500 bin standart metreküple sınırlandırılacak.

Böylece söz konusu saat aralığı dışındaki tekliflerde belirlenen asgari ve azami işlem miktarları uygulanacak.

İLAVE DENGELEYİCİ İŞLEMLERDE 10 DAKİKALIK UYGULAMA

Organize toptan doğalgaz satış piyasasında iletim şirketinin gerçekleştireceği ilave dengeleyici işlemlere ilişkin yeni bir uygulama da düzenlemeye dahil edildi.

Buna göre, iletim şirketinin Sürekli Ticaret Platformu'nda ilave dengeleyici işlem gerçekleştirmesi sırasında aynı yöndeki diğer teklifler belirli bir süre için pasife alınacak.

Söz konusu teklifler, belirlenen işlem saatinden 5 dakika önce başlayacak şekilde toplam 10 dakika boyunca pasif durumda tutulacak.

PİYASA KATILIMCILARININ ERİŞİM KOŞULLARI YENİDEN DÜZENLENDİ

EPDK'nin yeni kararında piyasa katılımcılarının organize toptan doğalgaz satış piyasasına erişimlerine ilişkin hükümler de değiştirildi.

Düzenleme kapsamında piyasa işletmecisinin, belirli yükümlülüklerin yerine getirilmemesi durumunda piyasa katılımcılarının erişimini askıya alabilmesine yönelik esaslar yeniden belirlendi.

Buna göre ödeme ve teminat yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi veya mevzuata aykırı işlemlerin düzeltilmemesi gibi durumlar, piyasaya erişimin askıya alınmasına ilişkin düzenleme kapsamında değerlendirilecek.

Ayrıca piyasa işletmecisinin veri yayımlama, raporlama ve bilgi paylaşımına yönelik görevlerinde de değişikliğe gidildi.

DOĞALGAZ PİYASASINDA YENİ DÜZENLEMELER NE ZAMAN YÜRÜRLÜĞE GİRECEK?

EPDK'nin Resmi Gazete'de yayımlanan iki ayrı Kurul kararında farklı yürürlük tarihleri belirlendi.

Vadeli Doğalgaz Piyasası'nda bekleyen tekliflerin ve gerçekleşen işlemlerin iptaline ilişkin yeni düzenleme, 1 Ocak 2027 tarihinde yürürlüğe girecek.

Organize toptan doğalgaz satış piyasasında ise piyasa katılımcılarının erişiminin askıya alınması ile veri yayımlama, raporlama ve bilgi paylaşımına ilişkin hükümler 1 Ocak 2027'de uygulanmaya başlanacak.

Günlük referans fiyatının hesaplanması, teklif limitleri ve ilave dengeleyici işlemler dahil olmak üzere düzenlemenin diğer hükümleri ise Resmi Gazete'de yayımlandığı tarih itibarıyla yürürlüğe girdi.