Enerjide dijital devrim: Füzyon için Sunrise süper bilgisayarı geliyor

İngiltere, nükleer füzyon araştırmalarında çığır açmak amacıyla 45 milyon sterlin (yaklaşık 60 milyon dolar) değerinde yeni bir yapay zeka süper bilgisayarı inşa edeceğini duyurdu. 'Sunrise' adı verilen ve Haziran ayında faaliyete geçmesi planlanan sistem, füzyon reaktörlerinin dijital ikizlerini oluşturarak sınırsız ve temiz enerjiye giden yolu kısaltmayı hedefliyor.

Füzyon enerjisi, güneşin merkezindeki muazzam sıcaklık ve basınç koşullarının yeryüzünde taklit edilmesini gerektiren, insanlığın karşılaştığı en zorlu mühendislik sınavlarından biri olarak kabul ediliyor. İngiltere Atom Enerjisi Kurumu’nun (UKAEA) Culham kampüsünde kurulacak olan Sunrise, araştırmacıların milyonlarca derecelik plazma davranışlarını fiziksel prototipler inşa etmeden sanal ortamda simüle etmelerine imkan tanıyacak.

EXAFLOPS SEVİYESİNDE YAPAY ZEKA GÜCÜ

Sunrise, sadece bir hesaplama aracı değil, doğrudan füzyon fiziğine odaklanmış dünyanın en güçlü yapay zeka odaklı süper bilgisayarı olma özelliğini taşıyor. Sistemin teknik kapasitesi ve altyapı detayları şu kritik verilerle öne çıkıyor:

• Performans: Yapay zeka modelleme süreçlerinde 6,76 exaFLOPS gibi muazzam bir hıza ulaşacak olan sistem, karmaşık fizik verilerini saniyeler içinde işleyebilecek.
• Enerji tüketimi: Yaklaşık 1,4 megawatt güçle çalışacak olan bilgisayar, Enerji Güvenliği ve Net Sıfır Bakanlığı tarafından finanse ediliyor.
• Donanım altyapısı: Dell PowerEdge sunucular üzerinde AMD EPYC işlemciler ve AMD Instinct GPU hızlandırıcılar ile donatılan sistemde, depolama çözümleri WEKA tarafından sağlanacak.
• İş birliği: Proje; Intel, Cambridge Üniversitesi ve İngiltere Atom Enerjisi Kurumu’nun stratejik desteğiyle yürütülüyor.

DİJİTAL İKİZLERLE 'DENEYSEL' MALİYETLER DÜŞÜYOR

Geleneksel füzyon deneyleri, plazma türbülanslarını ve radyasyonun malzeme üzerindeki etkilerini test etmek için yıllarca süren ve milyarlarca dolara mal olan fiziksel kurulumlar gerektiriyordu. Sunrise, fizik bilgisine dayalı yapay zeka modelleri kullanarak reaktörlerin 'dijital ikizlerini' oluşturacak.

UKAEA Bilgisayar Programları Direktörü Dr. Rob Akers, Sunrise’ın öğrenme maliyetini, riskini ve süresini radikal bir şekilde azaltacağını vurguluyor. Sistem, özellikle 2040’lı yıllarda Nottinghamshire’da devreye alınması planlanan STEP (Enerji Üretimi için Küresel Tokamak) prototip füzyon santrali projesinin operasyonel planlamasında kilit rol oynayacak.

'YAPAY ZEKA BÜYÜME BÖLGESİ'NİN İLK ADIMI

İngiliz hükümetinin Culham Bilim Kampüsü için planladığı 'Yapay Zeka Büyüme Bölgesi' projesinin ilk büyük altyapı yatırımı olan Sunrise, ülkenin yapay zeka ve süper bilgisayar ekosistemini güçlendirme stratejisinin bir parçası. Cambridge'deki 36 milyon sterlinlik yeni bilgisayar merkezi yatırımıyla birleştiğinde İngiltere, enerji teknolojileri ile yapay zekayı birleştiren küresel bir cazibe merkezi olmayı hedefliyor.

Ticari füzyon enerjisi hala aşılması gereken büyük mühendislik engelleri barındırsa da Sunrise, bu engellerin aşılma hızını 'dijital hızda' artırarak temiz enerji devrimini bir sonraki safhaya taşıyor.