Dünya haritası değişebilir: 164 ülke 'Haritayı Düzelt' dedi

Dünya haritalarında yüzyıllardır kullanılan projeksiyonların kıtaların gerçek büyüklüklerini çarpıttığı yönündeki tartışma BM Genel Kurulu’na taşındı. Afrika ülkelerinin girişimiyle hazırlanan karar 164 ülkenin desteğini alırken, Mercator projeksiyonuna alternatif olarak Equal Earth gibi daha dengeli projeksiyonların kullanımının yaygınlaştırılması hedefleniyor.

164 ÜLKE “HARİTAYI DÜZELT” KARARINA DESTEK VERDİ

Afrika ülkelerinin öncülüğünde hazırlanan “Haritayı Düzelt” kararı Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nda kabul edildi.

Ülkelerin ve kıtaların yüz ölçümlerini daha doğru yansıtan haritaların kullanılmasını teşvik etmeyi amaçlayan karara 164 ülke “evet” oyu verdi.

Altı ülke çekimser kalırken, karara karşı oy kullanan tek ülkenin ABD olduğu belirtildi.

AFRİKA VE LATİN AMERİKA HARİTALARDA DAHA KÜÇÜK GÖRÜNEBİLİYOR

Kararın temelinde, kullanılan bazı dünya haritası projeksiyonlarının özellikle Afrika, Latin Amerika ve Güney Asya’nın gerçek yüz ölçümünü olduğundan küçük algılatması bulunuyor.

BM kararında bu çarpıklıkların giderilmesi ve kıtaların birbirlerine göre daha doğru ölçekte gösterilmesi hedefleniyor.

MERCATOR PROJEKSİYONU 1569’DAN BERİ KULLANILIYOR

CNN International’ın haberine göre tartışmanın merkezinde, Avrupalı haritacı Gerardus Mercator tarafından 1569 yılında geliştirilen Mercator projeksiyonu yer alıyor.

Mercator sistemi özellikle denizcilik ve navigasyonda sağladığı kolaylık nedeniyle uzun yıllardır yaygın biçimde kullanılıyor.

KUTUPLARA YAKLAŞTIKÇA KARA PARÇALARI DAHA BÜYÜK GÖRÜNÜYOR

Küresel yüzeyin düz bir haritaya aktarılması sırasında ortaya çıkan bozulma nedeniyle, ekvatordan kutuplara doğru gidildikçe kara parçaları gerçek boyutlarından daha büyük görünebiliyor.

Bu nedenle Mercator haritasında Grönland, Afrika’ya yakın büyüklükteymiş gibi algılanabiliyor.

AFRİKA GRÖNLAND’IN YAKLAŞIK 14 KATI

Gerçekte ise Afrika kıtasının yüz ölçümü Grönland’ın yaklaşık 14 katı büyüklüğünde.

Grönland’ın yüz ölçümünün yaklaşık olarak Demokratik Kongo Cumhuriyeti’nin yüz ölçümüne denk geldiği belirtiliyor.

MERCATOR PROJEKSİYONU YASAKLANMIYOR

BM Genel Kurulu’nda kabul edilen karar, Mercator projeksiyonunun yasaklanmasını öngörmüyor.

Bunun yerine ülkelerin ve kıtaların birbirlerine göre yüz ölçümlerini daha doğru gösteren alternatif projeksiyonların kullanımının yaygınlaştırılması amaçlanıyor.

HARİTALARIN JEOPOLİTİK ALGIYI DA ETKİLEYEBİLECEĞİ BELİRTİLDİ

Kararda, harita üzerindeki ölçü çarpıklıklarının yalnızca coğrafi bir sorun olmadığına dikkat çekildi.

Afrika, Latin Amerika ve Güney Asya gibi bölgelerin olduğundan küçük görünmesinin ekonomik, jeopolitik ve kalkınma potansiyeline ilişkin algıyı da etkileyebileceği ifade edildi.

Çarpıklıkların çevresel, jeopolitik ve güvenlik alanlarında bazı önyargıları besleyebileceği belirtildi.

EQUAL EARTH PROJEKSİYONU ÖNE ÇIKIYOR

BM kararında öne çıkan alternatiflerden biri Equal Earth projeksiyonu oldu.

2018 yılında tanıtılan Equal Earth haritası, dünyanın farklı bölgelerinin göreceli yüz ölçümlerini daha doğru biçimde göstermeyi amaçlıyor.

AFRİKA DAHA BÜYÜK, GRÖNLAND DAHA KÜÇÜK GÖRÜNÜYOR

Equal Earth haritasında Mercator projeksiyonundaki aşırı ölçek farklılıkları azaltılıyor.

Bu nedenle Afrika haritada çok daha geniş görünürken, Grönland’ın kapladığı alan belirgin biçimde küçülüyor.

Avrupa da Mercator projeksiyonundaki görünümüne kıyasla daha küçük bir alan kaplıyor.

HER HARİTA PROJEKSİYONUNUN FARKLI BİR AMACI VAR

Uzmanlara göre küresel yüzeyin bütün özelliklerini düz bir dünya haritasında aynı anda kusursuz şekilde göstermek mümkün değil.

Her harita projeksiyonu farklı amaçlara hizmet ediyor ve belirli özellikleri diğerlerine göre daha doğru yansıtabiliyor.

FRANSA DA MERCATOR’DAN VAZGEÇMEYE HAZIRLANIYOR

Harita projeksiyonlarına ilişkin tartışma Avrupa’ya da taşındı.

Fransa Dışişleri Bakanı Jean-Noël Barrot, ülkesinin Mercator projeksiyonundan vazgeçmeye hazırlandığını açıkladı.

BARROT: ÇARPITMALAR ALGILARDA KÖK SALIYOR

Barrot, özellikle ABD, Rusya ve Çin gibi yüksek enlemlerde bulunan ülkelerin Afrika, Latin Amerika ve Güneydoğu Asya’ya kıyasla haritalarda orantısız biçimde öne çıktığını belirtti.

Fransız Bakan, “çarpıtmaların sonunda algılarda kök saldığını” söyleyerek, “bunları düzeltmenin zamanının geldiğini” ifade etti.

GİRİŞİM AFRİKA BİRLİĞİ’NDEN BM’YE TAŞINDI

“Haritayı Düzelt” girişiminin arkasında Afrika ülkeleri bulunuyor.

Afrika Birliği, mart ayında Equal Earth haritasını benimseme yönünde adım attı.

Togo ise Afrika Birliği adına nisan ayında BM üye devletlerine çağrıda bulundu.

BM TEMMUZ AYINDA İSTİŞARELER GERÇEKLEŞTİRDİ

Çağrının ardından karar taslağı hazırlandı.

Birleşmiş Milletler Genel Kurulu temmuz ayında konuyla ilgili gayriresmi istişarelerde bulundu.

AFRİKA BİRLİĞİ’NDEN “GERÇEK BOYUTLAR” VURGUSU

Afrika Birliği Sağlık, İnsani İşler ve Sosyal Kalkınma Dairesi Komiseri Amma Twum-Amoah, mart ayında yaptığı açıklamada girişimin önemine dikkat çekti.

Twum-Amoah, “Bir zamanlar haritalarda küçültülmüş olan Afrika, artık coğrafi, tarihi, ahlaki, kültürel, ekonomik, diplomatik ve küresel ölçekte gerçek boyutlarıyla görülmekte ısrar ediyor.” dedi.

DİJİTAL HARİTA PLATFORMLARINA DA ÇAĞRI YAPILDI

Karar yalnızca basılı dünya haritalarını kapsamıyor.

BM taslağında dijital harita platformlarının da daha doğru projeksiyonların kullanımını değerlendirmesi çağrısı yer aldı.

GOOGLE MAPS GİBİ PLATFORMLAR DA GÜNDEMDE

Google Maps gibi dijital harita platformlarının Mercator projeksiyonunun bir versiyonunu kullanması nedeniyle, değişimin dijital platformları da kapsayabileceği belirtiliyor.

Hedef, eğitim materyallerinden resmi haritalara ve dijital hizmetlere kadar daha doğru ölçekli projeksiyonların kullanımını yaygınlaştırmak.

ÜLKELERİN SINIRLARI VE YÜZ ÖLÇÜMLERİ DEĞİŞMİYOR

Yeni karar, ülkelerin gerçek sınırlarında veya yüz ölçümlerinde herhangi bir değişiklik anlamına gelmiyor.

Değişmesi hedeflenen unsur, küresel yüzeyin düz bir harita üzerinde nasıl gösterildiği.

Dünya aynı kalırken, kullanılan projeksiyona bağlı olarak ülkelerin ve kıtaların harita üzerindeki görünümü gerçek büyüklüklerine daha yakın hale gelebilecek.