Dijital dünyadaki engelleri yapay zekayla kaldırıyor

HABER: CİHAN YILMAZ

Dijitalleşmeyle birlikte birçok hizmet internet ortamına taşınırken, bu hizmetlere herkesin erişebilmesi de önem kazanıyor. Web siteleri, mobil uygulamalar ve dijital belgeler, görme ve işitme engelli bireyler için erişim sorunları barındırabiliyor. Bilgiyi Ticarileştirme Merkezi (BTM) girişimleri arasında yer alan Eskişehir merkezli WeAccess.ai, yapay zekadan yararlanarak bu engelleri azaltmayı amaçlıyor.

Girişimin kurucusu ve CEO’su Doç. Dr. Özer Çelik, Anadolu Üniversitesi’nde öğretim üyesi olarak görev yapıyor. WeAccess.ai’ın hikayesi, Çelik’in 2016 yılında başladığı doktora çalışmasına dayanıyor. O dönemde birlikte çalıştığı işitme engelli arkadaşıyla iletişim kurmakta zorlanan Çelik, yazışmanın da çözüm olmadığını görüyor. Arkadaşının Türkçe dil bilgisi ve kelime dağarcığı sınırlı olduğu için yazılı metni tam anlayamadığını, söylemek istediklerini de yazıyla aktaramadığını belirten Çelik, tezini işaret dili çeviri sistemleri üzerine kuruyor. Çalışma TÜBİTAK’a proje olarak sunuluyor ve BiGG desteğiyle Akıllı Çeviri Sistemleri şirketi kuruluyor. SignForDeaf ve Engelsiz Çeviri adıyla başlayan işaret dili çalışmaları görme ve bedensel engelli bireyleri de kapsayacak şekilde genişliyor. Girişim, 2023 yılında Eskişehir’de WeAccess.ai adıyla hayata geçti. 

TEMEL BİR İNSAN HAKKI
Doç. Dr. Özer Çelik, dijital erişilebilirliğin sadece sonradan eklenen lüks bir özellik değil, tıpkı fiziksel rampalar gibi temel bir insan hakkı olduğuna inandıklarını ve bu motivasyonla çalıştıklarını söyledi. Platformun ürünleri arasında web siteleri ve mobil uygulamalar için işaret dili eklentileri, PDF seslendirme, görsel ve video betimleme çözümlerinin yer aldığını anlatan Çelik, “İşitme engelli bireylerin telefonla bağımsız iletişim kurmasını hedefleyen SignOnCall, TÜBİTAK 1501 desteğiyle geliştiriliyor. Görüntülü toplantılar için geliştirilen SignOnMeet ise Zoom Marketplace’te yayında. Erişilebilirliği tek seferlik bir düzenleme yerine sürekli takip edilmesi gereken bir süreç olarak ele alıyoruz. WeAccess.ai, sürekli izleme ve raporlama altyapısı, Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’ne uygun hazırlanan paketler ve gerçek insan görünümlü işaret dili videoları ile rakiplerinden ayrışıyor” dedi. 

80 KURUMA HİZMET VERİYOR
Çelik, yapay zeka mühendislerinden işaret dili tercümanlarına uzanan 20 kişilik ekibin ürün geliştirmeden satışa kadar görev aldığını belirtti. Bankacılık, e-ticaret, eğitim, sağlık, medya ve kamu kurumlarına odaklandıklarını söyleyen Çelik, şu bilgileri paylaştı: “Ürünlerimizi alan adı bazında yıllık lisansla sunuyoruz. Türkiye, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE) ve İngiltere’deki şubeleriyle yaklaşık 80 kuruma ulaşan girişimimizin müşterileri arasında 25’ten fazla banka, 12 üniversite, belediyeler, enerji ve sigorta şirketleri bulunuyor. Türkiye’de ürünler Türk Telekom’un saha satış ağı üzerinden kurumlara sunuluyor.” 

ERİŞİLEBİLİRLİKTE YENİ DÖNEM
2025 yılında yayımlanan Web Siteleri ve Mobil Uygulamaların Erişilebilirliği konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nin dijital erişilebilirliği kurumlar için somut bir yükümlülüğe dönüştürdüğünü ifade eden Çelik, “Bu genelge kurumlarla görüşmelerimizi kolaylaştırdı. Girişimin ilk dönemlerinde yaşadığımız en büyük zorluk; kurumlara, erişilebilirliğin yasal zorunluluktan ziyade toplumsal bir hak ve stratejik bir avantaj olduğunu anlatmaktı” dedi. 

HEDEF İLK 3’E GİRMEK
Yapay zeka destekli işaret dili çeviri platformu SignForDeaf’in, 94 ülkeden 615 başvurunun yapıldığı Zero Project Awards 2027’de kısa listeye girdiğini belirten Çelik, hedeflerini şöyle açıkladı: “Önümüzdeki bir yılda İngiltere ve BAE’deki operasyonları derinleştirmeyi, Latin Amerika’ya Brezilya’daki distribütör ortağıyla, İspanya’ya ise İspanyol İşaret Dili çalışmalarıyla açılmayı hedefliyoruz. Yatırım turu da planlıyoruz. Hedefimiz, dijital erişilebilirlikte ilk üç global teknoloji şirketinden biri olmak.” 

Yeni girişimcilere gerçek bir soruna odaklanmalarını öneren Çelik, “Başarı bir kişinin değil, doğru ve tutkulu bir ekibin eseridir” tavsiyesinde bulundu.

BTM İLE İŞ DÜNYASINA ERİŞEBİLİYORUZ
Doç. Dr. Özer Çelik, 2026 yılında BTM Post Kuluçka programına kabul edilen WeAccess.ai’ın, girişimcilik ekosistemindeki bağlantılarını güçlendirmeye odaklandığını belirtti. Çelik, BTM’nin avantajlarına ilişkin de şunları söyledi: “BTM’nin, özellikle İstanbul Ticaret Odası ve meslek komiteleri aracılığıyla sağladığı iş ağına erişim, girişimcilere önemli katkılar sunuyor. BTM’nin etkinlik ve görünürlük imkânlarından yararlanıyoruz. Sahne XL’de yatırımcılar ve kurumsal şirketlerle bir araya gelmek de yeni işbirlikleri açısından büyük değer taşıyor.”