Çin, 360 milyon dolarlık dev parçacık hızlandırıcı tesisi  HIAF'i açtı

Çin, bilim ve teknoloji altyapısına yönelik yatırımları kapsamında Guangdong eyaletinin Huizhou kentinde kurulan Yüksek Yoğunluklu Ağır İyon Hızlandırıcı Tesisi’ni faaliyete geçirdi. Lanzhou’daki Modern Fizik Enstitüsü öncülüğünde inşa edilen tesis, yaklaşık 2,6 milyar yuan, diğer ifadeyle yaklaşık 360 milyon dolarlık yatırımla hayata geçirildi. HIAF adı verilen kompleksin, yüksek yoğunluklu parçacık ışınlarıyla nükleer fizik araştırmalarından kanser tedavilerine, uzay teknolojilerinden yarı iletken testlerine kadar farklı alanlarda kullanılması hedefleniyor.

DARBE BAŞINA SEKİZ KAT DAHA FAZLA ATOM

HIAF, darbe başına ürettiği atom miktarıyla Almanya’nın Darmstadt kentindeki benzer tesisin kapasitesini aştı. Sistem, Almanya’daki önceki rekor sahibine kıyasla darbe başına sekiz kat daha fazla atom üretebiliyor. Bu kapasite, saniye başına gerçekleştirilen yüksek hızlı parçacık çarpışmalarının sayısını artırıyor. HIAF Başmühendisi Yang Jiancheng, yüksek hızlı iyonların mikroskobik mermiler gibi hareket ederek evrendeki aşırı koşulların laboratuvar ortamında benzetimini mümkün kıldığını belirtti. Artan ışın yoğunluğu sayesinde karmaşık nükleer veri toplama süreçlerinin aylar veya yıllar yerine saatler ve günler içinde tamamlanabileceği ifade ediliyor.

ÜÇ SİSTEM TEK KOMPLEKSTE BİRLEŞTİRİLDİ

HIAF, 100 metre uzunluğundaki doğrusal hızlandırıcıyı, 570 metrelik ana halkayı ve entegre depolama halkalarını aynı kompleks içinde bir araya getiriyor. Bu yapısıyla tesis, söz konusu üç sistemi tek merkezde birleştiren ilk araştırma altyapısı olma özelliğini taşıyor. Entegre mimari sayesinde iyonlar yüksek enerji seviyelerine çıkarılabiliyor ve tekrarlanan deneyler için sistem içinde dolaşımda tutulabiliyor. Tesisin işletilebilmesi için ayrıca dünyanın en büyük ultra yüksek vakum sistemlerinden biri kuruldu. Bu sistem, parçacık deneyleri için gerekli yüksek hassasiyetli ölçüm ortamını sağlıyor.

İLK PARÇACIK IŞINI 2025’TE ÜRETİLDİ

Temelleri 2018 yılında atılan tesis, Ekim 2025’te ilk parçacık ışınını üretti. HIAF’ın yalnızca temel fizik araştırmalarında değil, sanayi ve tıp alanlarında da kullanılması planlanıyor. Yoğun ağır iyon ışınlarının, sağlıklı dokulara verilen zararı azaltarak kanserli hücreleri hedefleyen hassas radyoterapi yöntemlerinde kullanılması öngörülüyor. Tesis ayrıca gelişmiş tıbbi görüntüleme uygulamalarında kullanılabilecek nadir radyoaktif izotopların üretimine katkı sağlayacak.

UZAY ARAÇLARI VE UYDU BİLEŞENLERİ TEST EDİLECEK

HIAF’ın uzay ve savunma sanayisine yönelik testlerde de kullanılması planlanıyor. Derin uzay görevleri için geliştirilen uzay aracı alaşımları ile uydu bileşenleri, kozmik radyasyona karşı dayanıklılıklarının ölçülmesi amacıyla tesiste sınanacak. Çinli yetkililer, HIAF’ın yalnızca ulusal araştırmalar için kullanılmayacağını, uluslararası bilim insanları ve sanayi kuruluşlarıyla yürütülecek ortak çalışmalara da açık olacağını bildirdi.