Bilim insanları kanseri besleyen proteini tümör avcısına dönüştürdü

Cold Spring Harbor Laboratuvarı’nda (CSHL) çalışan Türk bilim insanı Dr. Semir Beyaz ve ekibi, bağışıklık hücrelerinin metabolizmasını değiştirerek kansere karşı dayanıklılığını artıran bir yöntem geliştirdi. Nature Immunology’de yayımlanan araştırmada, yağ metabolizmasını düzenleyen peroksizom proliferatörle aktive olan reseptör delta (PPARD), genetik olarak değiştirilmiş CAR T hücrelerinde etkinleştirildi.

Bazı kanser hücrelerinde çoğalmayı destekleyen proteinin, bağışıklık hücrelerinde yağ yakımını ve hücresel dayanıklılığı artırdığı görüldü. Çalışma, özellikle 50 yaş altında kansere bağlı ölümlerin başlıca nedenleri arasında gösterilen ve kemoterapi ile immünoterapiye direnç geliştirebilen kolorektal kansere odaklandı.

ORGANOİD VE FARELERDE 

Ekip, yöntemi hastalardan alınan dokularla laboratuvarda büyütülen minyatür tümör modellerinde, yani organoidlerde ve farelerde sınadı. İnsan kanser hücrelerinin nakledildiği hayvan modellerinde ve organoidlerde, PPARD’ı aktive edilmiş CAR T hücreleri tümör büyümesini belirgin biçimde yavaşlattı veya durdurdu.

Deneylerde yaklaşımın kolorektal kanserle sınırlı kalmadığı da görüldü. Meme kanseri, yumurtalık kanseri ve melanom gibi agresif katı tümör modellerinde de kanser hücrelerinin baskılandığı bildirildi.

METABOLİK DAYANIKLILIK ARTTI 

Beyaz, hastanın fiziksel kondisyonunun tedavi başarısındaki öneminden hareketle, benzer bir değerlendirmeyi hücrelerin biyolojik yetkinliğine uyguladıklarını belirtti. Kanser ve bağışıklık hücrelerinin aynı kimyasal ve fiziksel koşullarda benzer kurallara tabi olduğunu vurgulayan Beyaz, “Hücrelerin ne tükettiği, kim olduklarını doğrudan belirler. Bağışıklık hücreleri daha fazla yağ yaktığında kanserle savaşmak için çok daha zinde hale gelirler” dedi.

PPARD’ın hücre türüne göre farklılaşan etkisini Yıldız Savaşları’ndaki 'Güç' kavramına benzetti. Proteinin kanser hücresinde Darth Vader gibi hastalığı besleyebileceğini, bağışıklık hücresinde ise Anakin Skywalker benzetmesiyle hastalıkla mücadeleyi destekleyebileceğini anlattı.

KANSER ÖTESİNDE HEDEFLER 

Araştırma grubu, sonuçları klinik aşamaya taşımayı hedeflerken hücresel dayanıklılığı artıran yaklaşımı başka hastalıklarda da incelemeye başladı. Bunlar arasında dünya genelinde yaklaşık her 10 kadından birini etkileyen, kronik iltihapla ilişkili endometriozis de bulunuyor. Laboratuvar, bu hastalıktaki tedavi ihtiyacına yönelik olarak bağışıklık hücrelerinin metabolizmasını güçlendirme yöntemini test ediyor.

Ekip, yaklaşımın bağışıklık sisteminin hastalıklı hücreleri yeterince temizleyemediği otoimmün ve dejeneratif hastalıklarda da yeni hücresel tedavilere katkı sağlayabileceğini değerlendiriyor. Kanserde elde edilen bulgular ise henüz organoid ve hayvan deneylerine dayanıyor.