Bilim insanları gençlikte büyümeyi hızlandıran geni tespit etti

Yaşlanan nüfus ve kronik hastalıkların sağlık sistemleri üzerindeki yükü, uzun ömürlülük ve yaşlanma karşıtı araştırmaları ilaç ve biyoteknoloji sektörünün en önemli alanlarından biri haline getiriyor. Ancak bilim dünyası, gençlikte büyüme ve üreme başarısı sağlayan biyolojik mekanizmaların neden ilerleyen yaşlarda hastalık ve tümör riskine dönüşebildiği sorusuna uzun süredir yanıt arıyor. İbrani Üniversitesi liderliğinde yürütülen uluslararası çalışma, bu soruya genetik düzeyde yeni bir açıklama getirdi. Dr. Eitan Moses, Dr. Marva Bergman ve Prof. Itamar Harel öncülüğünde; Technion’dan Prof. Nabieh Ayoub ve East Anglia Üniversitesi’nden Prof. Alexei A. Maklakov’un katkısıyla yürütülen araştırmada, vgll3 geninin gençlik ve yaşlılık dönemlerindeki farklı etkileri incelendi.

 

ANTAGONİSTİK PLEİOTROPİYE GÜÇLÜ KANIT
Araştırma, gençlik döneminde organizmaya fayda sağlayan bazı genlerin ilerleyen yaşlarda zararlı sonuçlara yol açabileceğini savunan antagonistik pleiotropi teorisi için önemli bir deneysel kanıt sundu. Bilim insanları, omurgalılarda bu genetik ödünleşmeyi incelemek için kısa ömrü ve hızlı yaşlanma döngüsü nedeniyle laboratuvar çalışmalarında model organizma olarak kullanılan Afrika turkuaz killifish balıklarına odaklandı. Ekip, önceki çalışmalarda ergenlik zamanlamasıyla ilişkilendirilen ancak yaşam süresi üzerindeki etkisi net olarak bilinmeyen vgll3 genini mercek altına aldı. CRISPR gen düzenleme teknolojisiyle yapılan deneylerde, vgll3 geninde değişiklik yapılan balıkların gençlik döneminde daha hızlı büyüdüğü ve cinsel olgunluğa daha erken ulaştığı görüldü. Ancak aynı deneklerde yaşam süresinin kısaldığı ve insanlardaki melanomaya benzeyen kanser türleri dahil olmak üzere yaşa bağlı tümör oluşumlarının arttığı belirlendi.

 

HÜCRESEL AKTİVİTE YAŞLILIKTA RİSKE DÖNÜŞTÜ
Laboratuvar analizleri, vgll3 geninin hücre bölünmesi, kök hücre aktivitesi ve DNA onarım mekanizmaları gibi temel biyolojik süreçlerle ilişkili olduğunu ortaya koydu. Gençlik döneminde yüksek hücresel aktivite, hızlı gelişim ve üreme avantajı sağlarken, ilerleyen yaşlarda aynı yoğunluk hücresel hasar birikimini artırabiliyor. Araştırmacılar, bu durumun büyüme ve uzun ömür arasında biyolojik bir denge olduğunu gösterdiğini belirtiyor. Çalışma kapsamında ayrıca bağışıklık sistemi yetersiz yeni bir killifish modeli geliştirildi. Bu model, canlı tümör hücresi nakli ve kanserli doku incelemeleri için daha önce bu tür üzerinde yapılamayan bazı deneylerin yürütülmesine imkan sağladı.

 

İNSAN GENOMUNDA DA BULUNUYOR
Çalışmanın önemini artıran unsurlardan biri, vgll3 geninin insan genomunda da yer alması oldu. Bu gen daha önce insanlarda ergenlik zamanı ve hormon seviyeleriyle ilişkilendirilmişti. Yeni araştırma ise vgll3’ün büyüme, yaşlanma ve kanser riski arasındaki bağlantıda daha geniş bir rol oynayabileceğini gösteriyor. Çalışmanın liderlerinden Prof. Itamar Harel, bulguların doğanın uzun ömür yerine üreme başarısına öncelik verdiğini gösterdiğini belirtti. Harel’e göre genç bir vücudu inşa eden hücresel mekanizmalar, yaşlılık döneminde tümör oluşumuna zemin hazırlayabiliyor.

 

BİYOTEKNOLOJİ İÇİN YENİ ARAŞTIRMA ALANI
Araştırma, sağlıklı büyüme mekanizmalarını yaşlanma ve kanser riskinden ayırmaya yönelik yeni çalışmalar için önemli bir temel sunuyor. Bilim insanlarının bir sonraki hedefi, vgll3 geninin erken yaşam evresindeki büyüme avantajlarını ilerleyen yaşlardaki tümör etkilerinden ayırabilecek yöntemleri araştırmak olacak. Bu yaklaşım, kanserin önlenmesi, tedavi süreçlerinin iyileştirilmesi ve sağlıklı yaşam süresinin uzatılması gibi alanlarda yeni biyoteknoloji çalışmaları için yol gösterici olabilir. Çalışma, gençlikte fayda sağlayan bazı biyolojik süreçlerin yaşlılıkta hastalık riskine dönüşebileceğini göstererek, yaşlanma ve kanser araştırmalarına yeni bir genetik bakış açısı kazandırıyor.