Pazartesi16 Kasım 202613:39İSTPİYASAAÇIK

Almanya'dan kuantum çip hamlesi: Elmasları nano ölçekte işleyen üretim platformu kuruldu

Berlin’deki Ortak Elmas Nanofotonik Laboratuvarı, elmasları nano ölçekte işleyerek atom ölçekli kuantum kusurları oluşturabilen bir üretim platformunu devreye aldı. Sistemle kuantum bilgisayarlar, güvenli iletişim ağları ve hassas sensörler için bileşenler geliştirilmesi hedefleniyor.

İstanbul Ticaret Gazetesi

Yayınlanma

Paylaş
Almanya'dan kuantum çip hamlesi: Elmasları nano ölçekte işleyen üretim platformu kuruldu

Almanya’daki Ferdinand-Braun-Institut (FBH) ve Humboldt-Universität zu Berlin ortaklığı, elmas tabanlı kuantum donanımlarının üretimine yönelik yeni bir platform başlattı. Ortak Elmas Nanofotonik Laboratuvarı tarafından yönetilen girişim, hassas yüzey işleme, atom yerleştirme ve nanofabrikasyon süreçlerini aynı üretim hattında birleştiriyor.

Bilim insanları, elmasın kristal yapısındaki atom ölçekli kusurlardan yararlanarak kuantum bilgiyi saklayabilen ve ışıkla etkileşime girebilen bileşenler üretmeyi amaçlıyor. Endüstriyel sınıf platformun hem araştırma ekiplerine hem de uygulamaya yönelik teknoloji geliştiren şirketlere hizmet vermesi planlanıyor.

KRİSTALDEKİ KUSURLAR KUANTUM BİLGİ TAŞIYOR

Elmasın yapısındaki eksik karbon atomları veya yabancı elementler, ‘renk merkezleri’ adı verilen yapılar oluşturuyor. Hapsedilmiş tek atomlar gibi davranabilen bu merkezlerin spin durumları, lazer ışığıyla okunup değiştirilebiliyor. Böylece kararlı kuantum bilgi birimleri oluşturulabiliyor.

Ancak elmasın sertliğine rağmen kırılgan olması, kimyasal işlemlere direnmesi ve üretim sırasında mikroskobik hasar görebilmesi, pratik kuantum mikroçiplerin geliştirilmesini zorlaştırıyor. Berlin ekibi, bu güçlükleri aşmak için üretimi üç temel aşama etrafında düzenledi.

YÜZEY TEMİZLİĞİNDEN NANO SÜTUNLARA

Yeni platformda uygulanan süreç şu aşamalardan oluşuyor:

- Plazma aşındırmayla yüzey hazırlığı: Mekanik parlatma, yüzeye yakın bölgelerde gerilim ve hasar bırakarak kuantum uygulamalarında istenmeyen gürültü oluşturabiliyor. Oksijen ve klor bazlı plazma aşındırma yöntemiyle 20 mikrometreye kadar hasarlı malzeme uzaklaştırılıyor. İşlem sonunda ortalama pürüzlülüğü yarım nanometre olan düz bir yüzey elde ediliyor.

- İyon ışınlarıyla atom yerleştirme: Seçilen iyon ışınları, yüksek saflıktaki sentetik elmaslara yönlendirilerek istenen işlevlere sahip kuantum kusurları oluşturuluyor. Tesiste azot, silikon, germanyum, kalay veya karbon atomları yerleştirilebiliyor. Ekibin açıklamasına göre ana elmasın safsızlıklardan arındırılması, renk merkezlerinin uzun tutarlılık sürelerini korumasını ve elektromanyetik girişime karşı kararlı kalmasını destekliyor.

- Elektron ışınlı litografiyle şekillendirme: Elmas, nano ölçekli sütunlara dönüştürülüyor. Optik anten işlevi gören bu sütunlar, içlerindeki tek bir kusur merkezinden yayılan fotonları yukarı yönlendiriyor. Işığın kristal içinde dağılmasını azaltan yapı, tekil fotonların toplanma verimini artırıyor. Bu özellik, kuantum ağlarında gizli kriptografik anahtarların iletilmesi açısından önem taşıyor.

STANDART FOTONİK DEVRELERE ENTEGRASYON HEDEFİ

Ortak laboratuvarın yöneticisi Prof. Dr. Tim Schröder, platformun elmas işleme kabiliyetlerini hassas nanofabrikasyon ve kuantum optik işlevleriyle bir araya getirdiğini belirtti.

Schröder, üretim süreçlerinin farklı kusur türlerine uyarlanabildiğini, böylece araştırma gruplarının ve endüstriyel müşterilerin ihtiyaçlarının desteklenebileceğini ifade etti. Farklı renk merkezleri için süreçlerin geliştirilip iyileştirilerek araştırma ve uygulama çalışmalarına sunulabileceğini kaydetti.

Ekip, sonraki aşamada elmas sütunları doğrudan standart fotonik devrelere entegre etmeyi planlıyor. Bu çalışmayla kompakt kuantum ışık kaynaklarının ve ölçeklenebilir kuantum tekrarlayıcıların geliştirilmesine zemin hazırlanması hedefleniyor.

OSMAN KUVVET

OSMAN KUVVET

İstanbul Ticaret Gazetesi – Teknoloji Editörü