AB'ye ihracatta yeni dönem! 1 Kasım'da zorunlu oluyor

ÇİN’in 2040 yılına kadar toplam ihracatının yüzde 60’ını e-ihracat yoluyla gerçekleştirme hedefi, ithalatçı ülkeleri de yeni tedbirler almaya yöneltti. Çin kaynaklı ithalattaki artış karşısında korumacı önlemler almaya başlayan Avrupa Birliği (AB), ‘dijital ürün kimliği’ (Product Identifier-PID) sistemini tamamıyla devreye sokmaya hazırlanıyor.  

4 AYLIK GÖNÜLLÜLÜK SÜRESİ BİTTİ
Buna göre AB’ye yönelik mesafeli satışlarda dijital ürün kimliğinin gümrük beyannamelerinde sunulması, 1 Kasım 2026 itibarıyla zorunlu olacak. Avrupa Komisyonu ve Hollanda Gümrük İdaresi tarafından verilen bilgiye göre, 1 Temmuz’da gönüllü olarak başlayan uygulama artık zorunlu olacak. Yeni sistemle birlikte ürünlerin nerede üretildiği, hangi ülkelerden ve hangi koşullarda tedarik edildiği daha yakından izlenecek. Ayrıca nihai ürünlerin üretiminde kullanılan hammadde ve yarı mamullerin menşei de takip edilecek. AB böylece tedarik zincirinin tüm aşamalarında denetim ve izlenebilirliği artırmayı hedefliyor.

3 YILDA 4 KAT ARTTI
AB, 1 Temmuz 2026 itibarıyla 150 Euro’ya kadar olan düşük değerli gönderilere uygulanan gümrük vergisi muafiyetini kaldırdı. Böylece daha önce de minimis olarak bilinen muafiyet uygulaması sona ererken, geçiş dönemi için belirli düşük değerli gönderilerde ürün türü başına 3 Euro’luk geçici gümrük vergisi kondu. Bu uygulamanın 1 Temmuz 2028’e kadar sürmesi, sonrasında ise halen geçerli olan gümrük tarifelerinin uygulanması öngörülüyor. Avrupa Komisyonu, söz konusu değişikliklerle düşük değerli ithalatın denetimini güçlendirmeyi, e-ticaret ile geleneksel perakende arasındaki rekabet koşullarını dengelemeyi ve gümrük süreçlerini daha etkin hale getirmeyi amaçlıyor. AB Komisyonu’nun verilerine göre, 2025 yılında AB’ye mikro değerli 5.9 milyar e-ticaret ürünü ithal edildi. Bu hacmin 2022’de kaydedilen miktarın dört katına ulaşması, gümrük denetimlerinde dijital veri kullanımını gündeme getirdi.

SON TARİH 31 EKİM
PID uygulaması ticaretinin yüzde 50’sine yakınını AB’ye gerçekleştiren Türkiye’yi de derinden etkiliyor. Türkiye yıl ortalamasında gerçekleştirdiği 6 milyar dolarlık e-ihracatın yarısını da AB’ye yapıyor. PID uygulamasında, 1 Temmuz’da başlayan gönüllü bildirim dönemi 31 Ekim’de sona erecek. 1 Kasım’dan itibaren düzenleme kapsamındaki e-ticaret ithalat beyannamelerinde belirli ürün tanımlayıcılarının sunulması gerekecek.

Yeni dönemde bildirilmesi gereken tanımlayıcı bilgiler şöyle:   
M-PID: Çevrim içi satıcı, pazaryeri veya platform tarafından ürüne atanan kodu ifade ediyor. Şirketlerin stok ve ürün yönetim sistemlerinde kullandığı kodlar bu kapsamda değerlendirilebiliyor. (Zorunlu)
NS-PID: Üretici, imalatçı veya tedarikçi tarafından oluşturulan, uluslararası kabul görmüş standartlara dayanmayan ürün kodunu ifade ediyor. (Zorunlu)
S-PID: Uluslararası kabul görmüş standarda dayanan üretici ürün tanımlayıcısı. Ürün için mevcutsa gümrük verilerinde sunulur. (Varsa zorunlu)

ÜRÜN TAKİBİNİ SIKILAŞTIRIYOR
Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü E-İhracat Daire Başkanı Hasan Önal, ihracatçıların atması gereken adımlar sosyal medya hesabından bilgi verdi. Önal, firmaların yalnızca barkod bilgilerine odaklanmaması, ürün kimliği ve veri kalitesini bir bütün olarak ele alması gerektiğini belirterek, şu bilgileri paylaştı: “Avrupa Birliği, sınır ötesi e-ticarette ürünlerin daha doğru tanımlanması, izlenebilirliğin güçlendirilmesi ve gümrük süreçlerinde daha nitelikli ürün verilerinin kullanılabilmesi amacıyla yeni bir düzenlemeyi hayata geçiriyor. 1 Kasım 2026 itibarıyla AB’ye yönelik mesafeli satışlarda PID bilgilerinin gümrük verilerinde sunulması zorunlu hale gelecek. Bu nedenle Türkiye’den Avrupa Birliği’ne e-ticaret yoluyla satış yapan firmalarımızın ürün tanımlayıcılarını ve veri akışlarını şimdiden gözden geçirmesi gerekiyor.”

ÜÇ TEMEL ÜRÜN TANIMLAYICISI KULLANILACAK
PID sisteminde üç temel ürün tanımlayıcısının öne çıktığını belirten Önal, satıcı veya platform tarafından atanan M-PID, üretici ya da tedarikçi tarafından kullanılan NS-PID ve uluslararası standartlara dayanan S-PID bilgilerinin farklı işlevlere sahip olduğunu paylaşımında yer verdi. Önal, yaptığı sosyal medya paylaşımında ürün bilgilerinin doğru ve eksiksiz sunulmasının önemine dikkat çekerek, şu bilgileri sosyal medya hesabından paylaştı: “Ürün tanımlayıcıları, ürünlerin dijital ticaret ve gümrük süreçlerinde doğru şekilde belirlenmesine yardımcı oluyor. M-PID, satıcı, pazaryeri veya platform tarafından ürüne atanan tanımlayıcıyı ifade ediyor. NS-PID ise üretici veya tedarikçi tarafından kullanılan, uluslararası standartlara dayanmayan model, ürün ya da parça numarasını kapsıyor. S-PID, uluslararası kabul görmüş standartlara dayanan üretici ürün tanımlayıcısını ifade ediyor. GTIN ve EAN gibi standartlaştırılmış ürün tanımlayıcıları da S-PID kapsamında kullanılabiliyor. Ancak burada asıl önemli olan yalnızca bir barkodun bulunması değil, tanımlayıcının doğru ürünle ve doğru şirket bilgileriyle eşleşmesi. Ürün bilgilerinin doğruluğu ve güvenilirliği, düzenlemeye uyumun temel unsurlarından biri.”

HANGİ ADIMLARI ATMALI?
Düzenlemeye hazırlık sürecinde firmaların ürün bilgilerini ve sistemler arasındaki veri akışını kontrol etmesi önem taşıyor. Ürün tanımlayıcılarının doğru olması kadar bu bilgilerin satıcı, pazaryeri, dijital platform, lojistik sağlayıcısı ve gümrük beyanı süreçleri arasında eksiksiz ve tutarlı biçimde aktarılması da gerekiyor.

Firmaların M-PID ve NS-PID bilgilerinin doğruluğunu kontrol etmesi, ürün için GTIN gibi standart bir S-PID bulunması halinde bu kodun doğru ürünle eşleştirildiğinden emin olması gerekiyor. Özellikle üretici, satıcı, pazaryeri ve gümrük beyanını gerçekleştiren tarafların farklı olduğu durumlarda, ürün verilerinin tüm sistemlerde tutarlı biçimde kayıtlı olması ve kesintisiz aktarılması, yeni uygulamaya uyum açısından önemli.  

PID ZORUNLULUĞU NEDEN ÖNEMLİ?
PID uygulaması, yalnızca gümrük beyannamelerinde ürün kodlarının bildirilmesini değil, ürün kimliğinin e-ticaret platformları, lojistik sistemleri ve gümrük idareleri arasında tutarlı biçimde aktarılmasını da kapsıyor. Bu nedenle firmaların ürün kayıtlarını güncel tutması, kullandıkları ürün kodlarını doğrulaması ve farklı sistemler arasındaki veri aktarımını kontrol etmesi gerekiyor.
PID ile dijital ürün pasaportu (DPP) birbirinden farklı uygulamalar olsa da her ikisi de güvenilir ürün kimliğine ve birlikte çalışabilir bir veri altyapısına dayanıyor. Küresel ticarette ürünlerin sınıflandırılması, izlenebilirliği ve ürün verilerinin doğrulanmasına yönelik çalışmaların artması, kaliteli ve standartlaştırılmış veriyi sınır ötesi ticaretin önemli unsurlarından biri haline getiriyor.