AB'de elektrik şebekelerine yatırım iki katına çıkıyor: Hedef 48 milyar Euro

Avrupa'da elektrik şebekelerine yönelik yatırım ihtiyacı hızla büyüyor. Eurelectric'in "Elektrik Barometresi 2026" raporuna göre, dağıtım sistemi işletmecilerinin 2021'de 24 milyar Euro olan şebeke yatırımları 2024'te 36 milyar Euro'ya yükseldi. Yatırımların yıllık ortalama yüzde 12,5 artışla 2027'de 48 milyar Euro'ya çıkması bekleniyor.

AVRUPA'NIN ŞEBEKE YATIRIMLARI 48 MİLYAR EURO'YA ULAŞABİLİR

Avrupa elektrik sektörü birliği Eurelectric'in "Elektrik Barometresi 2026" raporuna göre, Avrupa Birliği ve Norveç'te dağıtım şebekelerine yönelik yatırımlar yükselişini sürdürüyor.

Dağıtım sistemi işletmecilerinin şebeke yatırımları 2021'de 24 milyar Euro seviyesindeyken, bu tutar 2024'te 36 milyar Euro'ya çıktı.

Dağıtım şebekesi yatırımlarının yıllık ortalama yüzde 12,5 artışla 2027 yılında 48 milyar Euro'ya ulaşacağı öngörülüyor.

Böylece yıllık yatırım hacminin 6 yıllık dönemde iki katına çıkması bekleniyor.

ELEKTRİFİKASYON VE YENİLENEBİLİR ENERJİ YATIRIMLARI HIZLANDIRIYOR

Dağıtım sistemi işletmecileri, elektrifikasyonun yaygınlaşması ve yenilenebilir enerji kaynaklarının sisteme entegrasyonu amacıyla şebekelere rekor düzeyde sermaye yönlendiriyor.

Artan elektrik talebi, yenilenebilir enerji üretiminin büyümesi ve yeni bağlantı talepleri şebekelerin güçlendirilmesine yönelik yatırım ihtiyacını artırıyor.

Buna karşın yatırım planlarının zamanında hayata geçirilmesinde çeşitli riskler öne çıkıyor.

ŞEBEKE YATIRIMLARINDA İZİN VE TEDARİK ZİNCİRİ RİSKİ

Eurelectric'e göre, izin süreçlerinde yaşanan gecikmeler yatırım planları üzerinde önemli risk oluşturuyor.

Maliyetlerin geri kazanılmasındaki yavaşlık, düzenleyici belirsizlik, tedarik zincirindeki darboğazlar ve nitelikli iş gücü eksikliği de yatırımların önündeki diğer başlıklar arasında bulunuyor.

Eurelectric, bu unsurların Avrupa'nın elektrifikasyon için ihtiyaç duyduğu altyapının zamanında devreye alınmasını geciktirebileceğine dikkati çekiyor.

DAĞITIM ŞEBEKELERİNDE TÜKETİCİNİN ROLÜ DEĞİŞİYOR

Dağıtım şebekelerinin enerji dönüşümündeki rolü yalnızca yenilenebilir enerji projelerinin sisteme bağlanmasıyla sınırlı kalmıyor.

Çatı tipi güneş enerjisi sistemleri, bataryalar ve akıllı sayaçların yaygınlaşmasıyla elektriği hem tüketen hem de üreten kullanıcıların sayısı hızla artıyor.

Avrupa'da dağıtım sistemi işletmecilerine bağlı bu tür kullanıcıların sayısı 2022-2025 döneminde ortalama dört katına çıktı.

SANAYİNİN ŞEBEKE BAĞLANTI TALEBİ ARTIYOR

Aynı dönemde sanayi tüketicilerinin dağıtım şebekelerine yönelik bağlantı taleplerinde de belirgin artış görüldü.

Özellikle Orta ve Doğu Avrupa ile İber Yarımadası'nda sanayi genişlemesinin dağıtım şebekelerine olan ihtiyacı artırdığı belirtiliyor.

Bazı ülkelerde veri merkezi bağlantı talepleri de bu kapsamda değerlendiriliyor.

YENİLENEBİLİR ENERJİDE BAĞLANTI KUYRUKLARI BÜYÜYOR

Şebeke yatırımı ihtiyacını artıran bir diğer unsur ise yenilenebilir enerji ve depolama projelerinin bağlantı kuyrukları oldu.

AB genelinde şebeke bağlantısı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin kapasitesi hızla artarken, proje havuzunun mevcut şebeke kapasitesinin önüne geçtiği belirtiliyor.

İtalya'da bağlantı bekleyen değişken yenilenebilir enerji projelerinin kapasitesi 348 gigavata ulaştı.

Bu kapasite, ülkedeki mevcut değişken yenilenebilir enerji kurulu gücünün yaklaşık altı katına karşılık geliyor.

İTALYA'DAKİ YÜKSEK RAKAMIN NEDENİ RAPORLAMA YÖNTEMİ

İtalya'daki yüksek bağlantı talebinde, iletim sistemi işletmecisi Terna'nın uyguladığı raporlama yönteminin de etkili olduğu belirtiliyor.

Terna, tüm bağlantı taleplerini projelerin gerçekleşme olasılığından bağımsız şekilde kayıt altına alıyor.

Bu nedenle bağlantı kuyruğunda bulunan projelerin tamamının hayata geçirilmesi beklenmiyor.

ALMANYA'DA 480 GİGAVATLIK DEPOLAMA TALEBİ

Batarya depolama projelerinde de yüksek bağlantı talebi görülüyor.

Almanya'da bağlantı kuyruğundaki depolama kapasitesi 480 gigavata ulaşmış durumda.

İtalya'da ise iletim sistemi seviyesinde 277 gigavatlık depolama bağlantı talebi bulunuyor.

Bununla birlikte bağlantı kuyruğunda yer alan projelerin yalnızca küçük bir bölümünün nihai olarak işletmeye alınmasının beklendiği kaydediliyor.

AB'NİN BATARYA DEPOLAMA KAPASİTESİ 11,2 GİGAVATA ULAŞTI

AB'de şebeke ölçekli batarya depolama kapasitesi 2025 yılında iki kattan fazla arttı.

Toplam kapasite 2026 başında 11,2 gigavata ulaştı.

Açıklanan projelerin tamamının hayata geçirilmesi halinde depolama proje havuzunun 80 gigavatın ve 230 gigavatsaatin üzerine çıkabileceği belirtiliyor.

ALMANYA BATARYA DEPOLAMADA ÖNE ÇIKIYOR

Almanya, işletmedeki 2,9 gigavatlık batarya kapasitesiyle AB'de öne çıkan ülkeler arasında bulunuyor.

Ülkede yakın dönemde 10 gigavattan fazla yeni kapasitenin devreye alınması bekleniyor.

AB'NİN 2030 HEDEFİ İÇİN 450 GİGAVATTAN FAZLA YENİ KAPASİTE GEREKİYOR

AB'nin 2030 hedeflerine ulaşabilmesi için mevcut kapasiteye ilave olarak 450 gigavattan fazla yeni yenilenebilir enerji kapasitesine ihtiyaç duyuluyor.

2026'nın ocak-ağustos döneminde güneşten elektrik üretimi geçen yılın aynı dönemine göre 36,4 teravatsaat arttı.

Karasal rüzgar üretimi 17,4 teravatsaat, denizüstü rüzgar üretimi ise 6,1 teravatsaat yükseldi.

Böylece rüzgar enerjisinden elektrik üretimindeki toplam artış 23,5 teravatsaati buldu.

RÜZGAR VE GÜNEŞİN PAYI YÜZDE 30'A ULAŞTI

Rüzgar ve güneş enerjisinin AB elektrik üretimindeki toplam payı 2025'te ilk kez yüzde 30 seviyesine ulaştı.

Fosil kaynakların payı ise yüzde 30'un altına geriledi.

Elektrik sektörünün emisyon yoğunluğu 182 gram karbondioksit/kilovatsaat ile rekor düşük seviyeye indi.

Sektörün toplam emisyonları da 2008 seviyesinin yüzde 64 altında gerçekleşti.

RÜZGAR VE GÜNEŞTEN ÜRETİM 824 TERAVATSAATE ÇIKTI

Rüzgar ve güneş enerjisinden elektrik üretimi 2019'da 470 teravatsaat seviyesindeydi.

Bu miktar 2025'te 824 teravatsaate yükseldi.

Temmuz 2026'da ise değişken yenilenebilir kaynakların AB elektrik üretimindeki payı yüzde 40'a yaklaştı.

YENİLENEBİLİR ENERJİDEKİ BÜYÜME ŞEBEKE İHTİYACINI ARTIRIYOR

Eurelectric, yenilenebilir elektrik üretimindeki hızlı büyümenin yalnızca yeni üretim kapasitesi ihtiyacı oluşturmadığını belirtiyor.

Rapora göre bu gelişme, elektrik şebekelerinin güçlendirilmesi, depolama kapasitesinin artırılması ve talep tarafı esnekliğinin geliştirilmesi ihtiyacını da büyütüyor.