ABD'de tarihi adım: Yapay zeka ilk kez doktor onayı olmadan reçete yazacak

ABD’nin Utah eyaletindeki düzenleyici kurumlar, Nolla Health’in geliştirdiği yapay zeka sistemine, her vakanın hekim tarafından önceden onaylanmasına gerek kalmadan akne tedavisi için ilk reçeteyi düzenleme izni verdi. 

Uygulama, ABD tıp tarihinde yapay zekanın klinisyen müdahalesi olmadan karar verip reçete yazabildiği ilk kontrollü saha testi olarak tanımlanıyor. Sistemin otonom yetkileri, başlangıçta doğrudan hekim onayıyla yürütülen ve daha sonra geriye dönük denetime geçen bir pilot program kapsamında sınanacak.

ANKET VE TARAMA

New York merkezli Nolla Health’in 'Nolla Derm' uygulaması üzerinden yürütülen çalışmaya, 18 yaş ve üzerindeki Utah sakinleri katılabiliyor. Hastalar, hekimle doğrudan görüşmeden sisteme başvurabiliyor. Süreç, 10 ila 15 dakikalık yapılandırılmış klinik anketin doldurulması ve yüz taramalarının yüklenmesiyle başlıyor.

Görüntü ve metin verilerini birlikte analiz eden çok modlu makine öğrenimi ile 'vision transformer' (görüntü dönüştürücü) algoritmaları, cildin durumunu değerlendiriyor. Ardından dakikalar içinde kişiye özel tedavi protokolü ve reçete oluşturuluyor.

ÜÇ AŞAMALI DENETİM

Riskleri azaltmak amacıyla yetkiler kademeli olarak devreye alınıyor. İlk 100 hastanın bütün reçeteleri, lisanslı bir insan hekim tarafından incelenip onaylanacak. Sonraki 500 hastada sistem reçeteleri otonom düzenleyecek; hekimler bunları her günün sonunda geriye dönük inceleyecek. Tam otonom aşamada ise doktorlar, yapay zekanın yazdığı reçeteleri haftalık rastgele örneklemler üzerinden denetleyecek.

REÇETE KARARINDA YETKİ

Geleneksel uzaktan sağlık hizmetlerinde yazılımlar, belirtileri toplamak ve klinisyenlere ön bilgi sunmak için kullanılırken nihai reçete kararını insan hekim veriyor. Utah Yapay Zeka Politikası Ofisi iş birliğiyle hazırlanan modelde ise yapay zeka, önceden belirlenmiş sınırlar içinde reçete kararını doğrudan verme yetkisine sahip. Pilot uygulamanın mevcut tele-sağlık hizmetlerinden temel farkını bu yetki oluşturuyor.

SINIRLI İLAÇ LİSTESİ

Nolla Health Baş Tıbbi Danışmanı Dr. Zaid Fadul, sistemin kendi başına yeni bir tedavi protokolü oluşturamayacağını vurguladı. Fadul, “Yapay zeka doğaçlama yapamaz; yalnızca hekimlerce önceden onaylanmış kısa bir topikal ilaç listesinden seçim yapabilir. Hasta bu sınırların dışına çıktığı veya belirsiz bir durumla karşılaşıldığı anda sistem durur ve vakayı derhal bir doktora devreder” dedi.

UYUM VE MALİYET

Sistemin, 3 milyondan fazla etiketlenmiş klinik vaka üzerinde eğitildiği bildirildi. Gerçek vakalardaki tedavi önerilerinin yüzde 96’sından fazlasında uzman hekimlerle tam uyum sağladığı açıklandı. Aylık 4,99 dolardan başlayan hizmet kapsamında hastalar, reçeteli ilaçlarını evlerine sipariş edebiliyor.