ABD ile Çin askeri kriz iletişimi için mutabakat hazırlıyor

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping’in 23-25 Eylül’deki üç günlük Washington ziyareti, iki ülke arasındaki askeri ve ticari risklerin yönetimine odaklandı. ABD Başkanı Donald Trump ile görüşmelerde bölgesel güvenlik ve stratejik istikrar ele alındı. Temasların sonuçları, küresel piyasalar ve uluslararası ticaret açısından da yakından izleniyor.

SEKİZ BAŞLIKTA SONUÇ 

Çin Dışişleri Bakanlığı’nın açıklamasına göre görüşmelerde ticaret, yapay zekâ ve uyuşturucuyla mücadele dahil sekiz başlıkta somut sonuç alındı. Görüşmeleri takip eden savunma yetkilileri, liderler arasındaki doğrudan temasın güven artırıcı yönüne dikkat çekti. ABD tarafı, stratejik istikrarı ve caydırıcılığı sürdürme hedefinin Pekin ile saygılı ve profesyonel iletişim yürütmesine engel olmadığını belirtiyor.

ASKERİ MUTABAKAT 

Taraflar, ordular arasında kriz iletişimi ve olası risklerin önlenmesine yönelik mutabakat zaptını en kısa sürede tamamlamayı, kayıp askeri personelin aranmasını da sürdürmeyi kararlaştırdı. Metnin mevcut iletişim hatlarını mı güçlendireceği, yoksa yeni prosedürler mi getireceği açıklanmadı. Xi Jinping, iki ordunun düzenli diyalogla çatışmayı önleyecek mekanizmaları gecikmeden geliştirmesi gerektiğini söyledi.

KOMUTANLAR GÖRÜŞTÜ 

Askeri mutabakat hazırlığı, harekat alanı düzeyindeki üst düzey temasların iki yıl aradan sonra yeniden başlamasını izledi. ABD Hint-Pasifik Kuvvetleri Komutanı Amiral Samuel Paparo ile Çin Halk Kurtuluş Ordusu Doğu Harekat Alanı Komutanı General Yang Zhibin, Kanada’da bir araya geldi.

Görüşmenin sahada yanlış hesaplama riskini azaltması, Pasifik’te askeri seyrüsefer güvenliğini ve kuvvetlerin profesyonel hareketini desteklemesi amaçlanıyor. Bu başlıklar, uluslararası deniz ticaret yollarının istikrarı açısından da önem taşıyor.

YAPAY ZEKÂ DİYALOĞU 

İki ülke, yapay zekâ kaynaklı olası krizler için Çin-ABD Yapay Zekâ Diyalog mekanizmasını kurarak ilk iletişim hatlarını oluşturdu. Bu alandaki bir sonraki resmi değerlendirme toplantısı Kasım 2026 için takvimlendirildi. Pekin’in öncelikli gündeminde askeri kriz iletişimi metnine son halini vermek bulunuyor; mutabakatın ne zaman imzalanacağı ise henüz bilinmiyor.