2026 Nobel Kimya Ödülü’nü Henri Kagan ve Kenso Soai kazandı

2026 Nobel Kimya Ödülü, Fransız kimyager Henri Kagan ile Japon kimyager Kenso Soai’ye verildi. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, iki bilim insanının asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkileri ve otokatalizi keşfederek kimyanın yüz yılı aşkın süredir çözüm bekleyen temel sorularından birine yanıt getirdiğini açıkladı.

2026 NOBEL KİMYA ÖDÜLÜ’NÜ HENRİ KAGAN VE KENSO SOAİ KAZANDI

2026 Nobel Kimya Ödülü, asimetrik organik sentezde otokatalizin doğrusal olmayan etkilerini keşfetmeleri nedeniyle Paris-Sud Üniversitesi’nden Fransız kimyager Henri Kagan ve Tokyo Bilim Üniversitesi’nden Japon kimyager Kenso Soai’ye verildi.

Nobel Kimya Ödülü’nün bu yılki sahipleri, İsveç’in başkenti Stockholm’de İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi’nde gerçekleştirilen basın toplantısıyla duyuruldu.

Bu yılki ödül, kimyasal tepkimelerin bir molekülün birbirinin ayna görüntüsü olan iki biçiminden birini nasıl üretebildiğini ortaya koyan keşifleri nedeniyle iki bilim insanına verildi.

İSVEÇ KRALİYET BİLİMLER AKADEMİSİ KARARI DUYURDU

İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi Genel Sekreteri Ellen Moons, basın toplantısında yaptığı açıklamada ödülün gerekçesini anlattı.

Moons, şu ifadeleri kullandı:

“Bu yılki ödül, kimyanın bir molekülün ayna görüntülerinden birini seçmesini sağlamakla ilgili. İsveç Kraliyet Bilimler Akademisi, 2026 Nobel Kimya Ödülü’nü, asimetrik organik sentezde doğrusal olmayan etkileri ve otokatalizi keşfetmeleri nedeniyle Henri Kagan ve Kenso Soai’ye vermeye karar verdi.”

KİRAL MOLEKÜLLERİN KİMYADAKİ ÖNEMİNE DİKKAT ÇEKİLDİ

Nobel Kimya Ödülü Komitesi Başkanı Heiner Linke ise bu yılki ödülün kimyanın temel ilkeleriyle ilgili olduğunu söyledi.

Linke, birçok molekülün iki farklı biçimde bulunabildiğini ve bu biçimlerin tıpkı insan elleri gibi birbirlerinin ayna görüntüsü olduğunu anlattı.

Linke, açıklamasında şunları söyledi:

“Bu yılki ödül, kimyanın temel ilkeleriyle ilgili. Birçok molekül, iki farklı biçimde bulunur. Ellerim gibi, birbirlerinin ayna görüntüsü gibidirler. Birbirlerine benzerler ama aynı değildirler. Ellerimi üst üste koyduğumda, tam olarak örtüştüremem. Bu moleküllere Yunancada ‘el’ anlamına gelen kelimeden türetilen ‘kiral’ (chiral) adı veriliyor. İlaçlarda kullanılan birçok etkin molekül de kiraldir. Molekülün bir biçimi tedavi edici etki gösterirken, diğer biçimi etkisiz olabilir ve bazı durumlarda zararlı bile olabilir. Kiralitenin kimyadaki bu önemi, önemli bir soruyu gündeme getiriyor. Bu nasıl ortaya çıkabiliyor? Kimya, iki ayna görüntüsünden birini nasıl seçiyor”

“YÜZ SENEYİ AŞKIN ZAMANDIR ÇÖZÜLEMEYEN BİR KİMYA BİLMECESİNE YANIT GETİRDİ”

Heiner Linke, Henri Kagan ve Kenso Soai’nin çalışmalarıyla kimyanın uzun süredir yanıt aradığı önemli bir soruya çözüm getirdiğini ifade etti.

Linke, iki bilim insanının başka kiral moleküller kullanmadan yalnızca bir ayna görüntüsünü oluşturan kimyasal tepkimenin geliştirilmesini sağladığını belirtti.

Linke, şu ifadeleri kullandı:

“Bu yılın ödülünün sahipleri, başka kiral moleküller kullanmadan yalnızca bir ayna görüntüsünü oluşturan bir kimyasal tepkimenin geliştirilmesini sağladı. Bu, milyarlarca yıl önce yaşamın kiralitesini ortaya çıkaran süreçlerden bu yana ilk kez gerçekleşti. Henri Kagan ve Kenso Soai, yüz seneyi aşkın zamandır çözülemeyen bir kimya bilmecesine yanıt getirdi. Homokiralite kendiliğinden nasıl ortaya çıkabilir? Geliştirdikleri kimyasal tepkimeler olağanüstü”

KEŞİFLERİ İLAÇ ÜRETİMİ AÇISINDAN BELİRLEYİCİ OLDU

Açıklamada, Henri Kagan ve Kenso Soai’nin keşiflerinin ilaç üretiminde kullanılacak tepkimeleri tasarlayan kimyagerler açısından belirleyici olduğu kaydedildi.

Kiral moleküllerin ilaç üretimindeki önemine dikkat çekilirken, bir molekülün iki farklı ayna görüntüsünden birinin tedavi edici etki gösterebildiği, diğerinin ise etkisiz veya bazı durumlarda zararlı olabildiği belirtildi.

İki bilim insanının çalışmaları, kimyasal tepkimelerde belirli bir ayna görüntüsünün nasıl ortaya çıkabildiğinin anlaşılmasına katkı sağladı.

SOAİ TEPKİMESİ BİLİM İNSANININ DENEYİNDEN ADINI ALIYOR

“Soai tepkimesi” olarak bilinen kimyasal tepkime, adını Japon bilim insanı Kenso Soai’nin deneyinden alıyor.

Soai’nin çalışmaları, başka kiral moleküller kullanılmadan yalnızca bir ayna görüntüsünü oluşturan kimyasal tepkimenin geliştirilmesine katkı sağladı.

KENSO SOAİ: HAYATIMIN EN HEYECAN VERİCİ GÜNÜ

Nobel Kimya Ödülü’nü Henri Kagan ile paylaşan Japon kimyager Kenso Soai, basın toplantısına telefonla bağlandı.

Soai, ödülü kazanmasına ilişkin duygularını şu sözlerle ifade etti:

“Bu, hayatımın en heyecan verici günü. Bu ödülü Profesör Henri Kagan ile paylaşmaktan büyük mutluluk duyuyorum”

Soai ayrıca Nobel Kimya Ödülü’nü kazandığını öğrendiği sırada alışverişte olduğunu anlattı.

HENRİ KAGAN VE KENSO SOAİ ÇALIŞMALARINI SÜRDÜRÜYOR

1930 Fransa doğumlu Henri Kagan, Fransa’nın Orsay kentindeki Paris-Sud Üniversitesi’nde çalışmalarını sürdürüyor.

1950 Japonya doğumlu Kenso Soai ise Tokyo Bilim Üniversitesi’nde çalışmalarına devam ediyor.

İki bilim insanı, 2026 Nobel Kimya Ödülü’nü ortaklaşa kazandı.

12 MİLYON İSVEÇ KRONU ÖDÜLÜ PAYLAŞACAKLAR

Henri Kagan ve Kenso Soai, Nobel Kimya Ödülü kapsamında verilen 12 milyon İsveç kronu, yaklaşık 1 milyon Euro tutarındaki para ödülünü eşit olarak paylaşacak.

Böylece iki bilim insanı hem Nobel Kimya Ödülü’nün ortak sahibi olacak hem de para ödülünü yarı yarıya alacak.

NOBEL KİMYA ÖDÜLÜ SEZONUN ÜÇÜNCÜ ÖDÜLÜ OLDU

Kimya Ödülü, bu yılki Nobel ödülleri sezonunun üçüncü ödülü oldu.

Bir gün önce açıklanan Nobel Fizik Ödülü ise Güney Kutbu’nda uzaydan gelen atom altı parçacıkların tespitindeki öncü çalışmaları nedeniyle Belçikalı Francis Halzen’e verilmişti.

NOBEL ÖDÜLLERİ 1901’DEN BU YANA VERİLİYOR

Bilim, edebiyat ve barış alanlarında verilen Nobel ödülleri, İsveçli iş insanı Alfred Nobel’in vasiyeti doğrultusunda oluşturuldu.

19’uncu asırda başta dinamit olmak üzere askeri alanda kullanımı olan buluşlardan büyük bir servet elde eden Alfred Nobel’in vasiyetiyle kurulan ödüller, 1901’den bu yana sahiplerini buluyor.

Bunlara ek olarak, İsveç Merkez Bankası’nın 1968’de 300’üncü yılını kutlaması dolayısıyla Nobel Vakfı’na yaptığı bağışla Nobel Ekonomi Ödülü de oluşturuldu.

Nobel Ekonomi Ödülü de ekonomi alanında en başarılı bulunan isimlere veriliyor.