Küresel enerji arz güvenliği ve karbonsuzlaşma hedefleri doğrultusunda nükleer füzyon çalışmaları yeni bir boyuta evriliyor. Tennessee’de altmış yıl boyunca fosil yakıtla bölgeye enerji sağlayan Bull Run Fosil Santrali, kontrollü yıkımın ardından artık geleceğin enerjisine ev sahipliği yapmaya hazırlanıyor. Type One Energy'nin ‘Infinity One’ projesi, tesisin eski altyapısını kullanarak 100 milyon santigrat derece sıcaklıktaki plazmayı hapsetmeyi hedefleyen ileri teknoloji bir reaktör inşa edecek.
TOKAMAK MİMARİSİNDEN STELLARATÖR MODELİNE GEÇİŞ
Sektörde daha yaygın olan tokamak reaktörlerinin aksine Type One Energy, ‘stellaratör’ modelini tercih ederek mühendislikte radikal bir değişikliğe gidiyor. Tokamaklarda karşılaşılan plazma kararsızlığı sorununu, manyetik geometrileri karmaşık yollara bükerek aşmayı planlayan şirket, bu sayede çok daha istikrarlı bir enerji sınırlama vaat ediyor.
Bu karmaşık yapının kalbinde ise Yüksek Sıcaklık Süperiletken (HTS) mıknatıslar yer alıyor. Geliştirilen modüler HTS teknolojisi, stellaratörlerin gerektirdiği kıvrımlı şekillerde güçlü manyetik alanlar üreterek reaktörün boyutunu ve maliyetini ticari sınırda tutmayı mümkün kılıyor.
SÜPER BİLGİSAYARLAR VE 2029 HEDEFİ
Projenin tasarım aşamasında ulusal laboratuvarlardaki eksa ölçekli süper bilgisayarlar kullanılıyor. Karmaşık manyetik bobin şekillerini iyileştirmek ve taşıma kayıplarını minimize etmek amacıyla yürütülen simülasyonlar, fiziksel inşaat öncesinde riskleri azaltıyor. Şirket, füzyon standartlarına göre oldukça iddialı bir tarih belirleyerek prototipi 2029 yılına kadar faaliyete geçirmeyi hedefliyor.
Infinity One prototip aşamasının ardından, projenin ikinci fazında 350 megavatlık kapasiteye sahip ‘Infinity Two’ pilot enerji santralinin devreye alınması planlanıyor. Bu tesis, trityum üretimi ve gelişmiş mıknatıs koruma sistemleriyle tam teşekküllü bir enerji üretim merkezi olarak kurgulanıyor.
ENDÜSTRİYEL YENİDEN YAPILANMA EĞİTİMİ
Bull Run’ın dönüşümü, sadece bir enerji projesi değil, aynı zamanda atıl kalan sanayi tesislerinin yüksek teknolojiyle yeniden ekonomiye kazandırılması akımının bir parçası. Benzer şekilde Bill Gates’in bir diğer şirketi olan TerraPower da Wyoming’de kapatılan bir kömür santralinin yakınına gelişmiş bir nükleer fisyon tesisi inşa ediyor.
Type One Energy CEO'su Christofer Mowry, Tennessee Valley Authority ile yapılan iş birliğinin ‘tasarımla güvenlik’ modelinde uluslararası bir örnek teşkil ettiğini belirtti. Bu stratejik dönüşüm, karbon çağının altyapısını bir kenara atmak yerine, yeni nesil fiziğin gerekliliklerine göre modernize ederek enerji istihdamını korumayı ve artırmayı hedefliyor.
