Bilim dünyası, evrenin karanlık köşelerinde saklanan ve ‘gizemli bozucu’ olarak adlandırılan yeni bir kozmik yapının şifrelerini çözmeye çalışıyor. 1 milyon güneş kütlesine sahip, tamamen karanlık ve merkezinde bir kara delik barındırdığı düşünülen bu cisim, sadece yerçekimi etkileriyle tespit edilen ‘en uzak gök cismi’ olarak kayıtlara geçti.
Almanya'daki Max Planck Astrofizik Enstitüsü ve Ulusal Astrofizik Enstitüsü araştırmacılarının yürüttüğü çalışma, JVAS B1938+666 kütleçekimsel mercek sistemindeki bir anormalliğe odaklanıyor.
EINSTEIN’IN TEORİSİYLE GÖRÜNMEZİ GÖRMEK
Bu keşfin temelinde, Albert Einstein'ın 1915 yılında ortaya attığı genel görelilik teorisi yatıyor. Teoriye göre, devasa kütleli cisimler uzay-zamanı bükerek arkalarından gelen ışığın yolunu eğiyor. ‘Kütleçekimsel merceklenme’ adı verilen bu olay, çok uzak mesafedeki sönük cisimlerin, öndeki büyük kütleler sayesinde büyüteç gibi yakınlaştırılarak görülmesini sağlıyor.
Araştırmacılar, 11 milyar ışık yılı uzaklıktaki bu görünmez cismi, arka plandaki ışıkta yarattığı ‘küçük bozulmalar’ sayesinde fark etti.
YENİ BİR KARANLIK CİSİM SINIFI OLABİLİR
Elde edilen veriler, cismin yapısının bilinen gök cisimlerine benzemediğini ortaya koyuyor. Max Planck Astrofizik Enstitüsü'nden ekip lideri Simona Vegetti, keşfi şu sözlerle değerlendirdi:
"Cismin iç merkezi, toplam kütlenin yaklaşık dörtte birini oluşturan bir kara delik veya yoğun yıldız çekirdeğiyle tutarlı. Ancak merkezden uzaklaştıkça yapı şaşırtıcı bir şekilde geniş, disk benzeri bir forma dönüşüyor. Bu daha önce hiç görmediğimiz bir yoğunluk profili; dolayısıyla tamamen yeni bir karanlık cisim sınıfıyla karşı karşıya olabiliriz."
MEVCUT MODELLER YETERSİZ KALIYOR
Green Bank Teleskobu dahil olmak üzere bir dizi teleskoptan elde edilen veriler, çeşitli karanlık madde modelleriyle karşılaştırıldı. Ancak sonuçlar, mevcut teorilerin bu cismi açıklamada yetersiz kaldığını gösterdi.
Ulusal Astrofizik Enstitüsü'nden Davide Massari, cismin ‘homojen dağılmadığını’ belirterek, "Merkezde aşırı kompakt, ancak şaşırtıcı derecede geniş bir alana yayılıyor. Bu profil, galaksilerde veya benzer kütledeki yıldız sistemlerinde gördüklerimizden çok farklı" dedi.
SON SÖZÜ JAMES WEBB SÖYLEYECEK
Bilim insanları, bu kozmik bilmeceyi çözmek için gözlerini James Webb Uzay Teleskobu'na çevirdi. Araştırmacılardan Cristiana Spingola, Webb teleskobunun güçlü kızılötesi görüş yeteneğinin kritik önem taşıdığını vurguluyor:
"Eğer kızılötesi aralıkta bir ışık yayılımı tespit edersek, bunun anormal bir 'ultra kompakt cüce galaksi' olduğunu anlayabiliriz. Ancak Webb teleskobuyla bile herhangi bir ışık veya madde göremezsek, bu, mevcut fizik kurallarıyla açıklanması çok zor, tamamen yeni ve egzotik bir nesneyle karşı karşıya olduğumuz anlamına gelecek."
