Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi'nin (NASA) ‘gezegen avcısı’ olarak bilinen Geçiş Yapan Ötegezegen Araştırma Uydusu (TESS), bilim dünyasını heyecanlandıran bir keşfe imza attı. Uzay aracı, 15-22 Ocak tarihleri arasında gerçekleştirdiği özel gözlem çalışmasında, yıldızlararası kuyruklu yıldız 3I/ATLAS'ı güneş sistemimizi terk ederken görüntülemeyi başardı.
Geniş görüş alanı sayesinde kalabalık bir yıldız kümesi üzerinde hızla hareket eden parlak bir nokta olarak kaydedilen kuyruklu yıldız, ardında bıraktığı soluk kuyruğuyla dikkat çekti.
28 SAATLİK HAREKET VİDEOYA DÖNÜŞTÜRÜLDÜ
Massachusetts Teknoloji Enstitüsü'nden (MIT) araştırmacı Daniel Muthukrishna, TESS'in Ocak ayındaki gözlem verilerini kullanarak kuyruklu yıldızın yörüngesini gösteren 28 saatlik bir video derledi.
Ancak bu tarihi gözlem süreci teknik bir aksaklıkla kesintiye uğradı. TESS uzay aracının güneş panellerinde yaşanan bir sorun nedeniyle sistemin ‘güvenli moda’ geçmesi, 15 Ocak ile 18 Ocak arasındaki veri akışında bir boşluk oluşmasına neden oldu. Buna rağmen elde edilen veriler, bilim insanları için altın değerinde.
ÇIPLAK GÖZLE GÖRÜLEMİYOR
TESS ölçümlerine göre, 3I/ATLAS kuyruklu yıldızının parlaklığı yaklaşık 11,5 kadir büyüklüğünde. Bu oran, cismin çıplak gözle görülebilecek seviyeden yaklaşık 100 kat daha sönük olduğunu, ancak teleskoplarla net bir şekilde izlenebildiğini gösteriyor.
Bilim insanları, bu veri setini kullanarak kuyruklu yıldızın aktivitesini, dönüş hızını ve ne kadar yoğunlukta toz ve gaz püskürttüğünü analiz etmeyi hedefliyor.
TESS'İN ÇOK YÖNLÜ YETENEĞİ
Asıl görevi uzak yıldız sistemlerindeki ötegezegenleri ‘geçiş yöntemi’ ile tespit etmek olan TESS, geniş görüş açısı ve sürekli izleme kapasitesi sayesinde kuyruklu yıldız ve asteroit gibi daha yakın gök cisimlerini de takip edebiliyor.
Bu yetenek, gökbilimcilerin 3I/ATLAS'ı henüz resmi olarak keşfedilmeden aylar önce fark etmesini sağladı. Veriler geriye dönük incelendiğinde, TESS'in bu cismi Mayıs 2025'te, yani keşfinden iki ay önce görüntülediği ortaya çıktı. Bu erken tespit, kuyruklu yıldızın nereden geldiğini tam olarak açıklamasa da yörüngesi ve yapısı hakkında kritik ipuçları sunuyor.
VERİLER ERİŞİME AÇILDI
Ocak ayına ait TESS gözlemleri kamuya açık hale getirilerek Mikulski Uzay Teleskopları Arşivi'ne eklendi. Gökbilimciler şimdi, bu kısa süreli yıldızlararası ziyaretçinin sırlarını çözebilecek tekrarlayan parlaklık kalıplarını bulmak için arşivdeki verileri mercek altına alıyor.
