İçinde bulunduğumuz dijital çağda üretilen veri miktarı her üç yılda bir ikiye katlanırken, bu devasa bilginin nasıl saklanacağı büyük bir ticari ve teknik sorun teşkil ediyor. Mevcut sabit diskler ve manyetik bantlar, on yıllarla sınırlı ömürleri ve sürekli yedekleme ihtiyacıyla hem maliyetli hem de yüksek enerji tüketen bir yapı sunuyor. Microsoft'un 2026 yılı itibarıyla hız kazanan Silica Projesi, bu soruna ‘ebedi’ bir çözüm getiriyor.
LAZERLE YAZILAN 'SONSUZ' BELLEK
Microsoft araştırma biriminin Nature dergisinde yayınladığı çalışmaya göre, yüksek güçlü lazer darbeleriyle silika camın içine ‘voksel’ adı verilen üç boyutlu pikseller işleniyor. Semboller, camın tüm kalınlığını dolduracak şekilde katman katman yazılıyor. Bu yöntemle hazırlanan bir cam plaka, yaklaşık 2 milyon basılı kitabı veya 5 bin adet 4K çözünürlüklü filmi barındırma kapasitesine sahip.
VERİ MERKEZLERİNDE ENERJİ DEVRİMİ
Geleneksel veri merkezleri, disklerin bozulmasını önlemek için yoğun bir iklimlendirme ve soğutma sistemine ihtiyaç duyuyor. Ancak silika cam plakalar; neme, elektromanyetik girişime ve 290 derece Celsius gibi aşırı sıcaklıklara karşı tam dayanıklılık gösteriyor.
DEPOLAMA TEKNOLOJİLERİNİN KARŞILAŞTIRMASI
Özellik | Sabit Disk (HDD) | Manyetik Bant | Silica Cam Plaka |
Kullanım Ömrü | 3 - 5 Yıl | 10 - 30 Yıl | 10.000+ Yıl |
Enerji İhtiyacı | Sürekli (Soğutma/Çalışma) | Düşük | Yok (Yazıldıktan sonra) |
Dayanıklılık | Hassas | Orta | Çok Yüksek |
Bakım | Sürekli veri göçü gerekir | Periyodik yenileme | Bakım gerektirmez |
OKUMA İŞLEMİNDE YAPAY ZEKA DESTEĞİ
Cama yazılan verileri okumak için her katmanı tarayabilen özel mikroskoplar kullanılıyor. Elde edilen görüntüler, yapay zekâ destekli algoritmalar vasıtasıyla yeniden anlamlı verilere dönüştürülüyor. Microsoft uzmanları, bu teknolojinin sadece yazma ve okuma değil, kod çözme aşamasında da tam güvenilirliğe ulaştığını belirtiyor.
ENDÜSTRİYEL ZORLUKLAR VE GELECEK
Shandong Üniversitesi'nden uzmanlar Feng Chen ve Bo Wu, teknolojinin başarısını övmekle birlikte bazı ticari zorluklara dikkat çekiyor. Verilerin yazım hızının artırılması, cam plakaların seri üretimi ve son kullanıcı için erişilebilir okuma sistemlerinin geliştirilmesi, Silica'nın geniş ölçekli ticari kullanımına geçmeden önceki kritik aşamaları oluşturuyor.
"Eğer geniş ölçekte uygulanırsa, bu teknoloji ortaçağ parşömenlerinden modern sabit disklere kadar bilgi saklama tarihindeki en büyük dönüm noktası olabilir."
Microsoft'un bu hamlesi, sadece teknoloji devleri için değil, devlet arşivleri, kütüphaneler ve uzun vadeli veri saklamak zorunda olan finans kuruluşları için de milyarlarca dolarlık tasarruf ve güvenlik potansiyeli taşıyor.
