İran savaşı sonrası Panama Kanalı’nda geçiş ücretleri tarihi zirveye çıktı. Artan enerji sevkiyatı ve rota değişiklikleri nedeniyle ihalelere talep yaklaşık 5 kat yükselirken, bazı geçiş ücretleri 4 milyon dolara kadar ulaştı.
İran savaşıyla birlikte küresel enerji arzında yaşanan şok, deniz taşımacılığı rotalarını ve maliyetlerini önemli ölçüde etkiledi. Bu gelişmelerin merkezinde yer alan Panama Kanalı’nda geçiş ücretleri rekor seviyelere yükselirken, kanal trafiğinde de belirgin bir yoğunluk yaşandı.
Financial Times'ın haberine göre, savaş sonrası dönemde Panama Kanalı geçişleri için düzenlenen günlük ihalelere katılım savaş öncesine kıyasla yaklaşık 5 kat arttı. En yoğun kullanılan Panamax geçişlerinin ortalama fiyatı 837 bin 500 dolara yükselirken, bazı büyük gemiler için yapılan ihalelerde ücretler 4 milyon dolara kadar çıktı.
Hürmüz Boğazı’nın kapanması, petrol ve gaz akışını ciddi şekilde aksatırken, özellikle Asya ülkeleri alternatif enerji kaynaklarına yöneldi. Bu kapsamda ABD’den yapılan sevkiyatlar öne çıktı. ABD Körfezi’nden Asya’ya petrol ve yakıt taşımacılığı artarken, Panama Kanalı bu hat üzerinde en kısa deniz yolu olarak kritik bir rol üstlendi.
Artan trafik nedeniyle kanal geçişlerinde bekleme süreleri de uzadı. Ham petrol tankerleri için ortalama bekleme süresi 4,25 güne çıkarak son altı haftanın en yüksek seviyesine ulaştı. Uzayan süreler, şirketleri daha yüksek ücret ödeyerek öncelikli geçiş satın almaya yöneltti.
Kanal trafiğinin yaklaşık yüzde 30’u günlük ihale sistemi üzerinden gerçekleşirken, büyük gemi işletmecileri genellikle daha düşük sabit ücretlerle önceden rezervasyon yapmayı tercih etti. Panama Kanalı otoritesi ise fiyat artışlarının doğrudan bir ücret politikası değişikliğinden değil, piyasa koşullarından kaynaklandığını açıkladı.
Küresel arz daralması deniz taşımacılığı maliyetlerini artırırken, ABD’de güçlü petrol arzı ticaret rotalarının yönünü değiştirdi. Atlantik bölgesinden Asya’ya enerji akışı hızlanırken, savaşın başlamasından bu yana en az 29 tanker rotasını değiştirerek Asya pazarına yöneldi. Avrupa ile Asya arasında enerji tedariki için rekabet artarken, yaşanan gelişmeler küresel enerji ticareti ve lojistik ağlarında yeniden yapılanmaya yol açtı.
