Kozmik tarih keşfi: Evrenin sınırında ‘gizli’ galaksiler keşfedildi

Uluslararası bir ekip, gözlemlenebilir evrenin en dış sınırlarında yer alan ve bugüne kadar gizli kalmış bir grup tozlu galaksiyi tespit etti. Büyük Patlama'dan sadece 1 milyar yıl sonra oluştuğu belirlenen bu galaksiler, evrenin evrimine dair mevcut modelleri kökten değiştirebilir.

Uluslararası astronomi dünyası, evrenin en erken dönemlerine dair ezber bozan bir keşfe imza attı. Massachusetts Amherst Üniversitesi (UMass Amherst) öncülüğünde yürütülen ve Türkiye dahil birçok ülkenin yakından takip ettiği çalışma kapsamında, kozmik tozların arkasına gizlenmiş ‘genç yetişkin’ galaksiler gün yüzüne çıkarıldı. The Astrophysical Journal Letters dergisinde yayınlanan bulgular, yıldız oluşumunun bilim insanlarının tahmin ettiğinden çok daha erken başladığını kanıtlıyor.

GÖRÜNMEZİ GÖRÜR KILAN İLERİ TEKNOLOJİ 

Keşfedilen bu galaksiler, sahip oldukları yoğun kozmik toz nedeniyle bugüne kadar geleneksel teleskoplardan kaçmayı başarmıştı. Ultraviyole ve görünür ışığı emen bu toz katmanı, galaksileri spektrumun bu kısımlarında görünmez kılıyordu. Ancak, Şili’de bulunan Atacama Büyük Milimetre/Submilimetre Dizisi (ALMA) ve NASA'nın James Webb Uzay Teleskobu (JWST), bu tozun yaydığı kızılötesi parıltıyı algılayarak karanlığı aydınlattı.

Araştırmanın baş yazarı Jorge Zavala, kullanılan teknik başarıyı şu sözlerle ifade ediyor: “Bu galaksiler kozmik toz bakımından o kadar zengin ki, onları ancak milimetre altı dalga boylarında görebiliyoruz. ALMA ve James Webb’den gelen verileri üst üste yığarak, bu sönük sinyalleri güçlendirdik ve 13 milyar yıl önce oluşmuş bu devasa sistemlerin varlığını doğruladık.”

GALAKSİ EVRİMİNDE ‘KAYIP HALKALAR’ 

Yeni keşfedilen popülasyon, galaksi evriminde kritik bir geçiş aşamasını temsil ediyor. Gökbilimciler, bu galaksileri evrenin yaşam döngüsündeki ‘genç yetişkinler’ olarak tanımlıyor:

• Gençlik dönemi: Büyük Patlama'dan kısa süre sonra oluşan ultra parlak, yıldız oluşturan galaksiler.
• Genç yetişkinlik (Yeni Keşif): Devasa miktarda metal ve toz içeren, yoğun yıldız üretimi yapan tozlu galaksiler.
• Yaşlılık dönemi: Büyük Patlama'dan 2 milyar yıl sonra yıldız üretmeyi durdurmuş ‘durgun’ veya ölü galaksiler.

MODELLERDE REVİZYON KAPIDA 

Bu keşfin en önemli sonucu, evrenin tarihine dair standart zaman çizelgesinin revize edilme ihtiyacıdır. Devasa galaksilerin evrenin bu kadar erken dönemlerinde ortaya çıkması, mevcut kozmolojik modellerin eksik olduğunu gösteriyor. Yoğun yıldız oluşumunun, bilim insanlarının inandığından çok daha erken bir evrede başladığının kanıtlanması, galaksilerin büyüme hızına dair tüm hesaplamaları değiştirecek nitelikte.

ABD Ulusal Bilim Vakfı tarafından desteklenen bu geniş kapsamlı uluslararası iş birliği, derin uzay araştırmalarında sadece teknolojik sınırların değil, evrene dair temel bilgilerimizin de sınırlarının zorlandığını bir kez daha kanıtladı.