Kanser yayılımını tahmin eden yapay zeka modeli geliştirildi: MangroveGS

Cenevre Üniversitesi bilim insanları tarafından geliştirilen MangroveGS adlı yapay zeka aracı, tümörlerin metastaz yapma potansiyelini yüzde 80 doğrulukla tahmin etmeyi başardı. Kolon, meme ve akciğer kanseri gibi ölümcül türlerde erken teşhis ve tedavi optimizasyonu sağlayacak olan bu teknoloji, sağlık harcamalarında verimliliği artırırken gereksiz kemoterapi uygulamalarının da önüne geçecek.

Kanser tedavisindeki en büyük gizemlerden biri olan "Hangi hücre yerinde kalıyor, hangisi vücuda yayılıyor?" sorusu, yapay zeka ve genetik biliminin iş birliğiyle yanıt buluyor. Cenevre Üniversitesi (UNIGE) Tıp Fakültesi araştırmacıları, kolon kanseri hücreleri üzerinde yaptıkları kapsamlı çalışmalar sonucunda, metastaz riskini belirleyen gen ekspresyon imzalarını keşfetti. Bu bulgular ışığında geliştirilen MangroveGS (Mangrove Gen İmzaları) yazılımı, kanserin izleyeceği yolu henüz yayılım başlamadan tahmin edebiliyor.

KANSERİN 'ANARŞİK' DEĞİL, 'ORGANİZE' MANTIĞI ÇÖZÜLDÜ 

Araştırmayı yöneten Profesör Ariel Ruiz i Altaba, kanserin rastgele bir hücre bozulması değil, vücudun erken gelişim evrelerinde aktif olan ancak sonra kapanması gereken biyolojik programların yanlış zamanda yeniden devreye girmesi olduğunu vurguluyor. Altaba, "Zorluk, tümörden ayrılıp vücudun başka yerinde yeni bir koloni kuracak hücrelerin moleküler kimliğini belirlemekti," diyerek MangroveGS'in bu kimlik tespitini başarıyla yaptığını belirtiyor.

YÜZDE 80 DOĞRULUK VE ÇOKLU KANSER DESTEĞİ 

MangroveGS’in en büyük yeniliği, tek bir gen yerine yüzlerce gen imzasını aynı anda analiz edebilmesi. Bu bütüncül yaklaşım, sistemi bireysel biyolojik varyasyonlara karşı dirençli kılıyor. Yapılan testlerde sistem; kolon kanserinde nüks ve metastaz riskini yaklaşık %80 doğrulukla tahmin ederek mevcut tüm klinik araçları geride bıraktı. Üstelik kolon kanseri için geliştirilen bu "gen imzalarının" mide, akciğer ve meme kanserlerinde de yüksek başarıyla çalıştığı kanıtlandı.

SAĞLIK EKONOMİSİNDE YENİ BİR DÖNEM 

MangroveGS'in rutin klinik kullanıma girmesiyle birlikte onkoloji servislerinde köklü bir değişim bekleniyor:

• Hassas tedavi: Sadece tek bir tümör örneği üzerinden yapılan analizle hastaya özel "risk puanı" oluşturulacak.
• Maliyet ve yan etki yönetimi: Düşük riskli hastaların ağır ve maliyetli kemoterapi süreçlerine (aşırı tedavi) maruz kalması engellenecek. Yüksek riskli hastalarda ise tedavi yoğunlaştırılarak sağkalım oranları artırılacak.
• Klinik araştırmaların optimizasyonu: İlaç geliştirme çalışmalarında doğru gönüllü seçimi yapılarak araştırmaların istatistiksel gücü artırılacak ve maliyetler düşürülecek.

Güvenli ve şifreli bir portal üzerinden onkologlara veri sağlayacak olan bu sistem, dijital sağlık yatırımlarının hastanelerdeki en somut ve hayat kurtaran örneklerinden biri olmaya aday.