Bir inşaat projesinde sorun çıktığı anda plan kendiliğinden yeniden yazılabilseydi ne olurdu? Doğu Londra Üniversitesi'nden (UEL) Dr. Jawed Qureshi liderliğindeki araştırma ekibi, bu soruya yapay zeka destekli somut bir yanıt geliştirdi. 60 hakemli çalışmanın sistematik incelemesine dayanan araştırma, risk uyarılarının anında, makine tarafından okunabilir planlama kararlarına nasıl dönüştürülebileceğini gösteren bir çerçeve öneriyor.
MEVCUT SİSTEMLER BİRBİRİYLE KONUŞMUYOR
Mevcut durumda güvenlik izleme sistemleri, dijital risk kayıtları ve planlama platformları birbirinden bağımsız çalışıyor. Riskler tespit ediliyor; ancak proje zaman çizelgesi büyük ölçüde değişmeden devam ediyor. Dr. Qureshi bu tabloyu çarpıcı bir benzetmeyle özetledi: "Şu anda projeleri, sanki araba kullanırken dikiz aynasına bakıyormuş gibi yönetiyoruz."
Araştırma, yapay zekanın hızla gelişen iki alanını, yani risk tahmin sistemleri ile zaman çizelgesi optimizasyon sistemlerini, birbirine bağlamayı hedefliyor. Şu an bu iki sistem ayrı paneller gibi çalışıyor: biri sorunları öngörüyor, diğeri işleri planlıyor; aralarında otomatik bir köprü yok.
RİSKTEN KISITLAMAYA ÇEVİRİ MOTORU
Araştırmacıların önerdiği mekanizma, tespit edilen riski yalnızca kayıt altına almak yerine planlama yazılımının üzerinde işlem yapabileceği pratik bir proje kısıtlamasına dönüştürüyor. Sistemin çalışma mantığı üç somut örnekle açıklandı: Bilgisayar görüşüyle saptanan bir güvenlik tehlikesi belirli görevleri geçici olarak durdurabilecek; öngörülen malzeme gecikmesi bağımlı faaliyetlerin sırasını otomatik olarak değiştirebilecek; sözleşmesel bir risk ise ek süre tanınmasını tetikleyebilecek.
Bu değişiklikler önce projenin sanal kopyası olan dijital ikiz ortamında test edilecek ve yöneticiler sonuçları gözden geçirip onayladıktan sonra gerçek zaman çizelgesine yansıtılacak.
İNSAN DENETİMİ DEVREDE KALIYOR
Dr. Qureshi, sistemin amacının insan gözetimini ortadan kaldırmak değil, erken uyarı ile eyleme geçirilebilir müdahale arasındaki boşluğu kapatmak olduğunun altını çizdi. "Bu yaklaşım, risk tespiti ve planlamanın tek bir sürekli faaliyet haline geldiği, ileriye dönük bir süreç yaratıyor" diye açıkladı.
Araştırmacılar, söz konusu çerçevenin İngiltere'de on yıllardır genel ekonominin gerisinde kalan inşaat verimliliği sorununa da çözüm üretebileceğine inanıyor. Çalışmanın henüz uygulamaya alınmış bir sistem değil kavramsal bir çerçeve olduğunu vurgulayan yazarlar, gerçek dünya testleri ve prototip geliştirme aşamalarının önünde olduğunu da kabul ediyor.
