Evrenin yapısını ve genişleme ivmesini anlamaya yönelik küresel bilimsel çabalar, tarihi bir dönüm noktasına ulaştı. ABD Ulusal Bilim Vakfı'na ait Víctor M. Blanco 4 metrelik teleskobuna monte edilen Karanlık Enerji Kamerası (DECam), evrenin en büyük gizemlerinden biri olan karanlık enerjinin doğasını çözümlemek için kritik veriler sağladı.
Karanlık Enerji Araştırması (DES) İşbirliği tarafından 2013-2019 yılları arasında yürütülen çalışmada, gökyüzünün sekizde birini kapsayan 758 gecelik gözlem verisi analiz edildi. 570 megapiksel çözünürlüğe sahip DECam kullanılarak yapılan bu derin uzay taramasında, Dünya'dan milyarlarca ışık yılı uzaklıktaki 669 milyon galaksi kayıt altına alındı.
DÖRT FARKLI YÖNTEM İLK KEZ BİR ARADA
Bu analiz, karanlık enerjiyi incelemek için kullanılan dört temel kozmolojik yöntemin (Tip-Ia süpernovalar, zayıf kütleçekimsel merceklenme, galaksi kümelenmesi ve baryon akustik salınımları) bir arada kullanıldığı ilk çalışma olma özelliğini taşıyor. Bu entegre yaklaşım sayesinde, karanlık enerjinin etkisine ilişkin verilerin hassasiyeti iki katına çıkarıldı.
ABD Enerji Bakanlığı Yüksek Enerji Fiziği Ofisi Müdür Yardımcısı Regina Rameika, sonuçların evren anlayışına yeni bir ışık tuttuğunu belirterek, "Birden fazla analiz türünü birleştirmenin, evrenin en büyük gizemlerini çözmede ne kadar etkili olduğunu görüyoruz" dedi.
EVRENİN YÜZDE 68'İ KARANLIK ENERJİ
Bilim dünyası, 1998 yılında evrenin sadece genişlemediğini, aynı zamanda bu genişlemenin hızlandığını keşfetmişti. Bu ivmeyi sağlayan güce "karanlık enerji" adı verilirken, son 28 yılda yapılan araştırmalar bu enerjinin evrenin toplam madde ve enerji bütçesinin yaklaşık yüzde 68'ini oluşturduğunu ortaya koydu.
DES ekibi, kozmik tarihin son 6 milyar yılındaki madde dağılımını yeniden simüle ederek, elde edilen verileri iki ana evren modeliyle karşılaştırdı:
Analizler, her iki modelle de büyük ölçüde uyum gösterse de, modern evrendeki madde kümelenmesi ile erken evren ölçümleri arasında teorik tahminleri aşan bazı farklılıklar tespit edildi. Bu durum, mevcut teorilerin geliştirilmesi gerektiğine dair önemli bir ipucu sunuyor.
GELECEK ADIM: 20 MİLYAR GALAKSİ HEDEFLENİYOR
NOIRLab'dan DES İşbirliği üyesi Yuanyuan Zhang, "DES veri toplamaya başladığında hayal gibi görünen sonuçlara ulaşmak inanılmaz" ifadelerini kullandı.
Araştırmanın bir sonraki aşamasında, Vera C. Rubin Gözlemevi'nin devreye girmesiyle birlikte DECam verilerinin 20 milyar galaksi gözlemiyle birleştirilmesi planlanıyor. Ulusal Bilim Vakfı Program Direktörü Chris Davis, Rubin Gözlemevi'nin güney gökyüzüne yönelik eşi görülmemiş taramasıyla yerçekimi testlerinin yeni bir boyuta taşınacağını vurguladı.
