Küresel çip tedarik zincirinde kurallar yeniden yazılıyor. WSJ’nin haberine göre Trump yönetiminin Nvidia'nın gelişmiş yapay zeka çipleri için Çin pazarına onay vermesi, Washington'da ulusal güvenlik tartışmalarını alevlendirdi. Yetkililerin açıklamalarına göre, bu tartışmalı satışın denetimi için daha önce uygulanmamış bir yöntem izlenecek. Anlaşmanın merkezinde yer alan Nvidia'nın H200 çipleri, ağırlıklı olarak Tayvan'da (TSMC tarafından) üretilecek ancak doğrudan alıcıya sevk edilmeyecek.
YASAL ENGELLERİ AŞMAK İÇİN "İTHALAT" FORMÜLÜ
Uzmanlar, çiplerin Tayvan'dan ABD'ye getirilip ardından Çin'e ihraç edilmesini içeren bu karmaşık rotanın ardında iki temel neden olduğunu belirtiyor: Ulusal güvenlik incelemesi ve yasal vergilendirme engelleri.
ABD Anayasası, federal hükümetin ihracat vergisi koymasını yasaklıyor. Ancak satışlardan yüzde 25 pay almayı hedefleyen Washington yönetimi, ürünleri önce ülke sınırlarına sokarak bu kesintiyi "ithalat vergisi" veya "gümrük tarifesi" statüsünde tahsil etmenin yolunu açıyor. Bu yöntem, ihracat vergisi gibi görünmeden devletin satıştan pay almasını sağlayan yaratıcı bir yasal çözüm olarak değerlendiriliyor.
NVIDIA'NIN TİCARİ ÇIKARLARI VE HUAWEİ REKABETİ
Analistler, bu düzenlemenin ulusal güvenlikten ziyade ticari kaygılarla şekillendiği görüşünde. Biden döneminde ihracat kontrolleri üzerinde çalışan Dış İlişkiler Konseyi Uzmanı Chris McGuire, "Buradaki çıkarlar aslında ülkenin çıkarları değil, Nvidia'nın çıkarlarıdır" diyerek süreci eleştirdi.
Buna karşın, Beyaz Saray Yapay Zeka Sorumlusu David Sacks ve Nvidia CEO'su Jensen Huang, Çinli Huawei gibi yerel rakiplerin hızla geliştiğine dikkat çekiyor. Huang, Washington'daki temaslarında, "Tüm pazarın Çinli rakiplere teslim edilmemesi gerektiğini" savunarak, Nvidia'nın rekabetçi kalabilmesi için Çin pazarında varlık göstermesi gerektiğini vurguladı.
KAÇAKÇILIK RİSKİ VE ADALET BAKANLIĞI DAVALARI
Trump yönetimi, sadece onaylı alıcıların çip alabileceğini belirtse de, geçmiş tecrübeler kaçakçılık riskinin yüksek olduğunu gösteriyor. Nitekim ABD Adalet Bakanlığı, H200 dahil olmak üzere kritik çiplerin kaçakçılığını yaptıkları gerekçesiyle iki iş insanı hakkında dava açıldığını duyurdu.
Teksas Güney Bölgesi Başsavcısı Nicholas Ganjei, konunun önemini, "Bu çipleri kontrol eden ülke yapay zeka teknolojisini, dolayısıyla geleceği kontrol edecek" sözleriyle özetledi. Bazı milletvekilleri ise bu çiplerin nihai olarak Çin ordusunun kapasitesini artırabileceğinden endişe ediyor. Nvidia CEO'su Huang ise Pekin'in kendi güvenlik protokolleri nedeniyle ABD çiplerini askeri alanda kullanmayacağını iddia ediyor.
TEDARİK ZİNCİRİNDE TAYVAN BAĞIMLILIĞI SÜRÜYOR
Yeni düzenleme, ABD teknoloji devlerinin üretim konusunda Tayvan'a olan bağımlılığını bir kez daha gözler önüne serdi. Çiplerin Tayvan'dan ABD'ye, oradan da Çin'e gönderilmesi lojistik maliyetleri ve süreyi artırsa da, Washington yönetimi bu süreçte çiplerin fiziksel denetimini yapma fırsatı bulacak. Ancak yetkililer, bu güvenlik incelemesinin teknik kapsamı ve derinliği hakkında henüz detaylı bir bilgi paylaşmadı.
