Çin, Pasifik’te nükleer denizaltısıyla füze denemesi yaptı

Pasifik’te ticaret rotaları, tedarik zinciri güvenliği ve askeri denge giderek daha fazla stratejik rekabetin konusu olurken, Çin’den dikkat çeken bir füze denemesi geldi. Çin resmi haber ajansı Xinhua’nın aktardığına göre, nükleer caydırıcılık kapasitesinin parçası olan denizaltı fırlatmalı balistik füze denemesi, 6 Temmuz 2026 Pazartesi günü yerel saatle 12.01’de rutin bir askeri tatbikat sırasında gerçekleştirildi. Pekin yönetimi, testin herhangi bir ülkeyi ya da belirli bir ekonomik bölgeyi hedef almadığını bildirdi. Operasyon, Çin’in 1982’den bu yana nükleer enerjili bir denizaltıdan gerçekleştirdiği ve kamuoyuna açık biçimde duyurduğu ilk balistik füze fırlatması olarak kayıtlara geçti.

BÖLGE ÜLKELERİNE ÖNCEDEN BİLDİRİM YAPILDI
Çin’in bu denemede bölgesel aktörlere önceden bilgi verdiği belirtildi. Japonya ve Avustralya hükümetleri, fırlatma öncesinde Pekin’den resmi bildirim aldıklarını doğruladı. Papua Yeni Gine Dışişleri Bakanı Justin Tkatchenko, Çin’in büyükelçisi tarafından şahsen aranarak bilgilendirildiğini açıkladı. Yeni Zelanda hükümet kaynakları da kıtalararası balistik füze denemesi konusunda önceden uyarı aldıklarını teyit etti. Buna karşılık, askeri gizlilik gerekçesiyle füzenin nihai düşüş koordinatları kamuoyuyla paylaşılmadı.

2024’TEKİ DENEMEDEN FARKLI YOL İZLENDİ
Bu test, Eylül 2024’te Çin Roket Kuvvetleri tarafından Fransız Polinezyası yakınlarındaki uluslararası sulara fırlatılan Dong Feng-31 kıtalararası balistik füze denemesinden farklı bir diplomatik çerçevede gerçekleşti. Bu kez bölge ülkelerine önceden bildirim yapılması, olası diplomatik tepkilerin ve piyasalardaki ani spekülasyonların sınırlanmasına yönelik bir adım olarak değerlendirildi. Denemenin, Çin ve Rusya deniz kuvvetlerinin Çin’in doğu kıyısındaki Qingdao yakınlarında başlattığı yıllık ortak deniz tatbikatıyla aynı güne denk gelmesi ise savunma çevrelerinde dikkat çekti.

NÜKLEER DENİZALTILAR STRATEJİK CAYDIRICILIĞIN MERKEZİNDE
Nükleer enerjili balistik füze denizaltıları, stratejik caydırıcılık kapasitesinin en kritik unsurları arasında yer alıyor. Konvansiyonel dizel-elektrikli denizaltılara kıyasla çok daha uzun süre su altında kalabilen bu platformlar, yakıt ikmali yapmadan uzak okyanus bölgelerinde görev yürütebiliyor. Balistik füze denizaltıları, uçak gemisi saldırı gruplarına eşlik eden klasik saldırı denizaltılarından farklı olarak gizlilik ve bağımsız devriye görevi üzerine konumlandırılıyor. Bu nedenle, tespit edilmeleri zor olan bu araçlar nükleer caydırıcılıkta “ikinci vuruş kabiliyeti” açısından önemli kabul ediliyor.

TİP 094 İHTİMALİ ÖNE ÇIKIYOR
Çin devlet medyası, fırlatmada kullanılan denizaltının tipine ilişkin resmi bilgi paylaşmadı. Ancak uluslararası savunma raporları ve bağımsız analizlerde, denemenin Tip 094, yani Jin sınıfı bir balistik füze denizaltısından yapılmış olabileceği değerlendiriliyor. Çin’in operasyonel olarak en az altı Tip 094 denizaltısı bulunduğu tahmin ediliyor. Bu denizaltıların JL-2 füzelerinin yanı sıra, Çin kıyılarına yakın güvenli sulardan ABD anakarasına ulaşabilecek menzile sahip yeni nesil JL-3 balistik füzelerini taşıyabildiği belirtiliyor. Pekin’in daha gelişmiş Tip 095 serisini hizmete almaya başladığı, gizlilik özellikleri artırılmış Tip 096 denizaltı projesine yönelik çalışmalarını da sürdürdüğü ifade ediliyor.

PASİFİK’TE ASKERİ HAREKETLİLİK ARTIYOR
Yeni Zelanda Savunma Kuvvetleri’ne ait olduğu belirtilen iç belgelerde, Çin’in artan deniz konuşlandırmaları ve füze testlerinin Pasifik bölgesinde kalıcı bir askeri parametre haline gelebileceği değerlendirmesi yer aldı. Bölgedeki askeri hareketlilik, yalnızca savunma dengelerini değil, deniz taşımacılığı, lojistik ve sigorta maliyetlerini de etkileyebilecek bir unsur olarak izleniyor. Pasifik havzasında askeri rekabetin yoğunlaşması, bölgedeki ticaret rotalarının güvenliği açısından da dikkatle takip ediliyor.

AVUSTRALYA’DAN İSTİKRARSIZLIK UYARISI
Avustralya Dışişleri Bakanı Penny Wong, Çin’in uzun menzilli füze faaliyetlerinin Pasifik’teki jeopolitik riskleri artırdığını belirtti. Wong, Avustralya’nın bu tür adımların bölge için istikrarsızlaştırıcı olduğu yönündeki görüşünü Çin yönetimine açıkça ilettiğini söyledi. Denemenin, Avustralya’nın Fiji ile kapsamlı bir savunma ve güvenlik iş birliği anlaşması imzalamasından sadece birkaç saat sonra duyurulması da zamanlama açısından dikkat çekti. Pasifik’teki stratejik rekabetin derinleşmesi, bölgede faaliyet gösteren uluslararası lojistik ve deniz taşımacılığı şirketleri tarafından da yakından izleniyor.