Avrupa kendi kendini onaran roketleri test ediyor

ABD ve Çin’in yeniden kullanılabilir roket teknolojisindeki hakimiyetine karşı Avrupa, ‘kendi kendini onaran’ yeni nesil kompozit malzemelerle yanıt veriyor. Avrupa’nın 'HealTech' teknolojisi, uzay araçlarının yüzeyindeki çatlakları 140 derecede otomatik olarak iyileştirmeyi vadediyor.

Küresel uzay taşımacılığı pazarında rekabet kızışırken, Avrupa’nın en güçlü roketi Ariane 6’nın tamamen tek kullanımlık bir tasarıma sahip olması, kıtayı yeni arayışlara itti. İsviçre merkezli CompPair şirketi ile Avrupa Uzay Ajansı (ESA) arasında kurulan stratejik ortaklık, bilim kurguyu gerçeğe dönüştürmeye hazırlanıyor. Geliştirilen ‘HealTech’ adlı fiber kompozit malzeme, uzay araçlarının görev sırasında aldığı hasarları otonom olarak onarabilmesini sağlayacak.

UZAYDA OTONOM TAMİR DÖNEMİ

ESA'nın ‘Uzay Taşımacılığında Gelecek İnovasyon Araştırmaları’ (FIRST!) girişimi altında başlatılan Cassandra Projesi, karbon fiber takviyeli polimerlerin zayıf noktası olan ‘mikro çatlaklara’ odaklanıyor. Uzay yolculuğunun ekstrem koşullarında oluşan bu küçük hasarlar, özellikle yeniden kullanılabilir araçlarda zamanla büyük yapısal risklere dönüşebiliyor.

Sistemin işleyişi ise tam bir mühendislik harikası:

• Akıllı sensörler: Malzemenin içine entegre edilen fiber optik sensör ağı, yapıda meydana gelen en ufak darbeyi veya stresi anında tespit ediyor.
• Isıl aktivasyon: Hasar algılandığında, 3D baskılı alüminyum ızgaralar devreye girerek hasarlı bölgeyi 100-140°C arasına kadar ısıtıyor.
• Yeniden akışkanlaşma: Malzemenin içinde bulunan özel bir ‘iyileştirici madde’, ısı etkisiyle aktifleşip akışkan hale gelerek çatlakları dolduruyor ve yapıyı eski sağlamlığına kavuşturuyor.

MALİYETLER DÜŞECEK, DAYANIKLILIK ARTACAK

ESA yetkililerinden Bernard Decotignie, bu teknolojinin uzay taşımacılığı için muazzam faydalar sağlayacağını belirterek, "Yeniden kullanılabilir uzay altyapısının geliştirilmesine ve görev maliyetlerinin düşürülmesine doğrudan katkı sağlayacak," dedi. CompPair CTO'su Robin Trigueira ise bu teknolojinin uzay araçlarına kazandıracağı özerkliğin, Avrupa inovasyonunun sektördeki gücünü kanıtlayacağını vurguladı.

Halen laboratuvar ortamında 40x40 cm'ye kadar olan numuneler üzerinde test edilen HealTech’in bir sonraki durağı, tam ölçekli kriyojenik yakıt tankları olacak. Eğer testler başarıyla tamamlanırsa, Avrupa sadece roketlerini geri indirmekle kalmayacak, onları görev sırasında kendi kendini onarabilen birer ‘yaşayan makineye’ dönüştürecek.