{"status":true,"post":{"id":21608,"user_id":25,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:10:03","created_at":"2020-03-05T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:10:03.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":21608,"is_featured":0,"title":"Yeni potansiyel enerji kayna\u011f\u0131: Stres","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Salih Keskin<\/span><\/strong>
www.inovasyonuzmani.com<\/span><\/strong><\/a><\/p>

Stresin kimi ciddi sa\u011fl\u0131k problemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 tetikledi\u011fi inan\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131n olsa da bu durumun aksini savunanlar da yok de\u011fil. Mesela Kaliforniya \u00dcniversitesi b\u00fcnyesinde g\u00f6rev alan Do\u00e7ent PsikiyatrKirsten Aschbacher, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla stresin ya\u015flanma kar\u015f\u0131t\u0131 etkileri oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015f.<\/span><\/p>

Ayn\u0131 \u00fcniversitede, stresin biyolojisini, beynin endi\u015fe verici ve travmatik durumlarda verdi\u011fi tepkiler \u00fczerinden molek\u00fcler d\u00fczeyde inceleyen Yard. Do\u00e7ent Daniela Kaufer da yine az yo\u011funluklu olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131\u2018kabul edilmi\u015f stres\u2019in, dikkati ve zihinsel performans\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, haf\u0131zay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011finikan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/span><\/p>

Yine ABD\u2019de 30 bin ki\u015fi ile yap\u0131lan ve 8 y\u0131l s\u00fcren ara\u015ft\u0131rmalarda ortaya \u00e7\u0131kan ortak sonu\u00e7 g\u00f6steriyor ki, zararl\u0131 bulgular, stresin zararl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlarda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yani, beynini stresin zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131ran insanlar, v\u00fccudunun verece\u011fi tepkiyi de\u011fi\u015ftirebiliyor. <\/span><\/p>

Psikolog Kelly McGonigal\u2019a g\u00f6re de \u201cStres kar\u015f\u0131s\u0131nda kalan v\u00fccudumuzun tepki olarak verdi\u011fi gerilimi, bu meydan okumayla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in harekete ge\u00e7menin bir yolu olarak g\u00f6rmek gerekir. Stres kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0131zl\u0131 \u00e7arpan kalp sorun olarak g\u00f6r\u00fclmemeli. Tam aksine sizi harekete haz\u0131rl\u0131yor demektir. Nefes alman\u0131n s\u0131kla\u015fmas\u0131 sorun de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc beyne daha fazla oksijen gidiyor demektir.\u201d<\/span><\/p>

Devam ediyor McGonigal: <\/span><\/p>

\u201c\u0130\u015fte \u00f6nemli olan stres hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz asl\u0131nda. Stresin zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z o zaman kalp damarlar\u0131n\u0131z daralm\u0131yor, tam tersi mutlu oldu\u011funuz zamanki gibi geni\u015f kal\u0131yor. Bunun i\u00e7in stresten kurtulmak de\u011fil, stres alt\u0131nda kendini iyi hissetmeyi \u00f6\u011frenmek esas olmal\u0131. Stres, tepkilerin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale gelmesi demektir.\u201d <\/span><\/p>

McGonigal, \u201cStres hormonu olarak da bilinen \u2018oksitosin hormonu\u2019nun kalp h\u00fccrelerini onard\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015f durumda\u201d diyor ve konuya enteresan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunan \u015fu s\u00f6z\u00fcyle devam ediyor: \u201cStres tepkilerini yard\u0131mc\u0131 olarak g\u00f6rmeyi se\u00e7ti\u011fimizde cesaretin biyolojisini de yaratm\u0131\u015f oluyoruz.\u201d <\/span><\/p>

Stresin, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerindeki etkilerini inceledi\u011fi kitab\u0131nda Dr. Jacob Teitelbaum\u2019un da tespit etmi\u015f oldu\u011fu \u00fczerestres, bili\u015fsel i\u015flevlerin yerine getirilmesinde \u00f6nemli rol oynayabiliyor.D\u00fc\u015f\u00fck seviyeli stres unsurlar\u0131, n\u00f6rotrofin ad\u0131 verilen beyin h\u00fccresi \u00fcretimini tetikleyerek ve beynin i\u00e7inde yer alan n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek \u00fcretkenli\u011fi ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131yor. Richard Shelton\u2019\u0131n denek hayvanlar\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 incelemeler ise stresin haf\u0131za ve \u00f6\u011frenme s\u00fcreci \u00fczerinde de olumlu etkileri oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>

Peki, b\u00fct\u00fcn bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n odak noktam\u0131za ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z firmalarla ilgisi ne?<\/span><\/p>

Y\u00fcksek rekabet ile piyasa dalgalan-malar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 gerilimin, genel kanaat olarak, firmalara daha \u00e7ok zarar verdi\u011fini s\u00f6ylerler.<\/span><\/p>

Ama yine farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler de mevcut: Mesela, bir filozofa g\u00f6re, bir \u015firketin sol eli daha \u00fcst versiyonlar \u00e7\u0131kartarak ba\u015fka de\u011ferler i\u00e7in \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam\u0131n\u0131 uzat\u0131rken sa\u011f eli bir sonraki nesli olu\u015fturuyor. Asl\u0131nda bu, firmada bir gerginlik olu\u015fturabilir, ancak bu gerginlik yeni bir potansiyel enerji anlam\u0131na geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerginlik ayn\u0131 zamanda \u00fcretici bir dinamo g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor. \u00c7at\u0131\u015fan fikirlerin yeni fikir patlamalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bilinmeyen bir \u015fey de\u011fildir. Hatta gelenek\u00e7iler ile yenilik\u00e7iler aras\u0131ndaki gerginli\u011fin neleri inki\u015faf ettirdi\u011fini iktisat tarihi tek tek yaz\u0131yor.<\/span><\/p>

Firmalar i\u00e7in riskin artmas\u0131, ayn\u0131 zamanda gerilimin de artmas\u0131 anlam\u0131na gelir ama gerilim, ayn\u0131 zamanda teyakkuza ge\u00e7mek de demektir. Yani iki kat, \u00fc\u00e7 kat, hatta daha da fazla dikkatli olmak demek.<\/span><\/p>

Keza ticari i\u015fletmeler i\u00e7in riskin boyutu ile sonu\u00e7lar\u0131n faydalar\u0131 aras\u0131nda zekice bir denge kurulmas\u0131, firman\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatan etkiyi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/span><\/p>

Yani dikkat etmek demek, daha iyi hesaplanm\u0131\u015f risklere girmeyi tercih etmek demektir. Aksi durumda, her \u015feyi g\u00f6ze alarak riske girdiniz mi, \u00f6ld\u00fcn\u00fcz demektir.<\/span>
Hatta y\u00f6neticiler, en \u00e7ok de\u011feri ortaya \u00e7\u0131karma \u00fcmidi olan meselelerle ba\u015f etmeleri i\u00e7in de\u011ferli ki\u015fileri kurulu\u015fun farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerine transfer ederler. Di\u011fer bir deyi\u015fle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 kendi b\u00f6l\u00fcmlerden farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlere g\u00f6ndererek disiplinler aras\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fma sa\u011flarlar. \u00c7arp\u0131\u015fmalardan ise ortaya bilinmeyen arg\u00fcmanlar \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtimali olduk\u00e7a y\u00fcksektir.<\/span><\/p>

Kald\u0131 ki hiyerar\u015filer, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kendi kat\u0131 b\u00fcrokratik yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131 olu\u015fturarak de\u011fi\u015fim ile geli\u015fimin \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kama i\u015flevi g\u00f6r\u00fcrler. Bunu k\u0131rman\u0131n yolu da dolay\u0131s\u0131yla hiyerar\u015fik katmanlar\u0131 k\u0131rmaktan ge\u00e7er. Yani, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 \u2018departman kaymas\u0131\u2019na u\u011fratmak; bir s\u00fcreli\u011fine kendi bulundu\u011fu departmandan ba\u015fka departmana ta\u015f\u0131maktan.<\/span><\/p>

\u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fan, gitti\u011fi departmana sadece birikimini g\u00f6t\u00fcrmez, ayn\u0131 zamanda oradaki i\u015f k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de k\u0131rar, yani rutini bozar.<\/span><\/p>

Sonu\u00e7 olarak firmalar i\u00e7in stres, tersinden faydal\u0131 etkiler olu\u015fturan bir \u00f6zelli\u011fe sahip. Yeter ki, gerilim ile kararlar aras\u0131ndaki denge iyi kurulmu\u015f olsun.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"yeni-potansiyel-enerji-kaynagi-stres","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Yeni potansiyel enerji kayna\u011f\u0131: Stres","meta_description":"Salih Keskin","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1110,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":25,"name":"SAL\u0130H","surname":"KESK\u0130N","email":"salih-keskin@gmail.com","slug":"salih-keskin","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600od1Wwxipsn5YGuj.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-20T05:32:50.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:48:39.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":21707,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":21608,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Yeni potansiyel enerji kayna\u011f\u0131: Stres","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Salih Keskin<\/span><\/strong>
 www.inovasyonuzmani.com<\/span><\/strong><\/a><\/p>

Stresin kimi ciddi sa\u011fl\u0131k problemlerinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 tetikledi\u011fi inan\u0131\u015f\u0131 yayg\u0131n olsa da bu durumun aksini savunanlar da yok de\u011fil. Mesela Kaliforniya \u00dcniversitesi b\u00fcnyesinde g\u00f6rev alan Do\u00e7ent PsikiyatrKirsten Aschbacher, \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla stresin ya\u015flanma kar\u015f\u0131t\u0131 etkileri oldu\u011funu kan\u0131tlam\u0131\u015f.<\/span><\/p>

Ayn\u0131 \u00fcniversitede, stresin biyolojisini, beynin endi\u015fe verici ve travmatik durumlarda verdi\u011fi tepkiler \u00fczerinden molek\u00fcler d\u00fczeyde inceleyen Yard. Do\u00e7ent Daniela Kaufer da yine az yo\u011funluklu olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131\u2018kabul edilmi\u015f stres\u2019in, dikkati ve zihinsel performans\u0131 art\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131, haf\u0131zay\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011finikan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor.<\/span><\/p>

Yine ABD\u2019de 30 bin ki\u015fi ile yap\u0131lan ve 8 y\u0131l s\u00fcren ara\u015ft\u0131rmalarda ortaya \u00e7\u0131kan ortak sonu\u00e7 g\u00f6steriyor ki, zararl\u0131 bulgular, stresin zararl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnen insanlarda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Yani, beynini stresin zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131na inand\u0131ran insanlar, v\u00fccudunun verece\u011fi tepkiyi de\u011fi\u015ftirebiliyor. <\/span><\/p>

Psikolog Kelly McGonigal\u2019a g\u00f6re de \u201cStres kar\u015f\u0131s\u0131nda kalan v\u00fccudumuzun tepki olarak verdi\u011fi gerilimi, bu meydan okumayla ba\u015fa \u00e7\u0131kmak i\u00e7in harekete ge\u00e7menin bir yolu olarak g\u00f6rmek gerekir. Stres kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0131zl\u0131 \u00e7arpan kalp sorun olarak g\u00f6r\u00fclmemeli. Tam aksine sizi harekete haz\u0131rl\u0131yor demektir. Nefes alman\u0131n s\u0131kla\u015fmas\u0131 sorun de\u011fildir; \u00e7\u00fcnk\u00fc beyne daha fazla oksijen gidiyor demektir.\u201d<\/span><\/p>

Devam ediyor McGonigal: <\/span><\/p>

\u201c\u0130\u015fte \u00f6nemli olan stres hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz asl\u0131nda. Stresin zararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsan\u0131z o zaman kalp damarlar\u0131n\u0131z daralm\u0131yor, tam tersi mutlu oldu\u011funuz zamanki gibi geni\u015f kal\u0131yor. Bunun i\u00e7in stresten kurtulmak de\u011fil, stres alt\u0131nda kendini iyi hissetmeyi \u00f6\u011frenmek esas olmal\u0131. Stres, tepkilerin daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 hale gelmesi demektir.\u201d <\/span><\/p>

McGonigal, \u201cStres hormonu olarak da bilinen \u2018oksitosin hormonu\u2019nun kalp h\u00fccrelerini onard\u0131\u011f\u0131 kan\u0131tlanm\u0131\u015f durumda\u201d diyor ve konuya enteresan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunan \u015fu s\u00f6z\u00fcyle devam ediyor: \u201cStres tepkilerini yard\u0131mc\u0131 olarak g\u00f6rmeyi se\u00e7ti\u011fimizde cesaretin biyolojisini de yaratm\u0131\u015f oluyoruz.\u201d <\/span><\/p>

Stresin, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi \u00fczerindeki etkilerini inceledi\u011fi kitab\u0131nda Dr. Jacob Teitelbaum\u2019un da tespit etmi\u015f oldu\u011fu \u00fczerestres, bili\u015fsel i\u015flevlerin yerine getirilmesinde \u00f6nemli rol oynayabiliyor.D\u00fc\u015f\u00fck seviyeli stres unsurlar\u0131, n\u00f6rotrofin ad\u0131 verilen beyin h\u00fccresi \u00fcretimini tetikleyerek ve beynin i\u00e7inde yer alan n\u00f6ronlar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek \u00fcretkenli\u011fi ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 art\u0131r\u0131yor. Richard Shelton\u2019\u0131n denek hayvanlar\u0131 \u00fczerinde yapt\u0131\u011f\u0131 incelemeler ise stresin haf\u0131za ve \u00f6\u011frenme s\u00fcreci \u00fczerinde de olumlu etkileri oldu\u011funu g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>

Peki, b\u00fct\u00fcn bu a\u00e7\u0131klamalar\u0131n odak noktam\u0131za ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z firmalarla ilgisi ne?<\/span><\/p>

Y\u00fcksek rekabet ile piyasa dalgalan-malar\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 gerilimin, genel kanaat olarak, firmalara daha \u00e7ok zarar verdi\u011fini s\u00f6ylerler.<\/span><\/p>

Ama yine farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler de mevcut: Mesela, bir filozofa g\u00f6re, bir \u015firketin sol eli daha \u00fcst versiyonlar \u00e7\u0131kartarak ba\u015fka de\u011ferler i\u00e7in \u00fcr\u00fcn\u00fcn ya\u015fam\u0131n\u0131 uzat\u0131rken sa\u011f eli bir sonraki nesli olu\u015fturuyor. Asl\u0131nda bu, firmada bir gerginlik olu\u015fturabilir, ancak bu gerginlik yeni bir potansiyel enerji anlam\u0131na geliyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc gerginlik ayn\u0131 zamanda \u00fcretici bir dinamo g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcyor. \u00c7at\u0131\u015fan fikirlerin yeni fikir patlamalar\u0131na yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bilinmeyen bir \u015fey de\u011fildir. Hatta gelenek\u00e7iler ile yenilik\u00e7iler aras\u0131ndaki gerginli\u011fin neleri inki\u015faf ettirdi\u011fini iktisat tarihi tek tek yaz\u0131yor.<\/span><\/p>

Firmalar i\u00e7in riskin artmas\u0131, ayn\u0131 zamanda gerilimin de artmas\u0131 anlam\u0131na gelir ama gerilim, ayn\u0131 zamanda teyakkuza ge\u00e7mek de demektir. Yani iki kat, \u00fc\u00e7 kat, hatta daha da fazla dikkatli olmak demek.<\/span><\/p>

Keza ticari i\u015fletmeler i\u00e7in riskin boyutu ile sonu\u00e7lar\u0131n faydalar\u0131 aras\u0131nda zekice bir denge kurulmas\u0131, firman\u0131n \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatan etkiyi ortaya \u00e7\u0131kar\u0131r.<\/span><\/p>

Yani dikkat etmek demek, daha iyi hesaplanm\u0131\u015f risklere girmeyi tercih etmek demektir. Aksi durumda, her \u015feyi g\u00f6ze alarak riske girdiniz mi, \u00f6ld\u00fcn\u00fcz demektir.<\/span>
Hatta y\u00f6neticiler, en \u00e7ok de\u011feri ortaya \u00e7\u0131karma \u00fcmidi olan meselelerle ba\u015f etmeleri i\u00e7in de\u011ferli ki\u015fileri kurulu\u015fun farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerine transfer ederler. Di\u011fer bir deyi\u015fle \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 kendi b\u00f6l\u00fcmlerden farkl\u0131 b\u00f6l\u00fcmlere g\u00f6ndererek disiplinler aras\u0131 \u00e7arp\u0131\u015fma sa\u011flarlar. \u00c7arp\u0131\u015fmalardan ise ortaya bilinmeyen arg\u00fcmanlar \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtimali olduk\u00e7a y\u00fcksektir.<\/span><\/p>

Kald\u0131 ki hiyerar\u015filer, s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kendi kat\u0131 b\u00fcrokratik yap\u0131lanmalar\u0131n\u0131 olu\u015fturarak de\u011fi\u015fim ile geli\u015fimin \u00f6n\u00fcn\u00fc t\u0131kama i\u015flevi g\u00f6r\u00fcrler. Bunu k\u0131rman\u0131n yolu da dolay\u0131s\u0131yla hiyerar\u015fik katmanlar\u0131 k\u0131rmaktan ge\u00e7er. Yani, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 \u2018departman kaymas\u0131\u2019na u\u011fratmak; bir s\u00fcreli\u011fine kendi bulundu\u011fu departmandan ba\u015fka departmana ta\u015f\u0131maktan.<\/span><\/p>

\u00c7\u00fcnk\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fan, gitti\u011fi departmana sadece birikimini g\u00f6t\u00fcrmez, ayn\u0131 zamanda oradaki i\u015f k\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de k\u0131rar, yani rutini bozar.<\/span><\/p>

Sonu\u00e7 olarak firmalar i\u00e7in stres, tersinden faydal\u0131 etkiler olu\u015fturan bir \u00f6zelli\u011fe sahip. Yeter ki, gerilim ile kararlar aras\u0131ndaki denge iyi kurulmu\u015f olsun.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"yeni-potansiyel-enerji-kaynagi-stres","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Yeni potansiyel enerji kayna\u011f\u0131: Stres","meta_description":"Salih Keskin","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1110,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}