{"status":true,"post":{"id":22204,"user_id":23,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:15:24","created_at":"2020-05-14T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:15:24.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":22204,"is_featured":0,"title":"T\u00fcrk Liras\u0131 \u00fczerine \u00e7irkin oyunlar","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Hikmet Baydar<\/strong><\/span>
<\/p>

\u00dclke ekonomisinde mal ve hizmet al\u0131m sat\u0131mlar\u0131 i\u00e7in para bir de\u011fi\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r. Son d\u00fczenlemelere g\u00f6re d\u00fcnyada sadece itibari de\u011feri olup arkas\u0131nda alt\u0131n vb. hi\u00e7bir dayana\u011f\u0131 da bulunmuyor. Bir \u00fclke paras\u0131 itibar kazand\u0131k\u00e7a de\u011fer kazan\u0131r ve di\u011fer co\u011frafyalarda da talep g\u00f6r\u00fcr. Burada ama\u00e7, s\u00f6z konusu para ile varl\u0131klar\u0131 hem likit tutmak hem de de\u011feriyle korumakt\u0131r.<\/span><\/p>

Piyasada ne kadar paran\u0131n gereklili\u011fini ise hem fiyatlar genel seviyesi ve ticaret hacmi hem de paran\u0131n dola\u015f\u0131m h\u0131z\u0131 belirler. S\u00f6z konusu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u2018fisher\u2019 taraf\u0131ndan ortaya at\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>

Para \u00fczerine bir s\u00fcr\u00fc teori bulunsa da, uygulamaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir\u00e7ok de\u011fi\u015fkenin paran\u0131n de\u011feri \u00fczerinde \u00f6nemli etkide oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6rne\u011fin enflasyon yani fiyatlar genel seviyesi ne kadar artarsa o kadar paran\u0131n piyasaya aktar\u0131lmas\u0131 gerekir. Aksi halde ticaret hacmi miktar baz\u0131nda d\u00fc\u015fer.<\/span><\/p>

P\u0130YASANIN \u00c7\u00d6Z\u00dcM\u00dc<\/strong><\/span><\/p>

Piyasada yeterli para olmad\u0131\u011f\u0131nda piyasa kendi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc uygulamaya ba\u015flar. Gerek \u00f6deme vadelerinin uzunlu\u011fu gerekse paran\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yeterince adil olmamas\u0131, ihtiya\u00e7 duyana paran\u0131n ula\u015f\u0131m\u0131nda t\u0131kan\u0131kl\u0131klara yol a\u00e7abilir. Bizim piyasam\u0131za has bir vadeli \u00e7ek uygulamas\u0131 var. Yani al\u0131\u015fveri\u015flerde \u00e7ek belli bir vadede \u00f6denmek \u00fczere verilir. Bu uygulama, paran\u0131n eksikli\u011fine piyasa taraf\u0131ndan bulunmu\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. K\u0131sacas\u0131 reel ekonomi i\u00e7in yeterli para stoku bulunmuyor. Para belirli yerlere depo edilmi\u015f ve piyasaya kanalize edilmesinde sorunlar olu\u015fmu\u015ftur.<\/span><\/p>

Bu sorunlar uzun s\u00fcreli ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z problemlerdir. Ancak son zamanlarda yeni bir problemle de kar\u015f\u0131la\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Ne zaman T\u00fcrk Liras\u0131 kabul g\u00f6rerek b\u00f6lge \u00fclkelerde de talep edilmeye ba\u015flad\u0131, i\u015fte o zaman TL \u00e7e\u015fitli nedenlerle ciddi oynakl\u0131klara maruz kalmaya ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>

\u015eimdi \u015fu soruyu sormak laz\u0131m. Dolar\u0131 2 liralardan 7 liralara getirenlerin amac\u0131 nedir?<\/span><\/p>

D\u00f6vizin y\u00fckselmesi \u00fclkemizde maliyet enflasyonu yaratmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda kamu d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n\u0131n da TL baz\u0131nda y\u00fckselmesine neden olur. K\u0131sacas\u0131 dolarize olan bir ekonomide kurun y\u00fckselmesi ekonomiye ciddi zararlar verebilir.<\/span><\/p>

Bu nedenle TCMB kurlardaki y\u00fckseli\u015fleri engellemek i\u00e7in faizleri y\u00fckseltmek zorunda kal\u0131r ve faiz geliri elde edenler de amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olur. Bu oyun y\u0131llard\u0131r oynan\u0131yordu.<\/span><\/p>

\u015eimdi di\u011fer bir soruyu soral\u0131m. Dolar\u0131 2 liralardan 7 liralara getirenler bu kadar TL\u2019yi nereden buluyorlar?<\/span><\/p>

Birinci konu TL cinsi tahvil ihra\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bir zamanlar yurt d\u0131\u015f\u0131nda ciddi miktarda TL cinsi tahvil ihrac\u0131 yapan yabanc\u0131 bankalar g\u00f6rd\u00fck. Bu bankalar ald\u0131klar\u0131 TL ile ne yapt\u0131lar?<\/span><\/p>

\u0130kinci konu zamana yay\u0131l\u0131 yava\u015f yava\u015f d\u00f6viz vererek TL al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Yava\u015f yap\u0131lan operasyonlarda kur daha az etkilenir. Bu durumda kur daha yava\u015f d\u00fc\u015fer ve istenilen TL elde edilmi\u015f olur.<\/span><\/p>

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc konu swap, forward, futures, options gibi finansal s\u00f6zle\u015fmelerle TL kayna\u011f\u0131 ele ge\u00e7irmektir.<\/span><\/p>

Bu al\u0131nan TL ile d\u00f6vize k\u0131sa s\u00fcrede ciddi talep olu\u015fturdu\u011funuzda, arz gereken esnekli\u011fi g\u00f6steremeyece\u011fi i\u00e7in kuru yukar\u0131 itmi\u015f olursunuz.<\/span><\/p>

PARANIN \u2018SENYORAJ ETK\u0130S\u0130\u2019<\/strong><\/span><\/p>

Gerek BDDK gerekse TCMB son zamanlarda bu son bahsetti\u011fim ayakta d\u00f6nen kirli oyunlar\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/span><\/p>

Param\u0131z\u0131n g\u00fcven kazanmas\u0131 i\u00e7in bu t\u00fcr manip\u00fclat\u00f6rlerden korunmas\u0131 gerekir. Paran\u0131n istikrarl\u0131 ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 son derece \u00f6nemli. Konvertibilite ad\u0131 alt\u0131nda bu t\u00fcr s\u00f6zle\u015fmelerle paran\u0131n iyice savunmas\u0131z hale gelmesi do\u011fru de\u011fil. Kurlar her yukar\u0131 gitti\u011finde daha fazla TL\u2019ye ihtiya\u00e7 olacak. Bu konuda son derece uyan\u0131k olmak zorunday\u0131z. Kald\u0131 ki, son zamanlarda faizlerin a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u00f6viz talebi yaratt\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 g\u00fcndemi i\u015fgal etse de d\u00f6vizin de getirisinin olmad\u0131\u011f\u0131 ve TL\u2019nin de\u011fer kazanc\u0131nda, d\u00f6vizde pozisyon alanlar\u0131n ciddi zarar potansiyeli olabilece\u011fi de unutulmamal\u0131.<\/span><\/p>

Reel sekt\u00f6r\u00fcn istedi\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir, a\u015f\u0131r\u0131 dalgalanmayan, istikrarl\u0131 bir TL\u2019dir. Sak\u0131n unutmayal\u0131m; d\u00f6vizin y\u00fckselmesi i\u00e7in \u00f6nce onu alacak TL bulunmas\u0131 laz\u0131m. Reel sekt\u00f6r d\u00f6viz cinsi pozisyonlar\u0131n\u0131n riskini kald\u0131racak enstr\u00fcmanlar\u0131 bankalardan istemeli ve buradan olu\u015fan maliyeti de ticari maliyetinin i\u00e7ine finansman maliyeti olarak atmal\u0131. Ticaret ya da \u00fcretimle i\u015ftigal edenlerin kurdan kazan\u00e7 pe\u015finden ko\u015facaklar\u0131 bir ortam olu\u015fmamal\u0131.<\/span><\/p>

B\u00fcy\u00fcyen ekonomiler her zaman daha fazla paraya ihtiya\u00e7 duyarlar. Bunun i\u00e7in para bas\u0131lmas\u0131 gerekir. E\u011fer paran\u0131z kabul g\u00f6r\u00fcrse d\u0131\u015f \u00fclkeler i\u00e7in ayr\u0131ca daha fazla para bas\u0131lmal\u0131. Bu bas\u0131lan paralar enflasyon yaratmaz. ABD\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda daha fazla dolar oldu\u011funu ve bunun enflasyon olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmayal\u0131m. Buna paran\u0131n \u2018senyoraj etkisi\u2019 denir. \u0130ngiltere\u2019nin GBP\u2019den vazge\u00e7ip Euro\u2019yu uygulamamas\u0131n\u0131n sebebi de budur.<\/span><\/p>

Son s\u00f6z; paran\u0131z k\u0131ymetliyse varl\u0131klar\u0131n\u0131z k\u0131ymetlidir.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"turk-lirasi-uzerine-cirkin-oyunlar","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"T\u00fcrk Liras\u0131 \u00fczerine \u00e7irkin oyunlar","meta_description":"Hikmet Baydar","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1090,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":23,"name":"H\u0130KMET","surname":"BAYDAR","email":"hikmet-baydar@gmail.com","slug":"hikmet-baydar","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600m8IdzrjJsMVvSMC.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-19T14:42:06.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:49:02.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":22303,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":22204,"locale":"tr","category_id":73,"title":"T\u00fcrk Liras\u0131 \u00fczerine \u00e7irkin oyunlar","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Hikmet Baydar<\/strong><\/span>
<\/p>

\u00dclke ekonomisinde mal ve hizmet al\u0131m sat\u0131mlar\u0131 i\u00e7in para bir de\u011fi\u015fim arac\u0131 olarak kullan\u0131l\u0131r. Son d\u00fczenlemelere g\u00f6re d\u00fcnyada sadece itibari de\u011feri olup arkas\u0131nda alt\u0131n vb. hi\u00e7bir dayana\u011f\u0131 da bulunmuyor. Bir \u00fclke paras\u0131 itibar kazand\u0131k\u00e7a de\u011fer kazan\u0131r ve di\u011fer co\u011frafyalarda da talep g\u00f6r\u00fcr. Burada ama\u00e7, s\u00f6z konusu para ile varl\u0131klar\u0131 hem likit tutmak hem de de\u011feriyle korumakt\u0131r.<\/span><\/p>

Piyasada ne kadar paran\u0131n gereklili\u011fini ise hem fiyatlar genel seviyesi ve ticaret hacmi hem de paran\u0131n dola\u015f\u0131m h\u0131z\u0131 belirler. S\u00f6z konusu d\u00fc\u015f\u00fcnce \u2018fisher\u2019 taraf\u0131ndan ortaya at\u0131ld\u0131.<\/span><\/p>

Para \u00fczerine bir s\u00fcr\u00fc teori bulunsa da, uygulamaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bir\u00e7ok de\u011fi\u015fkenin paran\u0131n de\u011feri \u00fczerinde \u00f6nemli etkide oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00d6rne\u011fin enflasyon yani fiyatlar genel seviyesi ne kadar artarsa o kadar paran\u0131n piyasaya aktar\u0131lmas\u0131 gerekir. Aksi halde ticaret hacmi miktar baz\u0131nda d\u00fc\u015fer.<\/span><\/p>

P\u0130YASANIN \u00c7\u00d6Z\u00dcM\u00dc<\/strong><\/span><\/p>

Piyasada yeterli para olmad\u0131\u011f\u0131nda piyasa kendi \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc uygulamaya ba\u015flar. Gerek \u00f6deme vadelerinin uzunlu\u011fu gerekse paran\u0131n da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n yeterince adil olmamas\u0131, ihtiya\u00e7 duyana paran\u0131n ula\u015f\u0131m\u0131nda t\u0131kan\u0131kl\u0131klara yol a\u00e7abilir. Bizim piyasam\u0131za has bir vadeli \u00e7ek uygulamas\u0131 var. Yani al\u0131\u015fveri\u015flerde \u00e7ek belli bir vadede \u00f6denmek \u00fczere verilir. Bu uygulama, paran\u0131n eksikli\u011fine piyasa taraf\u0131ndan bulunmu\u015f bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. K\u0131sacas\u0131 reel ekonomi i\u00e7in yeterli para stoku bulunmuyor. Para belirli yerlere depo edilmi\u015f ve piyasaya kanalize edilmesinde sorunlar olu\u015fmu\u015ftur.<\/span><\/p>

Bu sorunlar uzun s\u00fcreli ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z problemlerdir. Ancak son zamanlarda yeni bir problemle de kar\u015f\u0131la\u015fmaya ba\u015flad\u0131k. Ne zaman T\u00fcrk Liras\u0131 kabul g\u00f6rerek b\u00f6lge \u00fclkelerde de talep edilmeye ba\u015flad\u0131, i\u015fte o zaman TL \u00e7e\u015fitli nedenlerle ciddi oynakl\u0131klara maruz kalmaya ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>

\u015eimdi \u015fu soruyu sormak laz\u0131m. Dolar\u0131 2 liralardan 7 liralara getirenlerin amac\u0131 nedir?<\/span><\/p>

D\u00f6vizin y\u00fckselmesi \u00fclkemizde maliyet enflasyonu yaratmakla kalmaz, ayn\u0131 zamanda kamu d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n\u0131n da TL baz\u0131nda y\u00fckselmesine neden olur. K\u0131sacas\u0131 dolarize olan bir ekonomide kurun y\u00fckselmesi ekonomiye ciddi zararlar verebilir.<\/span><\/p>

Bu nedenle TCMB kurlardaki y\u00fckseli\u015fleri engellemek i\u00e7in faizleri y\u00fckseltmek zorunda kal\u0131r ve faiz geliri elde edenler de amac\u0131na ula\u015fm\u0131\u015f olur. Bu oyun y\u0131llard\u0131r oynan\u0131yordu.<\/span><\/p>

\u015eimdi di\u011fer bir soruyu soral\u0131m. Dolar\u0131 2 liralardan 7 liralara getirenler bu kadar TL\u2019yi nereden buluyorlar?<\/span><\/p>

Birinci konu TL cinsi tahvil ihra\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bir zamanlar yurt d\u0131\u015f\u0131nda ciddi miktarda TL cinsi tahvil ihrac\u0131 yapan yabanc\u0131 bankalar g\u00f6rd\u00fck. Bu bankalar ald\u0131klar\u0131 TL ile ne yapt\u0131lar?<\/span><\/p>

\u0130kinci konu zamana yay\u0131l\u0131 yava\u015f yava\u015f d\u00f6viz vererek TL al\u0131nmas\u0131d\u0131r. Yava\u015f yap\u0131lan operasyonlarda kur daha az etkilenir. Bu durumda kur daha yava\u015f d\u00fc\u015fer ve istenilen TL elde edilmi\u015f olur.<\/span><\/p>

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc konu swap, forward, futures, options gibi finansal s\u00f6zle\u015fmelerle TL kayna\u011f\u0131 ele ge\u00e7irmektir.<\/span><\/p>

Bu al\u0131nan TL ile d\u00f6vize k\u0131sa s\u00fcrede ciddi talep olu\u015fturdu\u011funuzda, arz gereken esnekli\u011fi g\u00f6steremeyece\u011fi i\u00e7in kuru yukar\u0131 itmi\u015f olursunuz.<\/span><\/p>

PARANIN \u2018SENYORAJ ETK\u0130S\u0130\u2019<\/strong><\/span><\/p>

Gerek BDDK gerekse TCMB son zamanlarda bu son bahsetti\u011fim ayakta d\u00f6nen kirli oyunlar\u0131 engellemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.<\/span><\/p>

Param\u0131z\u0131n g\u00fcven kazanmas\u0131 i\u00e7in bu t\u00fcr manip\u00fclat\u00f6rlerden korunmas\u0131 gerekir. Paran\u0131n istikrarl\u0131 ve \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir olmas\u0131 son derece \u00f6nemli. Konvertibilite ad\u0131 alt\u0131nda bu t\u00fcr s\u00f6zle\u015fmelerle paran\u0131n iyice savunmas\u0131z hale gelmesi do\u011fru de\u011fil. Kurlar her yukar\u0131 gitti\u011finde daha fazla TL\u2019ye ihtiya\u00e7 olacak. Bu konuda son derece uyan\u0131k olmak zorunday\u0131z. Kald\u0131 ki, son zamanlarda faizlerin a\u015f\u0131r\u0131 d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn d\u00f6viz talebi yaratt\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 g\u00fcndemi i\u015fgal etse de d\u00f6vizin de getirisinin olmad\u0131\u011f\u0131 ve TL\u2019nin de\u011fer kazanc\u0131nda, d\u00f6vizde pozisyon alanlar\u0131n ciddi zarar potansiyeli olabilece\u011fi de unutulmamal\u0131.<\/span><\/p>

Reel sekt\u00f6r\u00fcn istedi\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir, a\u015f\u0131r\u0131 dalgalanmayan, istikrarl\u0131 bir TL\u2019dir. Sak\u0131n unutmayal\u0131m; d\u00f6vizin y\u00fckselmesi i\u00e7in \u00f6nce onu alacak TL bulunmas\u0131 laz\u0131m. Reel sekt\u00f6r d\u00f6viz cinsi pozisyonlar\u0131n\u0131n riskini kald\u0131racak enstr\u00fcmanlar\u0131 bankalardan istemeli ve buradan olu\u015fan maliyeti de ticari maliyetinin i\u00e7ine finansman maliyeti olarak atmal\u0131. Ticaret ya da \u00fcretimle i\u015ftigal edenlerin kurdan kazan\u00e7 pe\u015finden ko\u015facaklar\u0131 bir ortam olu\u015fmamal\u0131.<\/span><\/p>

B\u00fcy\u00fcyen ekonomiler her zaman daha fazla paraya ihtiya\u00e7 duyarlar. Bunun i\u00e7in para bas\u0131lmas\u0131 gerekir. E\u011fer paran\u0131z kabul g\u00f6r\u00fcrse d\u0131\u015f \u00fclkeler i\u00e7in ayr\u0131ca daha fazla para bas\u0131lmal\u0131. Bu bas\u0131lan paralar enflasyon yaratmaz. ABD\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda daha fazla dolar oldu\u011funu ve bunun enflasyon olu\u015fturmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmayal\u0131m. Buna paran\u0131n \u2018senyoraj etkisi\u2019 denir. \u0130ngiltere\u2019nin GBP\u2019den vazge\u00e7ip Euro\u2019yu uygulamamas\u0131n\u0131n sebebi de budur.<\/span><\/p>

Son s\u00f6z; paran\u0131z k\u0131ymetliyse varl\u0131klar\u0131n\u0131z k\u0131ymetlidir.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"turk-lirasi-uzerine-cirkin-oyunlar","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"T\u00fcrk Liras\u0131 \u00fczerine \u00e7irkin oyunlar","meta_description":"Hikmet Baydar","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1090,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}