{"status":true,"post":{"id":69740,"user_id":29,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":0,"static_post":0,"published_at":"2025-06-27 09:05:00","created_at":"2025-06-27T06:05:00.000000Z","updated_at":"2025-06-27T06:05:00.000000Z","edited_at":"2025-06-27 09:05:00","source_id":null,"post_id":69740,"is_featured":0,"title":"Tiplemelerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsam\u0131ndaki yeri","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":"Tiplemelerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsam\u0131ndaki yeri","sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n etkisiyle dizi, film ve sinema sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcretilen i\u00e7erikler yaln\u0131zca i\u00e7erik olarak kendileri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u00e7lerinde yer alan tiplemelerin fiziksel ve davran\u0131\u015fsal \u00f6zelliklerinin sosyal medya ak\u0131mlar\u0131na konu olmas\u0131yla da tan\u0131n\u0131r ve pop\u00fcler hale gelir. Peki tipleme nedir? T\u00fcrk hukuku kapsam\u0131nda tiplemeler korunabilir mi?<\/strong><\/p>


<\/p>

Bu sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 vermeden \u00f6nce 5846 say\u0131l\u0131 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsam\u0131nda eserin tan\u0131m\u0131na bakmam\u0131z gerekir. Eser, \u201cSahibinin hususiyetini ta\u015f\u0131yan ve ilim ve edebiyat, musiki, g\u00fczel sanatlar veya sinema eserleri olarak say\u0131lan her nevi fikir ve sanat mahsulleri\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. FSEK, g\u00fczel sanat eserlerinin kapsam\u0131n\u0131 ise madde 4\u2019te d\u00fczenlemi\u015f ve \u201c\u20268) Her t\u00fcrl\u00fc tiplemelerdir\u201d demekle tiplemeleri de g\u00fczel sanat eseri olarak eser kapsam\u0131na dahil etmi\u015ftir.\u00a0<\/p>


<\/p>

Say\u0131lan h\u00fck\u00fcmler ve tan\u0131m do\u011frultusunda tiplemelerin FSEK madde 4\/1 f-8 kapsam\u0131nda korundu\u011fu sonucuna ula\u015fabiliriz, ancak bu noktada yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n istikrarl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da eklemek gerekir. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi\u2019nin 22.10.1991 tarihli 1996\/6769-7173 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda belirtti\u011fi ve Daire\u2019nin uygulamas\u0131nda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u201cBir tiplemenin FSEK 4\/1 f-8 uyar\u0131nca g\u00fczel sanat eseri olarak korunabilmesi i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131nca tiplemenin \u00f6zellikle iki veya \u00fc\u00e7 boyutlu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn izinsiz olarak kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, FSEK 83. maddesi uyar\u0131nca bir tiplemenin \u2018eserin alameti\u2019 olarak korunabilmesi i\u00e7in Dairemizin uygulamas\u0131 do\u011frultusunda, hen\u00fcz bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f ve sadece orijinal bir edebi ad olarak tipleme adlar\u0131n\u0131n ya da g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa bile eserin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de\u011fil de salt orijinal edebi tipleme adlar\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131nca haks\u0131z rekabet olu\u015fturacak \u015fekilde izinsiz olarak kullan\u0131lmas\u0131 gerekir\u201d \u015feklinde tiplemenin ne zaman ve hangi hal ile ko\u015fullarda FSEK kapsam\u0131nda korunaca\u011f\u0131 say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>


<\/p>

Tiplemelerin hangi hallerde uyu\u015fmazl\u0131klara konu oldu\u011funu ve Yarg\u0131tay\u2019\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 daha iyi anlamak ad\u0131na iki karar\u0131 inceleyelim.<\/p>


<\/p>

1. \u00c7OCUKLAR DUYMASIN-HAVU\u00c7 KARARI\u00a0<\/strong><\/p>

\u0130lgili dava kapsam\u0131nda \u00f6zetle; davac\u0131, \u2018\u00c7ocuklar Duymas\u0131n\u2019 adl\u0131 dizinin senaristi ve yap\u0131mc\u0131s\u0131 oldu\u011funu, dizideki \u2018Havu\u00e7\u2019 karakterinin FSEK kapsam\u0131nda eser niteli\u011finde oldu\u011funu ileri s\u00fcrerek, daval\u0131n\u0131n bu karakterin bir kopyas\u0131n\u0131 oyuncak bebek olarak \u00fcretip satt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015ftir. Daval\u0131 eyleminin telif hakk\u0131 ihlali ve haks\u0131z rekabet olu\u015fturdu\u011funu belirterek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur. \u0130lk derece mahkemesi, Havu\u00e7 karakterinin FSEK kapsam\u0131nda eser niteli\u011finde oldu\u011funu ve daval\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi oyunca\u011f\u0131n bu karakterle benzerlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek FSEK 68. maddesi uyar\u0131nca 3 kat tazminata h\u00fckmetmi\u015ftir. Daval\u0131 taraf ise, oyuncak bebe\u011fin \u00f6zg\u00fcn bir tasar\u0131m oldu\u011funu ve davac\u0131n\u0131n Havu\u00e7 karakteri \u00fczerinde telif hakk\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunarak davan\u0131n reddini istemi\u015ftir.<\/p>


<\/p>

B\u00f6lge Adliye Mahkemesi, Havu\u00e7 karakterinin FSEK kapsam\u0131nda eser niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmetmi\u015f, ancak daval\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi oyunca\u011f\u0131n dizideki karakterle benzerlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, haks\u0131z rekabet olu\u015ftu\u011funa kanaat getirmi\u015f ve daval\u0131y\u0131 FSEK 83. maddesi ile TTK 56-57. maddeleri kapsam\u0131nda tazminata mahk\u00fbm etmi\u015ftir. Yarg\u0131tay, B\u00f6lge Adliye Mahkemesi karar\u0131n\u0131, \u201cSomut olayda davac\u0131n\u0131n sadece senaryo yazar\u0131 ve yap\u0131mc\u0131s\u0131 olarak, \u00fc\u00e7 boyutlu \u2018Havu\u00e7\u2019 tiplemesi \u00fczerinde hem FSEK 4\/1f-8 anlam\u0131nda g\u00fczel sanat eseri sahibi oldu\u011fu, hem de davac\u0131 taraf\u0131ndan senaryo yaz\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturulan \u2018Havu\u00e7\u2019 edebi karakteri\/tiplemesi \u00fczerinde FSEK 83.maddesi kapsam\u0131nda eser alameti olarak hak sahibi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r\u201d gerek\u00e7esiyle davac\u0131 lehine bozmu\u015ftur.<\/p>


<\/p>

Kararda, Havu\u00e7 karakterinin g\u00fczel sanat eseri olarak korunabilece\u011fi ve izinsiz oyuncak \u00fcretiminin mali hak ihlali ve haks\u0131z rekabet te\u015fkil etti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, FSEK 70. maddesi kapsam\u0131nda daval\u0131n\u0131n elde etti\u011fi haks\u0131z kazanc\u0131n tespit edilmesi gerekti\u011fi, ancak bu hususun de\u011ferlendirilmedi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>


<\/p>

2. KELO\u011eLAN KARARI-YARGITAY 11. HD., E. 2022\/1505 K. 2023\/1380 T. 7.3.2023<\/strong><\/p>

\u0130lgili dava kapsam\u0131nda davac\u0131, \u2018Kelo\u011flan\u2019 adl\u0131 \u00e7izgi filmin ikinci sezonunun ilk 11 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn senaryosunu yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te yaratt\u0131\u011f\u0131 karakterlerin, s\u00f6zle\u015fmesi sona erdikten sonra da izinsiz kullan\u0131lmaya devam etti\u011fini ileri s\u00fcrerek maddi ve manevi tazminat talep etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, 12. b\u00f6l\u00fcmden itibaren senarist olarak ad\u0131n\u0131n jenerikte yer almas\u0131n\u0131n manevi hak ihlali olu\u015fturdu\u011funu savunmu\u015ftur. Mahkemece verilen ilk kararda \u201cKelo\u011flan \u00e7izgi filminin 2. sezondaki 1-11. b\u00f6l\u00fcmlerinin senaryolar\u0131n\u0131 davac\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131, senaryonun sinema ilim ve edebiyat eseri olarak nitelendirilebilecek bir fikir mahsul\u00fc oldu\u011fu, an\u0131lan b\u00f6l\u00fcmlerdeki senaryo i\u00e7inde yer alan baz\u0131 tiplemelerin davac\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, tiplemelerin sahibinden izin al\u0131nmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n eser sahibinin i\u015fleme, \u00e7o\u011faltma ve umuma iletim haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi, ancak daval\u0131 TRT\u2019nin muvafakatname ile davac\u0131dan say\u0131s\u0131z ve s\u00fcresiz olarak izin ald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle daval\u0131 TRT y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddine, di\u011fer daval\u0131 y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne, davac\u0131n\u0131n senaryo yazar\u0131 olarak yer ald\u0131\u011f\u0131 Kelo\u011flan \u00e7izgi filminde an\u0131lan karakterler \u00fczerinde eser sahibi oldu\u011funun tespiti ile daval\u0131n\u0131n tecav\u00fcz\u00fcn\u00fcn menine\u201d h\u00fckm\u00fcne var\u0131lm\u0131\u015f olup karar bozulmu\u015ftur. Bozma sonras\u0131nda \u201c\u2026davac\u0131n\u0131n 2. sezon 1. ve 11. b\u00f6l\u00fcmlerin senaryolar\u0131n\u0131n sahibi oldu\u011fu, davac\u0131n\u0131n yazmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerde senarist olarak ad\u0131n\u0131n ge\u00e7mesinin manevi hak ihlali oldu\u011fu, dava konusu tiplemelerin davac\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n hak devri yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda bu tiplemelerin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n maddi-manevi hak ihlali oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle davan\u0131n kabul\u00fc\u201dne karar verilmi\u015ftir.<\/p>


<\/p>

\u0130lgili karar ikinci kez bozulmu\u015f ve mahkeme ikinci bozma do\u011frultusunda \u201cDavac\u0131n\u0131n, TRT\u2019de yay\u0131nlanan \u2018Kelo\u011flan\u2019 isimli \u00e7izgi filmin 2. sezonunun ilk 11 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn senaryosunu yazd\u0131\u011f\u0131 ve bu eserlerden do\u011fan hakk\u0131n\u0131 5846 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 52. maddesi uyar\u0131nca daval\u0131 tarafa devretti\u011fi, davac\u0131n\u0131n sadece senaryo yazar\u0131 oldu\u011fu ve yazm\u0131\u015f oldu\u011fu senaryoda yer alan \u2018Balk\u0131z, Kara, Sivri, \u00d6rg\u00fcl\u00fc, Dede-Bilgecan, Kirpi-Prenses, Balk\u0131z\u0131n Annesi, Sinek, \u0130nat\u00e7\u0131, Tomurcuk, K\u0131sa-Huysuz, Uzun, Karavezir\u2019 \u00e7izgi film karakterlerini olu\u015fturdu\u011fu, ancak s\u00f6z konusu karakterlerin grafik g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinin ba\u015fkalar\u0131nca olu\u015fturuldu\u011fu ve davac\u0131n\u0131n \u00e7izgi film grafikleri ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri \u00fczerinde bir hakk\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, bu durumda davac\u0131 taraf\u0131ndan senaryo yaz\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturulan edebi karakter adlar\u0131n\u0131n ancak 5846 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 83. maddesince eser alametleri kapsam\u0131nda korunabilece\u011fi, eserden do\u011fan mali haklar, bir kere devredildikten sonra gerek eserin ad ve alametleri, gerekse o eserin bir par\u00e7as\u0131 olan anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler veya 5846 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (8.) bendi anlam\u0131nda eser tiplemeleri gibi eserin b\u00f6l\u00fcnmez par\u00e7alar\u0131na (m\u00fctemmim c\u00fcz) dayal\u0131 mali haklar\u0131n devredilmedi\u011finin s\u00f6ylenemeyece\u011fi, yasal yoldan mali haklar\u0131 devrolunan eserin kullan\u0131lmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, eserden do\u011fan alametin ve tiplemelerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n da hukuka uygun kabul edilmesi gerekti\u011fi, eserin bir b\u00fct\u00fcn olarak kabul\u00fc ile bir k\u0131sm\u0131nda senaryo yazarl\u0131\u011f\u0131 yapan ki\u015finin ad\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve davac\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ve mali haklar\u0131n\u0131 devretti\u011fi eserin ad\u0131 ile alameti niteli\u011findeki tiplemelerinin hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n devam\u0131 nedeniyle senaryo yazar\u0131 olarak ad\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k de\u011fil uygunluk sebebi oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddine karar verilmi\u015ftir.\u201d<\/p>


<\/p>

Bu kararlar, tiplemelerin FSEK kapsam\u0131nda korunabilirli\u011fi konusunda yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131nda tam bir istikrar sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Yarg\u0131tay, baz\u0131 durumlarda tiplemeleri g\u00fczel sanat eseri veya eser alameti olarak kabul ederken, baz\u0131 durumlarda \u00f6zg\u00fcnl\u00fck kriterini kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle koruma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131r. Bu durum, tiplemelerin hukuki stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re de\u011fi\u015febilece\u011fini ve her bir vakada ayr\u0131 de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyar.<\/p>


<\/p>","slug":"tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri","tags":null,"meta_title":"Tiplemelerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsam\u0131ndaki yeri","meta_description":"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n etkisiyle dizi, film ve sinema sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcretilen i\u00e7erikler yaln\u0131zca i\u00e7erik olarak kendileri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u00e7lerinde yer alan tiplemelerin fiziksel ve davran\u0131\u015fsal \u00f6zelliklerinin sosyal medya ak\u0131mlar\u0131na konu olmas\u0131yla da tan\u0131n\u0131r ve pop\u00fcler hale gelir. Peki tipleme nedir? T\u00fcrk hukuku kapsam\u0131nda tiplemeler korunabilir mi?","meta_keywords":null,"news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1750971600HpyGzoGGr10EVTD.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":0,"cropped_1200x675":"\/front\/uploads\/haber\/1200x675\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_1200x675_GlVdFI91QG.webp","user":{"id":29,"name":"MUHAMMET","surname":"AKSAN","email":"av-muhammet-aksan@gmail.com","slug":"av-muhammet-aksan","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600IewiFiiT1aT8ZK3.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T10:51:30.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:45:38.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":69872,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":69740,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Tiplemelerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsam\u0131ndaki yeri","home_title":"Tiplemelerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsam\u0131ndaki yeri","sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n etkisiyle dizi, film ve sinema sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcretilen i\u00e7erikler yaln\u0131zca i\u00e7erik olarak kendileri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u00e7lerinde yer alan tiplemelerin fiziksel ve davran\u0131\u015fsal \u00f6zelliklerinin sosyal medya ak\u0131mlar\u0131na konu olmas\u0131yla da tan\u0131n\u0131r ve pop\u00fcler hale gelir. Peki tipleme nedir? T\u00fcrk hukuku kapsam\u0131nda tiplemeler korunabilir mi?<\/strong><\/p>


<\/p>

Bu sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 vermeden \u00f6nce 5846 say\u0131l\u0131 Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu (FSEK) kapsam\u0131nda eserin tan\u0131m\u0131na bakmam\u0131z gerekir. Eser, \u201cSahibinin hususiyetini ta\u015f\u0131yan ve ilim ve edebiyat, musiki, g\u00fczel sanatlar veya sinema eserleri olarak say\u0131lan her nevi fikir ve sanat mahsulleri\u201d olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. FSEK, g\u00fczel sanat eserlerinin kapsam\u0131n\u0131 ise madde 4\u2019te d\u00fczenlemi\u015f ve \u201c\u20268) Her t\u00fcrl\u00fc tiplemelerdir\u201d demekle tiplemeleri de g\u00fczel sanat eseri olarak eser kapsam\u0131na dahil etmi\u015ftir.\u00a0<\/p>


<\/p>

Say\u0131lan h\u00fck\u00fcmler ve tan\u0131m do\u011frultusunda tiplemelerin FSEK madde 4\/1 f-8 kapsam\u0131nda korundu\u011fu sonucuna ula\u015fabiliriz, ancak bu noktada yarg\u0131 kararlar\u0131n\u0131n istikrarl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da eklemek gerekir. Yarg\u0131tay 11. Hukuk Dairesi\u2019nin 22.10.1991 tarihli 1996\/6769-7173 say\u0131l\u0131 karar\u0131nda belirtti\u011fi ve Daire\u2019nin uygulamas\u0131nda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere \u201cBir tiplemenin FSEK 4\/1 f-8 uyar\u0131nca g\u00fczel sanat eseri olarak korunabilmesi i\u00e7in ba\u015fkalar\u0131nca tiplemenin \u00f6zellikle iki veya \u00fc\u00e7 boyutlu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fcn izinsiz olarak kullan\u0131lmas\u0131 gerekir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, FSEK 83. maddesi uyar\u0131nca bir tiplemenin \u2018eserin alameti\u2019 olarak korunabilmesi i\u00e7in Dairemizin uygulamas\u0131 do\u011frultusunda, hen\u00fcz bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmam\u0131\u015f ve sadece orijinal bir edebi ad olarak tipleme adlar\u0131n\u0131n ya da g\u00f6r\u00fcnt\u00fc olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131km\u0131\u015f olsa bile eserin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc de\u011fil de salt orijinal edebi tipleme adlar\u0131n\u0131n ba\u015fkalar\u0131nca haks\u0131z rekabet olu\u015fturacak \u015fekilde izinsiz olarak kullan\u0131lmas\u0131 gerekir\u201d \u015feklinde tiplemenin ne zaman ve hangi hal ile ko\u015fullarda FSEK kapsam\u0131nda korunaca\u011f\u0131 say\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0<\/p>


<\/p>

Tiplemelerin hangi hallerde uyu\u015fmazl\u0131klara konu oldu\u011funu ve Yarg\u0131tay\u2019\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 daha iyi anlamak ad\u0131na iki karar\u0131 inceleyelim.<\/p>


<\/p>

1. \u00c7OCUKLAR DUYMASIN-HAVU\u00c7 KARARI\u00a0<\/strong><\/p>

\u0130lgili dava kapsam\u0131nda \u00f6zetle; davac\u0131, \u2018\u00c7ocuklar Duymas\u0131n\u2019 adl\u0131 dizinin senaristi ve yap\u0131mc\u0131s\u0131 oldu\u011funu, dizideki \u2018Havu\u00e7\u2019 karakterinin FSEK kapsam\u0131nda eser niteli\u011finde oldu\u011funu ileri s\u00fcrerek, daval\u0131n\u0131n bu karakterin bir kopyas\u0131n\u0131 oyuncak bebek olarak \u00fcretip satt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etmi\u015ftir. Daval\u0131 eyleminin telif hakk\u0131 ihlali ve haks\u0131z rekabet olu\u015fturdu\u011funu belirterek maddi ve manevi tazminat talebinde bulunmu\u015ftur. \u0130lk derece mahkemesi, Havu\u00e7 karakterinin FSEK kapsam\u0131nda eser niteli\u011finde oldu\u011funu ve daval\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi oyunca\u011f\u0131n bu karakterle benzerlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek FSEK 68. maddesi uyar\u0131nca 3 kat tazminata h\u00fckmetmi\u015ftir. Daval\u0131 taraf ise, oyuncak bebe\u011fin \u00f6zg\u00fcn bir tasar\u0131m oldu\u011funu ve davac\u0131n\u0131n Havu\u00e7 karakteri \u00fczerinde telif hakk\u0131 bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 savunarak davan\u0131n reddini istemi\u015ftir.<\/p>


<\/p>

B\u00f6lge Adliye Mahkemesi, Havu\u00e7 karakterinin FSEK kapsam\u0131nda eser niteli\u011finde olmad\u0131\u011f\u0131na h\u00fckmetmi\u015f, ancak daval\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi oyunca\u011f\u0131n dizideki karakterle benzerlik ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirterek, haks\u0131z rekabet olu\u015ftu\u011funa kanaat getirmi\u015f ve daval\u0131y\u0131 FSEK 83. maddesi ile TTK 56-57. maddeleri kapsam\u0131nda tazminata mahk\u00fbm etmi\u015ftir. Yarg\u0131tay, B\u00f6lge Adliye Mahkemesi karar\u0131n\u0131, \u201cSomut olayda davac\u0131n\u0131n sadece senaryo yazar\u0131 ve yap\u0131mc\u0131s\u0131 olarak, \u00fc\u00e7 boyutlu \u2018Havu\u00e7\u2019 tiplemesi \u00fczerinde hem FSEK 4\/1f-8 anlam\u0131nda g\u00fczel sanat eseri sahibi oldu\u011fu, hem de davac\u0131 taraf\u0131ndan senaryo yaz\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturulan \u2018Havu\u00e7\u2019 edebi karakteri\/tiplemesi \u00fczerinde FSEK 83.maddesi kapsam\u0131nda eser alameti olarak hak sahibi oldu\u011fu anla\u015f\u0131lmaktad\u0131r\u201d gerek\u00e7esiyle davac\u0131 lehine bozmu\u015ftur.<\/p>


<\/p>

Kararda, Havu\u00e7 karakterinin g\u00fczel sanat eseri olarak korunabilece\u011fi ve izinsiz oyuncak \u00fcretiminin mali hak ihlali ve haks\u0131z rekabet te\u015fkil etti\u011fi belirtilmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, FSEK 70. maddesi kapsam\u0131nda daval\u0131n\u0131n elde etti\u011fi haks\u0131z kazanc\u0131n tespit edilmesi gerekti\u011fi, ancak bu hususun de\u011ferlendirilmedi\u011fi vurgulanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>


<\/p>

2. KELO\u011eLAN KARARI-YARGITAY 11. HD., E. 2022\/1505 K. 2023\/1380 T. 7.3.2023<\/strong><\/p>

\u0130lgili dava kapsam\u0131nda davac\u0131, \u2018Kelo\u011flan\u2019 adl\u0131 \u00e7izgi filmin ikinci sezonunun ilk 11 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn senaryosunu yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu s\u00fcre\u00e7te yaratt\u0131\u011f\u0131 karakterlerin, s\u00f6zle\u015fmesi sona erdikten sonra da izinsiz kullan\u0131lmaya devam etti\u011fini ileri s\u00fcrerek maddi ve manevi tazminat talep etmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, 12. b\u00f6l\u00fcmden itibaren senarist olarak ad\u0131n\u0131n jenerikte yer almas\u0131n\u0131n manevi hak ihlali olu\u015fturdu\u011funu savunmu\u015ftur. Mahkemece verilen ilk kararda \u201cKelo\u011flan \u00e7izgi filminin 2. sezondaki 1-11. b\u00f6l\u00fcmlerinin senaryolar\u0131n\u0131 davac\u0131n\u0131n yazd\u0131\u011f\u0131, senaryonun sinema ilim ve edebiyat eseri olarak nitelendirilebilecek bir fikir mahsul\u00fc oldu\u011fu, an\u0131lan b\u00f6l\u00fcmlerdeki senaryo i\u00e7inde yer alan baz\u0131 tiplemelerin davac\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, tiplemelerin sahibinden izin al\u0131nmaks\u0131z\u0131n kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n eser sahibinin i\u015fleme, \u00e7o\u011faltma ve umuma iletim haklar\u0131n\u0131 ihlal etti\u011fi, ancak daval\u0131 TRT\u2019nin muvafakatname ile davac\u0131dan say\u0131s\u0131z ve s\u00fcresiz olarak izin ald\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle daval\u0131 TRT y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n reddine, di\u011fer daval\u0131 y\u00f6n\u00fcnden davan\u0131n k\u0131smen kabul\u00fcne, davac\u0131n\u0131n senaryo yazar\u0131 olarak yer ald\u0131\u011f\u0131 Kelo\u011flan \u00e7izgi filminde an\u0131lan karakterler \u00fczerinde eser sahibi oldu\u011funun tespiti ile daval\u0131n\u0131n tecav\u00fcz\u00fcn\u00fcn menine\u201d h\u00fckm\u00fcne var\u0131lm\u0131\u015f olup karar bozulmu\u015ftur. Bozma sonras\u0131nda \u201c\u2026davac\u0131n\u0131n 2. sezon 1. ve 11. b\u00f6l\u00fcmlerin senaryolar\u0131n\u0131n sahibi oldu\u011fu, davac\u0131n\u0131n yazmad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerde senarist olarak ad\u0131n\u0131n ge\u00e7mesinin manevi hak ihlali oldu\u011fu, dava konusu tiplemelerin davac\u0131 taraf\u0131ndan yarat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, davac\u0131n\u0131n hak devri yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00f6l\u00fcmler d\u0131\u015f\u0131nda bu tiplemelerin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131n maddi-manevi hak ihlali oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle davan\u0131n kabul\u00fc\u201dne karar verilmi\u015ftir.<\/p>


<\/p>

\u0130lgili karar ikinci kez bozulmu\u015f ve mahkeme ikinci bozma do\u011frultusunda \u201cDavac\u0131n\u0131n, TRT\u2019de yay\u0131nlanan \u2018Kelo\u011flan\u2019 isimli \u00e7izgi filmin 2. sezonunun ilk 11 b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn senaryosunu yazd\u0131\u011f\u0131 ve bu eserlerden do\u011fan hakk\u0131n\u0131 5846 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 52. maddesi uyar\u0131nca daval\u0131 tarafa devretti\u011fi, davac\u0131n\u0131n sadece senaryo yazar\u0131 oldu\u011fu ve yazm\u0131\u015f oldu\u011fu senaryoda yer alan \u2018Balk\u0131z, Kara, Sivri, \u00d6rg\u00fcl\u00fc, Dede-Bilgecan, Kirpi-Prenses, Balk\u0131z\u0131n Annesi, Sinek, \u0130nat\u00e7\u0131, Tomurcuk, K\u0131sa-Huysuz, Uzun, Karavezir\u2019 \u00e7izgi film karakterlerini olu\u015fturdu\u011fu, ancak s\u00f6z konusu karakterlerin grafik g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerinin ba\u015fkalar\u0131nca olu\u015fturuldu\u011fu ve davac\u0131n\u0131n \u00e7izgi film grafikleri ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri \u00fczerinde bir hakk\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131, bu durumda davac\u0131 taraf\u0131ndan senaryo yaz\u0131m\u0131 s\u0131ras\u0131nda olu\u015fturulan edebi karakter adlar\u0131n\u0131n ancak 5846 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 83. maddesince eser alametleri kapsam\u0131nda korunabilece\u011fi, eserden do\u011fan mali haklar, bir kere devredildikten sonra gerek eserin ad ve alametleri, gerekse o eserin bir par\u00e7as\u0131 olan anl\u0131k g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler veya 5846 say\u0131l\u0131 Kanun\u2019un 4. maddesinin birinci f\u0131kras\u0131n\u0131n (8.) bendi anlam\u0131nda eser tiplemeleri gibi eserin b\u00f6l\u00fcnmez par\u00e7alar\u0131na (m\u00fctemmim c\u00fcz) dayal\u0131 mali haklar\u0131n devredilmedi\u011finin s\u00f6ylenemeyece\u011fi, yasal yoldan mali haklar\u0131 devrolunan eserin kullan\u0131lmas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, eserden do\u011fan alametin ve tiplemelerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n da hukuka uygun kabul edilmesi gerekti\u011fi, eserin bir b\u00fct\u00fcn olarak kabul\u00fc ile bir k\u0131sm\u0131nda senaryo yazarl\u0131\u011f\u0131 yapan ki\u015finin ad\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131nda hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k bulunmad\u0131\u011f\u0131 ve davac\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 ve mali haklar\u0131n\u0131 devretti\u011fi eserin ad\u0131 ile alameti niteli\u011findeki tiplemelerinin hukuka uygun kullan\u0131m\u0131n\u0131n devam\u0131 nedeniyle senaryo yazar\u0131 olarak ad\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 hukuka ayk\u0131r\u0131l\u0131k de\u011fil uygunluk sebebi oldu\u011fu gerek\u00e7esiyle davan\u0131n reddine karar verilmi\u015ftir.\u201d<\/p>


<\/p>

Bu kararlar, tiplemelerin FSEK kapsam\u0131nda korunabilirli\u011fi konusunda yarg\u0131 i\u00e7tihatlar\u0131nda tam bir istikrar sa\u011flanamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Yarg\u0131tay, baz\u0131 durumlarda tiplemeleri g\u00fczel sanat eseri veya eser alameti olarak kabul ederken, baz\u0131 durumlarda \u00f6zg\u00fcnl\u00fck kriterini kar\u015f\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esiyle koruma kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131r. Bu durum, tiplemelerin hukuki stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn somut olay\u0131n \u00f6zelliklerine g\u00f6re de\u011fi\u015febilece\u011fini ve her bir vakada ayr\u0131 de\u011ferlendirme yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ortaya koyar.<\/p>


<\/p>","slug":"tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri","orjinalimage":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1750971600HpyGzoGGr10EVTD.webp","news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1750971600HpyGzoGGr10EVTD.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":"\/front\/uploads\/haber\/638x552\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_638x552_0w2dYGj51R.webp","cropped_310x208":"\/front\/uploads\/haber\/310x208\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_310x208_ZO8CQgoB8M.webp","cropped_416x247":"\/front\/uploads\/haber\/416x247\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_416x247_sybZUsFeWL.webp","cropped_197x247":"\/front\/uploads\/haber\/197x247\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_197x247_TwIc04Zcfy.webp","cropped_416x600":"\/front\/uploads\/haber\/416x600\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_416x600_tDcMAKOwsV.webp","cropped_1200x675":"\/front\/uploads\/haber\/1200x675\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_1200x675_GlVdFI91QG.webp","tags":null,"meta_title":"Tiplemelerin fikir ve sanat eserleri kanunu kapsam\u0131ndaki yeri","meta_description":"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde sosyal medya platformlar\u0131n\u0131n etkisiyle dizi, film ve sinema sekt\u00f6r\u00fcnde \u00fcretilen i\u00e7erikler yaln\u0131zca i\u00e7erik olarak kendileri de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u00e7lerinde yer alan tiplemelerin fiziksel ve davran\u0131\u015fsal \u00f6zelliklerinin sosyal medya ak\u0131mlar\u0131na konu olmas\u0131yla da tan\u0131n\u0131r ve pop\u00fcler hale gelir. Peki tipleme nedir? T\u00fcrk hukuku kapsam\u0131nda tiplemeler korunabilir mi?","meta_keywords":null,"view_count":0,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":"\/front\/uploads\/haber\/358x214\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_358x214_Xw02TaTWHg.webp","cropped_842x474":"\/front\/uploads\/haber\/842x474\/tiplemelerin-fikir-ve-sanat-eserleri-kanunu-kapsamindaki-yeri_842x474_4ECFWOJrPP.webp"}]}}