{"status":true,"post":{"id":22463,"user_id":30,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:17:27","created_at":"2020-07-16T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:17:27.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":22463,"is_featured":0,"title":"Teknolojide hamle s\u0131ras\u0131 Afrika\u2019da","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/p>

Sanayile\u015fmenin a\u015famalar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015fme nedeniyle sadece t\u00fcketici olarak ge\u00e7iren Afrika k\u0131tas\u0131, dijital \u00e7a\u011fla birlikte hamle yapmaya haz\u0131rlan\u0131yor. Yak\u0131n gelecekte uluslararas\u0131 teknolojinin kalbinde Afrika\u2019n\u0131n yer alma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 herkesi heyecanland\u0131r\u0131yor. <\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
\u00c7in ve Hindistan\u2019dan sonra s\u0131ran\u0131n Afrika\u2019ya gelece\u011fi beklentisi giderek g\u00fc\u00e7leniyor. Afrika, ilk \u00fc\u00e7 a\u015famadaki gecikmesini d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi ile telafi edebilecek kararl\u0131l\u0131kta. \u00c7in ile ABD teknoloji sava\u015f\u0131n\u0131n da bu k\u0131tada ya\u015fanmas\u0131 bekleniyor. <\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019n\u0131n bilhassa Akdeniz sahilindeki liman \u015fehirlerinin ve hatta M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n tek ba\u015f\u0131na tarihin erken as\u0131rlar\u0131ndan itibaren sanayinin temel a\u015famalar\u0131na ev sahipli\u011fi biliniyor. \u0130nsanl\u0131k medeniyet ad\u0131na bir\u00e7ok izlerini buralarda kazanarak ilerledi. Avrupa\u2019daki m\u00fczelere s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemlerinde ta\u015f\u0131nan bir\u00e7ok nadide eser, h\u00e2l\u00e2 o eski \u00e7a\u011flar\u0131n yeg\u00e2ne \u015fahidi el eme\u011fi ve g\u00f6z nuru hakk\u0131nda bizlere ufuk veriyor.<\/span>
<\/span>
18. y\u00fczy\u0131l sonunda ba\u015flayan makinala\u015fmayla birlikte do\u011fan birinci sanayi devrimi, 19. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131la ge\u00e7ildi\u011fi y\u0131llarda ikinci sanayi devrimine \u015fekil veren seri \u00fcretimin ard\u0131ndan 2015 \u00f6ncesine kadar da otomatizasyon d\u00f6nemi denilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131. Art\u0131k 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fumuz birka\u00e7 y\u0131lda mesafe almakta oldu\u011fu dijital \u00e7a\u011fla birlikte d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devriminin ak\u0131l almaz s\u00fcratteki seyrini takipte zorlan\u0131yoruz. Her bir sanayi devrimini ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren ya\u015fayanlar ile sonradan bunlara az veya \u00e7ok dahil olanlar yan\u0131nda maalesef ilk \u00fc\u00e7\u00fcnde de neredeyse hi\u00e7 yer alamayan Afrika \u00fclkeleri b\u00fcy\u00fck bir h\u00fcsran ya\u015fad\u0131. K\u0131rsal kesimlerinde as\u0131rlar \u00f6ncesinin hayat tarzlar\u0131n\u0131 yans\u0131tan uygulamalar h\u00e2l\u00e2 mevcutsa da sevindirici taraf\u0131, k\u0131tan\u0131n bir\u00e7ok ba\u015fkentinde art\u0131k ciddi ara\u015ft\u0131rma merkezlerinin, teknolojiyi yak\u0131ndan takip eden \u00fcniversitelerin, bilhassa inovasyon alan\u0131nda kendini ispat eden Afrikal\u0131 gen\u00e7lerden NASA dahil farkl\u0131 uluslararas\u0131 kurulu\u015flara teknolojik anlamda katk\u0131 sa\u011flayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 giderek art\u0131yor.<\/span>
<\/span>
GER\u0130DEN GELEN BEDEL\u0130N\u0130 A\u011eIR \u00d6D\u00dcYOR <\/strong><\/span>
<\/span>
Afrikal\u0131lar isteyerek ve kas\u0131tl\u0131 olarak teknolojik geli\u015fmelerden geri kalmad\u0131. Dahas\u0131 atalar\u0131ndan miras ald\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc de\u011ferlerden mahrum kalmalar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrenler her yolu denedi. K\u0131ta i\u00e7i tarihi ticaret yollar\u0131 kadar deniz ula\u015f\u0131m\u0131 ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6m\u00fcrgecilerce kas\u0131tl\u0131 olarak bitirildi. Koskoca bir co\u011frafyan\u0131n sadece insanlar\u0131 de\u011fil, gelece\u011fi de esir al\u0131nm\u0131\u015f ve herhangi bir hamle yapmas\u0131 engellenmi\u015fti. Ne teknolojiye en ufak katk\u0131 sa\u011flayabilecekler, ne de bunun imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kullanarak kalk\u0131nma hamleleri yapabileceklerdi. Adeta gelecek as\u0131rlar\u0131 ipotek alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f vaziyette ya\u015famaktan ba\u015fka \u00e7areleri yoktu. Bu a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131yla sanayinin \u00fc\u00e7 temel d\u00f6nemini neredeyse hi\u00e7 ya\u015famadan son iki asr\u0131 basit t\u00fcketiciler olarak ge\u00e7irdiler.<\/span>
<\/span>
Bug\u00fcn d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 17\u2019sine sahip oldu\u011fu ifade edilen Afrika\u2019n\u0131n 2020\u2019li y\u0131llara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu d\u00f6nemde bilime katk\u0131 oran\u0131, olmas\u0131 gereken seviyenin \u00e7ok alt\u0131nda. Farkl\u0131 ilim dallar\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, di\u011fer co\u011frafyalardakilerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda toplamda sadece y\u00fczde 2.4\u2019l\u00fck bir orana sahip. \u0130lmi yay\u0131nlar i\u00e7in ise y\u00fczde 2.6 seviyesini ancak buluyorlar. <\/span>
<\/span>
<\/span>
Afrika Birli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 ad\u0131yla 25 May\u0131s 1963\u2019te kurulan ve 2002\u2019de Afrika Birli\u011fi ad\u0131n\u0131 alan, t\u00fcm k\u0131ta \u00fclkelerini tabii \u00fcye kabul eden en ciddi \u00e7at\u0131 kurulu\u015f daha 1974 y\u0131l\u0131ndaki Dakar Zirvesi\u2019nde her bir devletten teknolojiye \u00f6ncelik vermesini istemi\u015fti. Halen de onlardan gayri safi has\u0131lalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 1\u2019ini teknoloji ve inovasyona tahsis etme karar\u0131na uymalar\u0131 isteniyor. <\/span>
<\/span>
Ne var ki, \u00fclkeler d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131\u011f\u0131n verdi\u011fi acziyetle bunu uygulama konusunda y\u0131llarca istekli davranmad\u0131lar. Kald\u0131 ki, her h\u00fck\u00fcmet b\u00fcnyesinde \u00e7o\u011fu zaman y\u00fcksek \u00f6\u011fretim bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma bakanl\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirip hedeflenen programlar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 t\u00fcm isteklerine ra\u011fmen bir t\u00fcrl\u00fc uygulayamad\u0131lar.<\/span>
<\/strong><\/span>
UYANI\u015e 4. SANAY\u0130 DEVR\u0130M\u0130 \u0130LE M\u00dcMK\u00dcN <\/strong><\/span>
<\/span>
Teknoloji ve inovasyon \u00e7a\u011f\u0131, Afrika toplumlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya ekseninde istedikleri yerlere ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak hamlelerle \u015fekilleniyor. Bir taraftan k\u0131ta \u00fclkeleri binlerce gencin bu alana yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edip onlar\u0131n yeti\u015fmeleri i\u00e7in \u00f6zel gayret sarf ediyor, di\u011fer taraftan da diasporadaki gen\u00e7 Afrikal\u0131lar\u0131n kendi \u00fclkelerine ilgi duyup k\u0131talar\u0131na hizmetlerini sa\u011flamakla me\u015fgul olunuyor. Teknoloji devleri \u015fimdiden bilhassa Afrikal\u0131 gen\u00e7 beyinlere ve alanlar\u0131nda zirveye \u00e7\u0131kma ba\u015far\u0131s\u0131 g\u00f6sterenlere her konumda i\u015f teklifleri sunuyor. Onlar vas\u0131tas\u0131yla hem Afrika genelinde hem de di\u011fer k\u0131talar\u0131n onlar\u0131n tecr\u00fcbe ve birikimlerinden istifadelerinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/span>
<\/span>
Ge\u00e7mi\u015fte Afrika\u2019da s\u00f6m\u00fcrgecilerin bask\u0131c\u0131 idareleri, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda Sovyetlerle ba\u015flayan ve Rusya ile devam eden farkl\u0131 k\u0131talardaki nice \u00fclkeleri, belli ideolojiler ve onlara ba\u011fl\u0131 darbelere, silahl\u0131 i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalara, hatta son \u00e7eyrek as\u0131rda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri a\u011flar\u0131 ile ku\u015fat\u0131p istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rd\u0131. Bundan b\u00f6yle onlar\u0131n yerlerini teknoloji ve inovasyona kafa yoran beyinlerin almas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. K\u0131tada b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131larla yeti\u015fen say\u0131l\u0131 ayd\u0131n ve bilim insan\u0131n\u0131n beyin g\u00f6\u00e7\u00fcyle di\u011fer co\u011frafyalara da\u011f\u0131lmalar\u0131 giderek azal\u0131yor, hatta kendi toplumlar\u0131 taraf\u0131ndan daha fazla kabul g\u00f6r\u00fcyor ve kazan\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan da iyi konum elde ediyorlar.<\/span>
<\/span>
K\u0131tan\u0131n gelece\u011fine esasl\u0131 hamle yapacak teknoloji ve inovasyon, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00e7ok uluslu \u015firketlerinin \u015fimdiden bu alana y\u00f6nelmelerini sa\u011flad\u0131. Alman Siemens ba\u015fta olmak \u00fczere hassaten Avrupa\u2019da bir\u00e7ok ilgili kurum, gerek Afrikal\u0131 ortaklar\u0131 gerekse di\u011fer k\u0131talardan bulduklar\u0131 i\u015f \u00e7evreleriyle yeni nesillerin e\u011fitimine talip. Yak\u0131n gelecekte uluslararas\u0131 teknolojinin kalbinde Afrika\u2019n\u0131n yer alaca\u011f\u0131 konusu herkesi heyecanland\u0131r\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda \u00c7in ile ABD\u2019nin teknoloji sava\u015f\u0131n\u0131n da ya\u015fanaca\u011f\u0131 yerin bu co\u011frafya olmas\u0131 kuvvetle muhtemel\u2026 <\/span>
<\/span>
54 \u00fclkenin toplam 1.5 milyar n\u00fcfusu, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi sayesinde sadece basit t\u00fcketici olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p yapay zekadan robotik e\u011fitime, insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00fcretip kullanmaya kadar pek \u00e7ok alanda kendilerini ispat edecek. \u00c7in ve Hindistan\u2019dan sonra s\u0131ran\u0131n Afrika\u2019ya gelece\u011fi beklentisi giderek ger\u00e7ekle\u015fme a\u015famas\u0131na do\u011fru ilerliyor. <\/span>
<\/span>
MAR\u0130FET AFR\u0130KA\u2019DA DA \u0130LT\u0130FATLA GEL\u0130\u015e\u0130YOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Son y\u0131llarda Afrika\u2019n\u0131n farkl\u0131 \u00fclkelerinde Kwame-Nkrumah Bilim \u00d6d\u00fcl\u00fc (Prix Scientifique Kwame Nukrumah), Obasanjo Bilim \u00d6d\u00fcl\u00fc (Obasanjo Scientiific Prize), Afrika M\u00fchendislik \u0130novasyon \u00d6d\u00fcl\u00fc (African Prize For Engineering Innovation) ve Afrika Ara\u015ft\u0131rma \u00d6d\u00fcl\u00fc (Africa Award For Research) benzeri etkinlikler, gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00fczerinde ciddi te\u015fvik edici rol \u00fcstleniyor. \u0130nternet, Afrika\u2019n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi ad\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne \u00f6nc\u00fc etki yap\u0131yor. Covid-19 ile iyice fark edildi ki, k\u0131tada da internet kullan\u0131m\u0131yla e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, finans, ziraat, ticaret ve kamu y\u00f6netimleri gibi her alanda bu son s\u00fcrece girilmi\u015f olundu. Teknoloji k\u0131ta i\u00e7in art\u0131k d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyen bir umut oldu. \u0130novasyon ile birlikte Afrika\u2019n\u0131n geni\u015f imkanlar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131na f\u0131rsat verilecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc inan\u0131lmaz bir s\u00fcrate \u015fahidiz. 2004 y\u0131l\u0131nda k\u0131tada sabit telefon hatt\u0131 toplam n\u00fcfusun y\u00fczde 3\u2019\u00fc kadar iken 2018 y\u0131l\u0131nda sadece Sahraalt\u0131 Afrika\u2019da cep telefonu kullananlar\u0131n say\u0131s\u0131 450 milyonu a\u015ft\u0131. 2025\u2019te bu b\u00f6lgede n\u00fcfusun 600 milyonu bulmas\u0131 bekleniyor ki, k\u0131tada elektrik kullanan say\u0131s\u0131 da hen\u00fcz bu kadar olup mevcut n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131 kadar. Bu da toplam n\u00fcfusun y\u00fczde 45\u2019ten fazlas\u0131 demek. <\/span>
<\/span>
G\u00d6Z DOLDURAN G\u0130R\u0130\u015e\u0130MLER<\/strong><\/span>
<\/span>
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi olan otomasyon d\u00f6nemiyle birlikte geleneksel bir\u00e7ok i\u015f kolu yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi iyi anla\u015f\u0131l\u0131r ve uygulan\u0131rsa t\u00fcm k\u0131ta toplumlar\u0131 aras\u0131nda b\u00fct\u00fcnle\u015fme f\u0131rsat\u0131 da sa\u011flanm\u0131\u015f olacak. Ruanda\u2019da 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n sonundaki teknolojik hamleler, 25 y\u0131l \u00f6nce soyk\u0131r\u0131mdan yeni \u00e7\u0131kan bir \u00fclke i\u00e7in hayal dahi edilemeyecek h\u0131zla devam ediyor. Cezayir, Fas, G\u00fcney Afrika, M\u0131s\u0131r, Nijerya, Sudan, Tanzanya, Tunus, Zambiya ve daha bir\u00e7ok \u00fclke, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in giri\u015fimlerini ba\u015flatt\u0131. G\u00fcney Afrika\u2019da bir milyon ki\u015fiye 800, Kenya\u2019da 300, Togo\u2019da 100, Lesoto\u2019da ise 10 kadar ara\u015ft\u0131rmac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor. Benin, Burkina Faso, Etiyopya, Fildi\u015fi, Gabon, Gana, Kamerun, Madagaskar ve Senegal baz\u0131 alanlarda \u00e7ok iyi bir seviyeye ula\u015f\u0131yor. Fas, tek ba\u015f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 hamleler ile g\u00f6z dolduruyor. 2000-2010 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Fas\u2019ta kamu kurumlar\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 say\u0131s\u0131 y\u00fczde 65 oran\u0131nda artarken, ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00f6zel sekt\u00f6rde bu oran d\u00f6rt kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00fcnya ekonomisinin gittik\u00e7e bilim ekonomisi e\u011filimine girdi\u011fi herkes\u00e7e ifade ediliyor.<\/span>
<\/span>
EN HAZIR \u00dcLKELER<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi, teknolojiye verilen de\u011ferle kalk\u0131nmada bir s\u0131\u00e7rama, \u00fczerine vurulan zincirleri k\u0131rma ve gelece\u011fe \u015fimdiden gerekli yat\u0131r\u0131m\u0131 yapmad\u0131r. \u00d6zellikle ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimleri Afrika\u2019da herkesi s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe odakland\u0131r\u0131p onun d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00fcndeme pek m\u00fcsaade etmedi. Hatta ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda da di\u011fer k\u0131talardaki \u00fclkeleri bilgisayar kullanmaya te\u015fvik ederken Afrikal\u0131lar\u0131n yeni kurulan devletlerinde demokrasi ile farkl\u0131 a\u015famalarda s\u0131nav vermeleri istendi. K\u0131ta, bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7ine n\u00fcfuz edemedi\u011fi sanayi devrimlerinin ilk \u00fc\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00f6n\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fck vas\u0131fl\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve daha vahimi hi\u00e7bir gelecek vaat etmeyen i\u015f kollar\u0131n\u0131 istemeseler de muhafaza ediyor. Giderek bir umuda d\u00f6n\u00fc\u015fen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi ile ba\u015far\u0131 elde edilirse mesela Microsoft\u2019un veya Google\u2019\u0131n gelecek y\u00f6neticileri Afrikal\u0131 olabilir. Afrika \u00fclkelerinin bunun gere\u011fi ne ise ona \u00f6nem verip yollar ve elektrik hatlar\u0131 gibi a\u011f\u0131r yap\u0131lar\u0131 ve internet ba\u011flant\u0131lar\u0131 gibi hafif alt yap\u0131 a\u011flar\u0131n\u0131 tesis etmeleri gerekiyor. Ge\u00e7ti\u011fimiz son be\u015f y\u0131l\u0131 iyi de\u011ferlendiren Bostvana, Gana, G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, Moritus ve Tunus, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimine k\u0131tada her an haz\u0131r vaziyetteki \u00fclkeler. Bu da art\u0131k Afrika\u2019da ara\u015ft\u0131rma ve kalk\u0131nmaya \u00f6nemli kaynak aktarmay\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor.<\/span>
<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"teknolojide-hamle-sirasi-afrikada","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Teknolojide hamle s\u0131ras\u0131 Afrika\u2019da","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1108,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":30,"name":"AHMET","surname":"KAVAS","email":"prof-dr-ahmet-kavas@gmail.com","slug":"prof-dr-ahmet-kavas","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916002RXDhDXyMw3kEXW.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T11:09:13.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:44:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":22562,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":22463,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Teknolojide hamle s\u0131ras\u0131 Afrika\u2019da","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Prof. Dr. Ahmet Kavas<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/p>

Sanayile\u015fmenin a\u015famalar\u0131n\u0131 s\u00f6m\u00fcrgele\u015fme nedeniyle sadece t\u00fcketici olarak ge\u00e7iren Afrika k\u0131tas\u0131, dijital \u00e7a\u011fla birlikte hamle yapmaya haz\u0131rlan\u0131yor. Yak\u0131n gelecekte uluslararas\u0131 teknolojinin kalbinde Afrika\u2019n\u0131n yer alma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 herkesi heyecanland\u0131r\u0131yor. <\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
\u00c7in ve Hindistan\u2019dan sonra s\u0131ran\u0131n Afrika\u2019ya gelece\u011fi beklentisi giderek g\u00fc\u00e7leniyor. Afrika, ilk \u00fc\u00e7 a\u015famadaki gecikmesini d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi ile telafi edebilecek kararl\u0131l\u0131kta. \u00c7in ile ABD teknoloji sava\u015f\u0131n\u0131n da bu k\u0131tada ya\u015fanmas\u0131 bekleniyor. <\/strong><\/span>
<\/span>
Afrika\u2019n\u0131n bilhassa Akdeniz sahilindeki liman \u015fehirlerinin ve hatta M\u0131s\u0131r\u2019\u0131n tek ba\u015f\u0131na tarihin erken as\u0131rlar\u0131ndan itibaren sanayinin temel a\u015famalar\u0131na ev sahipli\u011fi biliniyor. \u0130nsanl\u0131k medeniyet ad\u0131na bir\u00e7ok izlerini buralarda kazanarak ilerledi. Avrupa\u2019daki m\u00fczelere s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemlerinde ta\u015f\u0131nan bir\u00e7ok nadide eser, h\u00e2l\u00e2 o eski \u00e7a\u011flar\u0131n yeg\u00e2ne \u015fahidi el eme\u011fi ve g\u00f6z nuru hakk\u0131nda bizlere ufuk veriyor.<\/span>
<\/span>
18. y\u00fczy\u0131l sonunda ba\u015flayan makinala\u015fmayla birlikte do\u011fan birinci sanayi devrimi, 19. y\u00fczy\u0131ldan 20. y\u00fczy\u0131la ge\u00e7ildi\u011fi y\u0131llarda ikinci sanayi devrimine \u015fekil veren seri \u00fcretimin ard\u0131ndan 2015 \u00f6ncesine kadar da otomatizasyon d\u00f6nemi denilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi \u00f6mr\u00fcn\u00fc tamamlad\u0131. Art\u0131k 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n i\u00e7inde bulundu\u011fumuz birka\u00e7 y\u0131lda mesafe almakta oldu\u011fu dijital \u00e7a\u011fla birlikte d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devriminin ak\u0131l almaz s\u00fcratteki seyrini takipte zorlan\u0131yoruz. Her bir sanayi devrimini ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren ya\u015fayanlar ile sonradan bunlara az veya \u00e7ok dahil olanlar yan\u0131nda maalesef ilk \u00fc\u00e7\u00fcnde de neredeyse hi\u00e7 yer alamayan Afrika \u00fclkeleri b\u00fcy\u00fck bir h\u00fcsran ya\u015fad\u0131. K\u0131rsal kesimlerinde as\u0131rlar \u00f6ncesinin hayat tarzlar\u0131n\u0131 yans\u0131tan uygulamalar h\u00e2l\u00e2 mevcutsa da sevindirici taraf\u0131, k\u0131tan\u0131n bir\u00e7ok ba\u015fkentinde art\u0131k ciddi ara\u015ft\u0131rma merkezlerinin, teknolojiyi yak\u0131ndan takip eden \u00fcniversitelerin, bilhassa inovasyon alan\u0131nda kendini ispat eden Afrikal\u0131 gen\u00e7lerden NASA dahil farkl\u0131 uluslararas\u0131 kurulu\u015flara teknolojik anlamda katk\u0131 sa\u011flayanlar\u0131n say\u0131s\u0131 giderek art\u0131yor.<\/span>
<\/span>
GER\u0130DEN GELEN BEDEL\u0130N\u0130 A\u011eIR \u00d6D\u00dcYOR <\/strong><\/span>
<\/span>
Afrikal\u0131lar isteyerek ve kas\u0131tl\u0131 olarak teknolojik geli\u015fmelerden geri kalmad\u0131. Dahas\u0131 atalar\u0131ndan miras ald\u0131klar\u0131 her t\u00fcrl\u00fc de\u011ferlerden mahrum kalmalar\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 s\u00f6m\u00fcrenler her yolu denedi. K\u0131ta i\u00e7i tarihi ticaret yollar\u0131 kadar deniz ula\u015f\u0131m\u0131 ve ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 da s\u00f6m\u00fcrgecilerce kas\u0131tl\u0131 olarak bitirildi. Koskoca bir co\u011frafyan\u0131n sadece insanlar\u0131 de\u011fil, gelece\u011fi de esir al\u0131nm\u0131\u015f ve herhangi bir hamle yapmas\u0131 engellenmi\u015fti. Ne teknolojiye en ufak katk\u0131 sa\u011flayabilecekler, ne de bunun imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 kullanarak kalk\u0131nma hamleleri yapabileceklerdi. Adeta gelecek as\u0131rlar\u0131 ipotek alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f vaziyette ya\u015famaktan ba\u015fka \u00e7areleri yoktu. Bu a\u015f\u0131r\u0131 bask\u0131yla sanayinin \u00fc\u00e7 temel d\u00f6nemini neredeyse hi\u00e7 ya\u015famadan son iki asr\u0131 basit t\u00fcketiciler olarak ge\u00e7irdiler.<\/span>
<\/span>
Bug\u00fcn d\u00fcnya n\u00fcfusunun y\u00fczde 17\u2019sine sahip oldu\u011fu ifade edilen Afrika\u2019n\u0131n 2020\u2019li y\u0131llara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu d\u00f6nemde bilime katk\u0131 oran\u0131, olmas\u0131 gereken seviyenin \u00e7ok alt\u0131nda. Farkl\u0131 ilim dallar\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, di\u011fer co\u011frafyalardakilerle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda toplamda sadece y\u00fczde 2.4\u2019l\u00fck bir orana sahip. \u0130lmi yay\u0131nlar i\u00e7in ise y\u00fczde 2.6 seviyesini ancak buluyorlar. <\/span>
<\/span>
<\/span>
Afrika Birli\u011fi Te\u015fkilat\u0131 ad\u0131yla 25 May\u0131s 1963\u2019te kurulan ve 2002\u2019de Afrika Birli\u011fi ad\u0131n\u0131 alan, t\u00fcm k\u0131ta \u00fclkelerini tabii \u00fcye kabul eden en ciddi \u00e7at\u0131 kurulu\u015f daha 1974 y\u0131l\u0131ndaki Dakar Zirvesi\u2019nde her bir devletten teknolojiye \u00f6ncelik vermesini istemi\u015fti. Halen de onlardan gayri safi has\u0131lalar\u0131n\u0131n y\u00fczde 1\u2019ini teknoloji ve inovasyona tahsis etme karar\u0131na uymalar\u0131 isteniyor. <\/span>
<\/span>
Ne var ki, \u00fclkeler d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131\u011f\u0131n verdi\u011fi acziyetle bunu uygulama konusunda y\u0131llarca istekli davranmad\u0131lar. Kald\u0131 ki, her h\u00fck\u00fcmet b\u00fcnyesinde \u00e7o\u011fu zaman y\u00fcksek \u00f6\u011fretim bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma bakanl\u0131\u011f\u0131yla b\u00fct\u00fcnle\u015ftirip hedeflenen programlar\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 t\u00fcm isteklerine ra\u011fmen bir t\u00fcrl\u00fc uygulayamad\u0131lar.<\/span>
<\/strong><\/span>
UYANI\u015e 4. SANAY\u0130 DEVR\u0130M\u0130 \u0130LE M\u00dcMK\u00dcN <\/strong><\/span>
<\/span>
Teknoloji ve inovasyon \u00e7a\u011f\u0131, Afrika toplumlar\u0131n\u0131n d\u00fcnya ekseninde istedikleri yerlere ula\u015fmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak hamlelerle \u015fekilleniyor. Bir taraftan k\u0131ta \u00fclkeleri binlerce gencin bu alana yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edip onlar\u0131n yeti\u015fmeleri i\u00e7in \u00f6zel gayret sarf ediyor, di\u011fer taraftan da diasporadaki gen\u00e7 Afrikal\u0131lar\u0131n kendi \u00fclkelerine ilgi duyup k\u0131talar\u0131na hizmetlerini sa\u011flamakla me\u015fgul olunuyor. Teknoloji devleri \u015fimdiden bilhassa Afrikal\u0131 gen\u00e7 beyinlere ve alanlar\u0131nda zirveye \u00e7\u0131kma ba\u015far\u0131s\u0131 g\u00f6sterenlere her konumda i\u015f teklifleri sunuyor. Onlar vas\u0131tas\u0131yla hem Afrika genelinde hem de di\u011fer k\u0131talar\u0131n onlar\u0131n tecr\u00fcbe ve birikimlerinden istifadelerinin \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/span>
<\/span>
Ge\u00e7mi\u015fte Afrika\u2019da s\u00f6m\u00fcrgecilerin bask\u0131c\u0131 idareleri, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda Sovyetlerle ba\u015flayan ve Rusya ile devam eden farkl\u0131 k\u0131talardaki nice \u00fclkeleri, belli ideolojiler ve onlara ba\u011fl\u0131 darbelere, silahl\u0131 i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalara, hatta son \u00e7eyrek as\u0131rda ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctleri a\u011flar\u0131 ile ku\u015fat\u0131p istikrars\u0131zla\u015ft\u0131rd\u0131. Bundan b\u00f6yle onlar\u0131n yerlerini teknoloji ve inovasyona kafa yoran beyinlerin almas\u0131 i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. K\u0131tada b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131larla yeti\u015fen say\u0131l\u0131 ayd\u0131n ve bilim insan\u0131n\u0131n beyin g\u00f6\u00e7\u00fcyle di\u011fer co\u011frafyalara da\u011f\u0131lmalar\u0131 giderek azal\u0131yor, hatta kendi toplumlar\u0131 taraf\u0131ndan daha fazla kabul g\u00f6r\u00fcyor ve kazan\u00e7 bak\u0131m\u0131ndan da iyi konum elde ediyorlar.<\/span>
<\/span>
K\u0131tan\u0131n gelece\u011fine esasl\u0131 hamle yapacak teknoloji ve inovasyon, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen \u00e7ok uluslu \u015firketlerinin \u015fimdiden bu alana y\u00f6nelmelerini sa\u011flad\u0131. Alman Siemens ba\u015fta olmak \u00fczere hassaten Avrupa\u2019da bir\u00e7ok ilgili kurum, gerek Afrikal\u0131 ortaklar\u0131 gerekse di\u011fer k\u0131talardan bulduklar\u0131 i\u015f \u00e7evreleriyle yeni nesillerin e\u011fitimine talip. Yak\u0131n gelecekte uluslararas\u0131 teknolojinin kalbinde Afrika\u2019n\u0131n yer alaca\u011f\u0131 konusu herkesi heyecanland\u0131r\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda \u00c7in ile ABD\u2019nin teknoloji sava\u015f\u0131n\u0131n da ya\u015fanaca\u011f\u0131 yerin bu co\u011frafya olmas\u0131 kuvvetle muhtemel\u2026 <\/span>
<\/span>
54 \u00fclkenin toplam 1.5 milyar n\u00fcfusu, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi sayesinde sadece basit t\u00fcketici olmaktan \u00e7\u0131k\u0131p yapay zekadan robotik e\u011fitime, insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131n\u0131 \u00fcretip kullanmaya kadar pek \u00e7ok alanda kendilerini ispat edecek. \u00c7in ve Hindistan\u2019dan sonra s\u0131ran\u0131n Afrika\u2019ya gelece\u011fi beklentisi giderek ger\u00e7ekle\u015fme a\u015famas\u0131na do\u011fru ilerliyor. <\/span>
<\/span>
MAR\u0130FET AFR\u0130KA\u2019DA DA \u0130LT\u0130FATLA GEL\u0130\u015e\u0130YOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Son y\u0131llarda Afrika\u2019n\u0131n farkl\u0131 \u00fclkelerinde Kwame-Nkrumah Bilim \u00d6d\u00fcl\u00fc (Prix Scientifique Kwame Nukrumah), Obasanjo Bilim \u00d6d\u00fcl\u00fc (Obasanjo Scientiific Prize), Afrika M\u00fchendislik \u0130novasyon \u00d6d\u00fcl\u00fc (African Prize For Engineering Innovation) ve Afrika Ara\u015ft\u0131rma \u00d6d\u00fcl\u00fc (Africa Award For Research) benzeri etkinlikler, gen\u00e7 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar \u00fczerinde ciddi te\u015fvik edici rol \u00fcstleniyor. \u0130nternet, Afrika\u2019n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi ad\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne \u00f6nc\u00fc etki yap\u0131yor. Covid-19 ile iyice fark edildi ki, k\u0131tada da internet kullan\u0131m\u0131yla e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, finans, ziraat, ticaret ve kamu y\u00f6netimleri gibi her alanda bu son s\u00fcrece girilmi\u015f olundu. Teknoloji k\u0131ta i\u00e7in art\u0131k d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeyen bir umut oldu. \u0130novasyon ile birlikte Afrika\u2019n\u0131n geni\u015f imkanlar\u0131n\u0131 kullanmalar\u0131na f\u0131rsat verilecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc inan\u0131lmaz bir s\u00fcrate \u015fahidiz. 2004 y\u0131l\u0131nda k\u0131tada sabit telefon hatt\u0131 toplam n\u00fcfusun y\u00fczde 3\u2019\u00fc kadar iken 2018 y\u0131l\u0131nda sadece Sahraalt\u0131 Afrika\u2019da cep telefonu kullananlar\u0131n say\u0131s\u0131 450 milyonu a\u015ft\u0131. 2025\u2019te bu b\u00f6lgede n\u00fcfusun 600 milyonu bulmas\u0131 bekleniyor ki, k\u0131tada elektrik kullanan say\u0131s\u0131 da hen\u00fcz bu kadar olup mevcut n\u00fcfusun yar\u0131s\u0131 kadar. Bu da toplam n\u00fcfusun y\u00fczde 45\u2019ten fazlas\u0131 demek. <\/span>
<\/span>
G\u00d6Z DOLDURAN G\u0130R\u0130\u015e\u0130MLER<\/strong><\/span>
<\/span>
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi olan otomasyon d\u00f6nemiyle birlikte geleneksel bir\u00e7ok i\u015f kolu yok olma tehlikesiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi iyi anla\u015f\u0131l\u0131r ve uygulan\u0131rsa t\u00fcm k\u0131ta toplumlar\u0131 aras\u0131nda b\u00fct\u00fcnle\u015fme f\u0131rsat\u0131 da sa\u011flanm\u0131\u015f olacak. Ruanda\u2019da 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n sonundaki teknolojik hamleler, 25 y\u0131l \u00f6nce soyk\u0131r\u0131mdan yeni \u00e7\u0131kan bir \u00fclke i\u00e7in hayal dahi edilemeyecek h\u0131zla devam ediyor. Cezayir, Fas, G\u00fcney Afrika, M\u0131s\u0131r, Nijerya, Sudan, Tanzanya, Tunus, Zambiya ve daha bir\u00e7ok \u00fclke, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7in giri\u015fimlerini ba\u015flatt\u0131. G\u00fcney Afrika\u2019da bir milyon ki\u015fiye 800, Kenya\u2019da 300, Togo\u2019da 100, Lesoto\u2019da ise 10 kadar ara\u015ft\u0131rmac\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcyor. Benin, Burkina Faso, Etiyopya, Fildi\u015fi, Gabon, Gana, Kamerun, Madagaskar ve Senegal baz\u0131 alanlarda \u00e7ok iyi bir seviyeye ula\u015f\u0131yor. Fas, tek ba\u015f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 hamleler ile g\u00f6z dolduruyor. 2000-2010 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Fas\u2019ta kamu kurumlar\u0131ndaki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 say\u0131s\u0131 y\u00fczde 65 oran\u0131nda artarken, ayn\u0131 d\u00f6nemde \u00f6zel sekt\u00f6rde bu oran d\u00f6rt kat\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. D\u00fcnya ekonomisinin gittik\u00e7e bilim ekonomisi e\u011filimine girdi\u011fi herkes\u00e7e ifade ediliyor.<\/span>
<\/span>
EN HAZIR \u00dcLKELER<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi, teknolojiye verilen de\u011ferle kalk\u0131nmada bir s\u0131\u00e7rama, \u00fczerine vurulan zincirleri k\u0131rma ve gelece\u011fe \u015fimdiden gerekli yat\u0131r\u0131m\u0131 yapmad\u0131r. \u00d6zellikle ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc sanayi devrimleri Afrika\u2019da herkesi s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe odakland\u0131r\u0131p onun d\u0131\u015f\u0131nda bir g\u00fcndeme pek m\u00fcsaade etmedi. Hatta ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131nda da di\u011fer k\u0131talardaki \u00fclkeleri bilgisayar kullanmaya te\u015fvik ederken Afrikal\u0131lar\u0131n yeni kurulan devletlerinde demokrasi ile farkl\u0131 a\u015famalarda s\u0131nav vermeleri istendi. K\u0131ta, bir t\u00fcrl\u00fc i\u00e7ine n\u00fcfuz edemedi\u011fi sanayi devrimlerinin ilk \u00fc\u00e7 a\u015famas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan \u00f6n\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131nda, d\u00fc\u015f\u00fck vas\u0131fl\u0131 i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 ve daha vahimi hi\u00e7bir gelecek vaat etmeyen i\u015f kollar\u0131n\u0131 istemeseler de muhafaza ediyor. Giderek bir umuda d\u00f6n\u00fc\u015fen d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimi ile ba\u015far\u0131 elde edilirse mesela Microsoft\u2019un veya Google\u2019\u0131n gelecek y\u00f6neticileri Afrikal\u0131 olabilir. Afrika \u00fclkelerinin bunun gere\u011fi ne ise ona \u00f6nem verip yollar ve elektrik hatlar\u0131 gibi a\u011f\u0131r yap\u0131lar\u0131 ve internet ba\u011flant\u0131lar\u0131 gibi hafif alt yap\u0131 a\u011flar\u0131n\u0131 tesis etmeleri gerekiyor. Ge\u00e7ti\u011fimiz son be\u015f y\u0131l\u0131 iyi de\u011ferlendiren Bostvana, Gana, G\u00fcney Afrika Cumhuriyeti, Moritus ve Tunus, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc sanayi devrimine k\u0131tada her an haz\u0131r vaziyetteki \u00fclkeler. Bu da art\u0131k Afrika\u2019da ara\u015ft\u0131rma ve kalk\u0131nmaya \u00f6nemli kaynak aktarmay\u0131 zorunlu k\u0131l\u0131yor.<\/span>
<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"teknolojide-hamle-sirasi-afrikada","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Teknolojide hamle s\u0131ras\u0131 Afrika\u2019da","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Kavas","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1108,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}