{"status":true,"post":{"id":34538,"user_id":2,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 21:40:11","created_at":"2022-08-25T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T18:40:11.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":34538,"is_featured":0,"title":"Tayvan\u2019da neler oluyor ve olabilir?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

FAT\u0130H OKTAY<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/strong><\/span><\/p>

Tayvan\u2019da ne oluyor, olaylar nas\u0131l geli\u015fir, sonu k\u00f6t\u00fcye var\u0131r m\u0131? Bu sorular\u0131 cevaplamak i\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce taraflar\u0131n dertlerini anlamak gerek. <\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
\u00c7in taraf\u0131 i\u00e7in bu bir toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve y\u00f6netim me\u015fruiyeti meselesi. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, 1949 y\u0131l\u0131nda \u00fclke y\u00f6netiminde olan Ulusal Parti ile aras\u0131ndaki uzun bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n kazanan\u0131 oldu ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019ni kurdu, kaybeden Ulusal Parti Tayvan adas\u0131na \u00e7ekilerek orada 1912\u2019de kurulmu\u015f \u00c7in Cumhuriyeti\u2019nin devam\u0131 olma iddias\u0131yla bir y\u00f6netim olu\u015fturdu. B\u00f6ylece hem \u00c7in anakaras\u0131nda hem Tayvan adas\u0131nda tek bir \u00c7in oldu\u011fu ve onun temsilcisinin kendisi oldu\u011funu iddia eden iki y\u00f6netim olu\u015ftu. <\/span>
<\/span>
ABD\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi bat\u0131 blo\u011fu \u00fclkeleri, \u00c7in\u2019in me\u015fru y\u00f6netimi olarak Tayvan adas\u0131ndaki y\u00f6netimi tan\u0131d\u0131 ve uzun y\u0131llar \u00c7in\u2019i Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de bu y\u00f6netim temsil etti. Tayvan adas\u0131ndaki y\u00f6netim varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ABD\u2019nin korumas\u0131 ile s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00c7in Halk Cumhuriyeti i\u00e7in Tayvan, d\u0131\u015f m\u00fcdahale ile h\u00fck\u00fcmranl\u0131k alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f bir toprak par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <\/span>
<\/span>
TAR\u0130H\u0130 S\u00dcRE\u00c7<\/strong><\/span>
<\/span>
\u00c7in; 1800\u2019lerin ortalar\u0131ndan ba\u015flayarak yakla\u015f\u0131k y\u00fcz y\u0131l yabanc\u0131lar taraf\u0131ndan ezilip horland\u0131\u011f\u0131, kendisinden her f\u0131rsatta zorla toprak ve \u00e7e\u015fitli imtiyazlar kopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem ya\u015fad\u0131. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi i\u00e7in, kendisinin iktidar\u0131 ile bu d\u00f6nemin sona erdi\u011fi iddias\u0131 y\u00f6netiminin me\u015fruiyetinin ana dayanaklar\u0131ndan birisini olu\u015fturuyor. Bu nedenle Tayvan\u2019\u0131n \u00c7in\u2019in bir par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelecek veya ileride \u00c7in\u2019in h\u00fck\u00fcmranl\u0131k alan\u0131na tekrar kat\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz etkisi olacak herhangi bir giri\u015fime sessiz kalmas\u0131, i\u00e7 politika dinamikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan olanakl\u0131 de\u011fil. <\/span>
<\/span>
TAYVAN\u2019I KORUMA GEREK\u00c7ES\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
ABD, \u00c7in ile ili\u015fkileri 1970\u2019lerin sonunda s\u0131cakla\u015f\u0131nca tek bir \u00c7in oldu\u011funu, onun da temsilcisi olarak Tayvan\u2019daki de\u011fil anakaradaki \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi y\u00f6netimini tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bu iki y\u00f6netim aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olmayan yollarla \u00e7\u00f6z\u00fclmesini kabul etmedi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. ABD bundan sonra da resmen tan\u0131masa da Tayvan\u2019daki y\u00f6netim ile yo\u011fun ili\u015fkilerini ve onu \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 koruma i\u015flevini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00c7in de, y\u00f6netim ve toplum i\u00e7in ABD\u2019nin Tayvan\u2019daki y\u00f6netimi me\u015frula\u015ft\u0131racak, g\u00fc\u00e7lendirecek, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan etmesini kolayla\u015ft\u0131racak her davran\u0131\u015f toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olarak de\u011ferlendirilip yo\u011fun tepki olu\u015fturuyor. 1995 y\u0131l\u0131nda Tayvan\u2019daki y\u00f6netimin ba\u015fkan\u0131na e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu \u00fcniversiteyi ziyaret etmek \u00fczere ABD\u2019ye resmi olmayan bir ziyaret yapmas\u0131 i\u00e7in vize verilece\u011finin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 bir krize yol a\u00e7m\u0131\u015f, \u00c7in Tayvan civar\u0131nda askeri tatbikatlar yapm\u0131\u015f, i\u015f sonunda tatl\u0131ya ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/span>
<\/span>
A\u011fustos ba\u015f\u0131nda ABD temsilciler meclisi s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Pelosi\u2019nin Tayvan\u2019\u0131 ziyareti de benzer \u015fekilde b\u00fcy\u00fck tepkiye yol a\u00e7t\u0131. \u00c7in, ABD ve Tayvan\u2019a kar\u015f\u0131 baz\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar a\u00e7\u0131klad\u0131 ve 1995 krizinde oldu\u011fundan \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131, aday\u0131 abluka alt\u0131na almaya varan askeri tatbikatlara giri\u015fti. Biden y\u00f6netimi Tayvan konusunu \u00c7in\u2019i daha fazla me\u015fgul eden bir sorun haline getirecek ad\u0131mlar atmaktaysa da, Pelosi\u2019nin ziyaretini desteklememi\u015fti. Bu ziyareti yine Biden y\u00f6netimince desteklenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmeyen ve resmi olmayan ba\u015fka ziyaretler izledi; \u00c7in de d\u00fczeyini d\u00fc\u015f\u00fcrse de ada civar\u0131ndaki askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131cak tutuyor.<\/span>
<\/span>
KABUS SENARYOSU<\/strong><\/span>
<\/span>
Bu nereye var\u0131r? \u00c7in taraf\u0131 ucu \u00fclke y\u00f6netiminin me\u015fruiyetine dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Tayvan\u2019\u0131n \u00c7in\u2019den ayr\u0131lmas\u0131na giden bir yola girilmesine sessiz kalamaz. ABD taraf\u0131 da \u00fc\u00e7 nedenle \u00c7in\u2019in Tayvan\u2019\u0131 b\u00fcnyesine katmas\u0131na giden bir yola girilmesini kabul edemez. <\/span>
<\/span>
Birincisi:<\/strong> ABD, G\u00fcney ve Do\u011fu Asya\u2019da ekonomik olarak \u00f6nemini \u00c7in\u2019e kapt\u0131rm\u0131\u015f durumda ve bu b\u00f6lgede varl\u0131\u011f\u0131 \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 koruma, sa\u011flama i\u015flevine indirgenmi\u015f bulunuyor; \u00c7in Tayvan\u2019\u0131 al\u0131rsa g\u00fcvenlik sa\u011flay\u0131c\u0131 i\u015flevinin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok olur ve ABD bu b\u00f6lgeden silinir.<\/span>
<\/span>
\u0130kincisi:<\/strong> \u00c7in k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n okyanuslara ba\u011flant\u0131s\u0131 mevcut durumda b\u00f6lgedeki adalar ve burunlar aras\u0131ndan, bir \u00e7at\u0131\u015fma halinde engellenebilecek rotalar \u00fczerinden sa\u011flan\u0131yor. Tayvan h\u00fck\u00fcmranl\u0131k alan\u0131na girdi\u011finde \u00c7in okyanuslara g\u00fcvenli \u00e7\u0131k\u0131\u015f elde ederek ABD\u2019ye kar\u015f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir stratejik kazan\u0131m sa\u011flam\u0131\u015f olur. <\/span>
<\/span>
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc:<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck Tayvan\u2019\u0131n \u00e7ip teknolojisinde d\u00fcnya i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir konuma gelmi\u015f olmas\u0131, Tayvan\u2019\u0131 b\u00fcnyesine almas\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019i ihya ederken ABD i\u00e7in ya\u015famsal risk olu\u015fturacak olmas\u0131. Tayvan\u2019da TSMC \u015firketi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnyada \u00e7ip teknolojisinde ba\u015f\u0131 \u00e7eken, en son nesil \u00e7ipleri ortaya \u00e7\u0131kartan \u015firket konumunda bulunuyor. Onu az farkla Kore\u2019den Samsung izliyor. Yak\u0131n zamana kadar ABD\u2019de Intel\u2019de bu grup i\u00e7indeydi ama son y\u0131llarda geriye d\u00fc\u015ft\u00fc. Mevcut durumda ileri teknoloji cihazlar i\u00e7in gerekli \u00e7ipler i\u00e7in ABD dahil t\u00fcm d\u00fcnya bu \u015firkete muhta\u00e7 durumda bulunuyor. Tayvan\u2019\u0131n \u00c7in\u2019e dahil olmas\u0131, ABD i\u00e7in bu nedenle bir kabus senaryosu olu\u015fturuyor.<\/span>
<\/span>
SAVA\u015e OYUNLARI<\/strong><\/span>
<\/span>
Mevcut durumda iki taraf da Tayvan \u00fczerine bir sava\u015fa girmek istemez. \u00c7in son y\u0131llarda uydular ve u\u00e7ak gemilerini vuracak silahlara \u00f6nemli yat\u0131r\u0131m yapt\u0131; ABD\u2019de yap\u0131lan sava\u015f oyunlar\u0131 b\u00f6yle bir \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 ABD\u2019nin kaybetme riski oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Ancak \u00c7in, yerel bir sava\u015f\u0131 kazansa bile k\u00fcresel bir sava\u015fta ABD ile ba\u015f edecek durumda de\u011fil ve ekonomik geli\u015fmesine darbe vuracak b\u00f6yle bir durumdan ka\u00e7\u0131n\u0131p, sorunun zaman i\u00e7inde daha da g\u00fc\u00e7lendi\u011finde \u00e7\u00f6z\u00fclmesini tercih eder. ABD i\u00e7in \u00c7in\u2019i daha da g\u00fc\u00e7lenmeden Tayvan\u2019da bir sava\u015fa \u00e7ekmek bir se\u00e7enekse de, yerel sava\u015f\u0131n sonunun belirsizli\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bir yandan Ukrayna krizi bir yandan ABD ve d\u00fcnya ekonomisinin mevcut durumunda b\u00f6yle bir riskin \u015fimdilik al\u0131nmas\u0131 zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span>
<\/span>
KAR\u015eILIKLI HAMLELER<\/strong><\/span>
<\/span>
ABD\u2019de bir yandan Biden y\u00f6netiminin Tayvan konusunu \u00c7in i\u00e7in s\u0131cak bir sorun olarak tutma politikas\u0131 bir yandan Demokrat ve Cumhuriyet\u00e7i parti kanatlar\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019e sert \u00e7\u0131kma yar\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde Tayvan\u2019da \u00c7in\u2019i rahats\u0131z edecek geli\u015fmelerin s\u00fcrmesine yol a\u00e7acak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7in taraf\u0131nda da \u00c7in kom\u00fcnist Partisinin me\u015fruiyet s\u00f6ylemi ve buna ba\u011fl\u0131 kamuoyu bask\u0131s\u0131 bu geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 tepki verilmesini zorunlu k\u0131l\u0131yor. Bu iki dinamik \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde ili\u015fkilerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 hamlelerle zaman zaman gerilmesine yol a\u00e7sa da, bir kaza olmazsa, iki taraf\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 yak\u0131n zamanda bir sava\u015fa girmelerine el vermiyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"tayvanda-neler-oluyor-ve-olabilir","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Tayvan\u2019da neler oluyor ve olabilir?","meta_description":"FAT\u0130H OKTAY","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1106,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":2,"name":"FAT\u0130H","surname":"OKTAY","email":"ozansoy.tuna@akay.com","slug":"fatih-oktay","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600qSRn7kb3ZZVHU3t.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:22.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":34637,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":34538,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Tayvan\u2019da neler oluyor ve olabilir?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

FAT\u0130H OKTAY<\/strong><\/span>
<\/strong><\/span><\/strong><\/span><\/p>

Tayvan\u2019da ne oluyor, olaylar nas\u0131l geli\u015fir, sonu k\u00f6t\u00fcye var\u0131r m\u0131? Bu sorular\u0131 cevaplamak i\u00e7in her \u015feyden \u00f6nce taraflar\u0131n dertlerini anlamak gerek. <\/strong><\/span>
<\/strong><\/span>
\u00c7in taraf\u0131 i\u00e7in bu bir toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc ve y\u00f6netim me\u015fruiyeti meselesi. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi, 1949 y\u0131l\u0131nda \u00fclke y\u00f6netiminde olan Ulusal Parti ile aras\u0131ndaki uzun bir i\u00e7 sava\u015f\u0131n kazanan\u0131 oldu ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti\u2019ni kurdu, kaybeden Ulusal Parti Tayvan adas\u0131na \u00e7ekilerek orada 1912\u2019de kurulmu\u015f \u00c7in Cumhuriyeti\u2019nin devam\u0131 olma iddias\u0131yla bir y\u00f6netim olu\u015fturdu. B\u00f6ylece hem \u00c7in anakaras\u0131nda hem Tayvan adas\u0131nda tek bir \u00c7in oldu\u011fu ve onun temsilcisinin kendisi oldu\u011funu iddia eden iki y\u00f6netim olu\u015ftu. <\/span>
<\/span>
ABD\u2019nin ba\u015f\u0131n\u0131 \u00e7ekti\u011fi bat\u0131 blo\u011fu \u00fclkeleri, \u00c7in\u2019in me\u015fru y\u00f6netimi olarak Tayvan adas\u0131ndaki y\u00f6netimi tan\u0131d\u0131 ve uzun y\u0131llar \u00c7in\u2019i Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019de bu y\u00f6netim temsil etti. Tayvan adas\u0131ndaki y\u00f6netim varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ABD\u2019nin korumas\u0131 ile s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in \u00c7in Halk Cumhuriyeti i\u00e7in Tayvan, d\u0131\u015f m\u00fcdahale ile h\u00fck\u00fcmranl\u0131k alan\u0131 d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kart\u0131lm\u0131\u015f bir toprak par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. <\/span>
<\/span>
TAR\u0130H\u0130 S\u00dcRE\u00c7<\/strong><\/span>
<\/span>
\u00c7in; 1800\u2019lerin ortalar\u0131ndan ba\u015flayarak yakla\u015f\u0131k y\u00fcz y\u0131l yabanc\u0131lar taraf\u0131ndan ezilip horland\u0131\u011f\u0131, kendisinden her f\u0131rsatta zorla toprak ve \u00e7e\u015fitli imtiyazlar kopar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem ya\u015fad\u0131. \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi i\u00e7in, kendisinin iktidar\u0131 ile bu d\u00f6nemin sona erdi\u011fi iddias\u0131 y\u00f6netiminin me\u015fruiyetinin ana dayanaklar\u0131ndan birisini olu\u015fturuyor. Bu nedenle Tayvan\u2019\u0131n \u00c7in\u2019in bir par\u00e7as\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelecek veya ileride \u00c7in\u2019in h\u00fck\u00fcmranl\u0131k alan\u0131na tekrar kat\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan olumsuz etkisi olacak herhangi bir giri\u015fime sessiz kalmas\u0131, i\u00e7 politika dinamikleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan olanakl\u0131 de\u011fil. <\/span>
<\/span>
TAYVAN\u2019I KORUMA GEREK\u00c7ES\u0130<\/strong><\/span>
<\/span>
ABD, \u00c7in ile ili\u015fkileri 1970\u2019lerin sonunda s\u0131cakla\u015f\u0131nca tek bir \u00c7in oldu\u011funu, onun da temsilcisi olarak Tayvan\u2019daki de\u011fil anakaradaki \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi y\u00f6netimini tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131, ancak bu iki y\u00f6netim aras\u0131ndaki anla\u015fmazl\u0131\u011f\u0131n bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l olmayan yollarla \u00e7\u00f6z\u00fclmesini kabul etmedi\u011fini a\u00e7\u0131klad\u0131. ABD bundan sonra da resmen tan\u0131masa da Tayvan\u2019daki y\u00f6netim ile yo\u011fun ili\u015fkilerini ve onu \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 koruma i\u015flevini s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Bu \u00e7er\u00e7evede \u00c7in de, y\u00f6netim ve toplum i\u00e7in ABD\u2019nin Tayvan\u2019daki y\u00f6netimi me\u015frula\u015ft\u0131racak, g\u00fc\u00e7lendirecek, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k ilan etmesini kolayla\u015ft\u0131racak her davran\u0131\u015f toprak b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcne kar\u015f\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015f olarak de\u011ferlendirilip yo\u011fun tepki olu\u015fturuyor. 1995 y\u0131l\u0131nda Tayvan\u2019daki y\u00f6netimin ba\u015fkan\u0131na e\u011fitim g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu \u00fcniversiteyi ziyaret etmek \u00fczere ABD\u2019ye resmi olmayan bir ziyaret yapmas\u0131 i\u00e7in vize verilece\u011finin a\u00e7\u0131klanmas\u0131 bir krize yol a\u00e7m\u0131\u015f, \u00c7in Tayvan civar\u0131nda askeri tatbikatlar yapm\u0131\u015f, i\u015f sonunda tatl\u0131ya ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131.<\/span>
<\/span>
A\u011fustos ba\u015f\u0131nda ABD temsilciler meclisi s\u00f6zc\u00fcs\u00fc Pelosi\u2019nin Tayvan\u2019\u0131 ziyareti de benzer \u015fekilde b\u00fcy\u00fck tepkiye yol a\u00e7t\u0131. \u00c7in, ABD ve Tayvan\u2019a kar\u015f\u0131 baz\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar a\u00e7\u0131klad\u0131 ve 1995 krizinde oldu\u011fundan \u00e7ok daha geni\u015f kapsaml\u0131, aday\u0131 abluka alt\u0131na almaya varan askeri tatbikatlara giri\u015fti. Biden y\u00f6netimi Tayvan konusunu \u00c7in\u2019i daha fazla me\u015fgul eden bir sorun haline getirecek ad\u0131mlar atmaktaysa da, Pelosi\u2019nin ziyaretini desteklememi\u015fti. Bu ziyareti yine Biden y\u00f6netimince desteklenmi\u015f g\u00f6r\u00fcnmeyen ve resmi olmayan ba\u015fka ziyaretler izledi; \u00c7in de d\u00fczeyini d\u00fc\u015f\u00fcrse de ada civar\u0131ndaki askeri varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u0131cak tutuyor.<\/span>
<\/span>
KABUS SENARYOSU<\/strong><\/span>
<\/span>
Bu nereye var\u0131r? \u00c7in taraf\u0131 ucu \u00fclke y\u00f6netiminin me\u015fruiyetine dayand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Tayvan\u2019\u0131n \u00c7in\u2019den ayr\u0131lmas\u0131na giden bir yola girilmesine sessiz kalamaz. ABD taraf\u0131 da \u00fc\u00e7 nedenle \u00c7in\u2019in Tayvan\u2019\u0131 b\u00fcnyesine katmas\u0131na giden bir yola girilmesini kabul edemez. <\/span>
<\/span>
Birincisi:<\/strong> ABD, G\u00fcney ve Do\u011fu Asya\u2019da ekonomik olarak \u00f6nemini \u00c7in\u2019e kapt\u0131rm\u0131\u015f durumda ve bu b\u00f6lgede varl\u0131\u011f\u0131 \u00c7in\u2019e kar\u015f\u0131 koruma, sa\u011flama i\u015flevine indirgenmi\u015f bulunuyor; \u00c7in Tayvan\u2019\u0131 al\u0131rsa g\u00fcvenlik sa\u011flay\u0131c\u0131 i\u015flevinin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 yok olur ve ABD bu b\u00f6lgeden silinir.<\/span>
<\/span>
\u0130kincisi:<\/strong> \u00c7in k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131n okyanuslara ba\u011flant\u0131s\u0131 mevcut durumda b\u00f6lgedeki adalar ve burunlar aras\u0131ndan, bir \u00e7at\u0131\u015fma halinde engellenebilecek rotalar \u00fczerinden sa\u011flan\u0131yor. Tayvan h\u00fck\u00fcmranl\u0131k alan\u0131na girdi\u011finde \u00c7in okyanuslara g\u00fcvenli \u00e7\u0131k\u0131\u015f elde ederek ABD\u2019ye kar\u015f\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli bir stratejik kazan\u0131m sa\u011flam\u0131\u015f olur. <\/span>
<\/span>
\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc:<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck Tayvan\u2019\u0131n \u00e7ip teknolojisinde d\u00fcnya i\u00e7in vazge\u00e7ilmez bir konuma gelmi\u015f olmas\u0131, Tayvan\u2019\u0131 b\u00fcnyesine almas\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019i ihya ederken ABD i\u00e7in ya\u015famsal risk olu\u015fturacak olmas\u0131. Tayvan\u2019da TSMC \u015firketi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde d\u00fcnyada \u00e7ip teknolojisinde ba\u015f\u0131 \u00e7eken, en son nesil \u00e7ipleri ortaya \u00e7\u0131kartan \u015firket konumunda bulunuyor. Onu az farkla Kore\u2019den Samsung izliyor. Yak\u0131n zamana kadar ABD\u2019de Intel\u2019de bu grup i\u00e7indeydi ama son y\u0131llarda geriye d\u00fc\u015ft\u00fc. Mevcut durumda ileri teknoloji cihazlar i\u00e7in gerekli \u00e7ipler i\u00e7in ABD dahil t\u00fcm d\u00fcnya bu \u015firkete muhta\u00e7 durumda bulunuyor. Tayvan\u2019\u0131n \u00c7in\u2019e dahil olmas\u0131, ABD i\u00e7in bu nedenle bir kabus senaryosu olu\u015fturuyor.<\/span>
<\/span>
SAVA\u015e OYUNLARI<\/strong><\/span>
<\/span>
Mevcut durumda iki taraf da Tayvan \u00fczerine bir sava\u015fa girmek istemez. \u00c7in son y\u0131llarda uydular ve u\u00e7ak gemilerini vuracak silahlara \u00f6nemli yat\u0131r\u0131m yapt\u0131; ABD\u2019de yap\u0131lan sava\u015f oyunlar\u0131 b\u00f6yle bir \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 ABD\u2019nin kaybetme riski oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Ancak \u00c7in, yerel bir sava\u015f\u0131 kazansa bile k\u00fcresel bir sava\u015fta ABD ile ba\u015f edecek durumda de\u011fil ve ekonomik geli\u015fmesine darbe vuracak b\u00f6yle bir durumdan ka\u00e7\u0131n\u0131p, sorunun zaman i\u00e7inde daha da g\u00fc\u00e7lendi\u011finde \u00e7\u00f6z\u00fclmesini tercih eder. ABD i\u00e7in \u00c7in\u2019i daha da g\u00fc\u00e7lenmeden Tayvan\u2019da bir sava\u015fa \u00e7ekmek bir se\u00e7enekse de, yerel sava\u015f\u0131n sonunun belirsizli\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, bir yandan Ukrayna krizi bir yandan ABD ve d\u00fcnya ekonomisinin mevcut durumunda b\u00f6yle bir riskin \u015fimdilik al\u0131nmas\u0131 zor g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span>
<\/span>
KAR\u015eILIKLI HAMLELER<\/strong><\/span>
<\/span>
ABD\u2019de bir yandan Biden y\u00f6netiminin Tayvan konusunu \u00c7in i\u00e7in s\u0131cak bir sorun olarak tutma politikas\u0131 bir yandan Demokrat ve Cumhuriyet\u00e7i parti kanatlar\u0131n\u0131n \u00c7in\u2019e sert \u00e7\u0131kma yar\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde Tayvan\u2019da \u00c7in\u2019i rahats\u0131z edecek geli\u015fmelerin s\u00fcrmesine yol a\u00e7acak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7in taraf\u0131nda da \u00c7in kom\u00fcnist Partisinin me\u015fruiyet s\u00f6ylemi ve buna ba\u011fl\u0131 kamuoyu bask\u0131s\u0131 bu geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 tepki verilmesini zorunlu k\u0131l\u0131yor. Bu iki dinamik \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde ili\u015fkilerin kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 hamlelerle zaman zaman gerilmesine yol a\u00e7sa da, bir kaza olmazsa, iki taraf\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 yak\u0131n zamanda bir sava\u015fa girmelerine el vermiyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"tayvanda-neler-oluyor-ve-olabilir","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Tayvan\u2019da neler oluyor ve olabilir?","meta_description":"FAT\u0130H OKTAY","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1106,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}