Bayramdan sonra a\u00e7\u0131klanan 2026 y\u0131l\u0131 birinci \u00e7eyrek b\u00fcy\u00fcme verileri, biraz kar\u0131\u015f\u0131k say\u0131labilecek bir tablo ortaya koydu. Yerel, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel kaynakl\u0131 belirsizliklerin yan\u0131 s\u0131ra finansmana eri\u015fim zorluklar\u0131na ra\u011fmen ekonomik aktivitenin direncini belli \u00f6l\u00e7\u00fcde korumas\u0131, i\u015fin olumlu taraf\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Olumsuz tarafta ise ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin yeterince kapsay\u0131c\u0131 ve dengeli olmamas\u0131 dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>
<\/p>
Sekt\u00f6rler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fcme performans\u0131 farkl\u0131 seyrediyor. Sanayi sekt\u00f6r\u00fc, zay\u0131f performans\u0131yla olumsuz ayr\u0131\u015f\u0131yor. Sanayinin i\u00e7inde y\u00fcksek teknolojili sekt\u00f6rler ile emek yo\u011fun ve d\u00fc\u015f\u00fck teknolojili sekt\u00f6rler aras\u0131nda da ciddi bir ayr\u0131\u015fma g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Y\u00fcksek teknolojili sanayi sekt\u00f6rleri h\u0131zl\u0131 bir ivme yakalam\u0131\u015fken, di\u011ferleri yava\u015f bir b\u00fcy\u00fcme ya da daralma ya\u015f\u0131yor.<\/p>
***<\/p>
B\u00fcy\u00fcme verilerini dikkate alarak, reel ekonomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan iki kritik hususa vurgu yapmak istiyorum. Bunlardan ilki finansmana eri\u015fim meselesidir. \u00dc\u00e7 y\u0131ld\u0131r uygulanan dezenflasyon program\u0131, \u00f6zellikle KOB\u0130\u2019lerin finansmana eri\u015fimini ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde zorla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Bu y\u0131l Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n politika faizini kademeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak piyasalarda k\u0131smi bir rahatlama sa\u011flanmas\u0131 bekleniyordu. Ancak \u00f6nce ABD-\u0130srail-\u0130ran hatt\u0131nda ya\u015fanan sava\u015f, ard\u0131ndan i\u00e7 siyasetteki dava tart\u0131\u015fmalar\u0131, finansman ko\u015fullar\u0131nda beklenen iyile\u015fmeyi erteledi.<\/p>
<\/p>
Merkez Bankas\u0131, sava\u015f\u0131n hemen ard\u0131ndan haftal\u0131k repo ihalelerini durdurarak y\u00fczde 37 seviyesindeki politika faizini fiilen i\u015flevsiz h\u00e2le getirdi ve bankalar\u0131 faiz koridorunun \u00fcst band\u0131ndan fonlamaya ba\u015flad\u0131. Bu kapsamda fonlama faizini y\u00fczde 40\u2019a y\u00fckselterek \u00f6rt\u00fck bir faiz art\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bununla birlikte, politika faizine do\u011frudan m\u00fcdahale etmeyerek kendisini uzun s\u00fcreli y\u00fcksek faiz taahh\u00fcd\u00fc alt\u0131na sokmad\u0131. B\u00f6ylece sava\u015f\u0131n sona ermesi durumunda faizi daha h\u0131zl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekebilece\u011fi bir manevra alan\u0131n\u0131 korumu\u015f oldu.<\/p>
<\/p>
Siyasetteki mutlak butlan karar\u0131 sonras\u0131 artan risk primine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Merkez Bankas\u0131 bu sefer bankalar\u0131n kredi b\u00fcy\u00fcme limitlerini s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. Zaten finansman olduk\u00e7a maliyetliyken al\u0131nan bu karar, kredi musluklar\u0131n\u0131n iyice daralmas\u0131na neden oldu. Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n faize y\u00f6nelik verdi\u011fi ilk karar makul olmakla birlikte, kredi limitlerine y\u00f6nelik ikinci karar\u0131n biraz aceleyle al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Finansal istikrar\u0131 \u00f6nceleyen bu karar, reel sekt\u00f6rde nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>
<\/p>
***<\/p>
<\/p>
Reel ekonomiye ili\u015fkin vurgu yapmak istedi\u011fim ikinci husus d\u00f6viz kurlar\u0131na dair. TL\u2019de son bir bu\u00e7uk y\u0131ld\u0131r ciddi bir reel de\u011ferlenme ya\u015fan\u0131yor. Dezenflasyon program\u0131nda d\u00f6viz kuruna fazlas\u0131yla bel ba\u011flanm\u0131\u015f durumda. TL\u2019deki reel de\u011ferlenme, enflasyonun hedeften daha fazla sapmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde engellese de ihracat performans\u0131 \u00fczerindeki olumsuz etkisini g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz.<\/p>
<\/p>
T\u00fcrkiye \u00f6l\u00e7e\u011findeki bir ekonominin art\u0131k yaln\u0131zca d\u00f6viz kuru \u00fczerinden kolayca rekabet avantaj\u0131 elde edebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. 300 milyar dolar ihracata ve 1.5 trilyon dolarl\u0131k milli gelire yakla\u015fan bir \u00fclkenin, ihracatta istikrarl\u0131 ve katma de\u011ferli bir tempo yakalayabilmesi i\u00e7in yenilik\u00e7i \u00fcr\u00fcnlere, verimlilik art\u0131\u015f\u0131na, markala\u015fmaya ve canl\u0131 ihracat pazarlar\u0131na ihtiyac\u0131 var. Bununla birlikte, TL\u2019nin k\u0131sa s\u00fcrede bu denli de\u011fer kazanmas\u0131n\u0131n maliyet planlamas\u0131n\u0131 ve fiyatlamay\u0131 zorla\u015ft\u0131rarak rekabet g\u00fcc\u00fcnde erimeye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hesaba katmal\u0131y\u0131z. \u00d6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck k\u00e2r marj\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan emek yo\u011fun sekt\u00f6rlerde.<\/p>
<\/p>
Ekonominin d\u0131\u015f\u0131nda cereyan eden \u015foklardan kaynakl\u0131 olarak politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n hareket alan\u0131n\u0131n dar oldu\u011fu ortada. Fakat kredi limitleri ve d\u00f6viz kurlar\u0131na ili\u015fkin bu hususlarda daha dikkatli olunmas\u0131 gerekti\u011fi de bir ger\u00e7ek.<\/p>","slug":"reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur","tags":null,"meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1781211600hsjBr0TYtbfZrSc.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":0,"cropped_1200x675":"\/front\/uploads\/haber\/1200x675\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_1200x675_qJRBoC7wgG.webp","user":{"id":9,"name":"NURULLAH","surname":"G\u00dcR","email":"nurullah.gur@marmara.edu.tr","slug":"prof-dr-nurullah-gur","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600zm0eg4EVw1c01iN.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:51:22.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":91321,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":91191,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Reel ekonomi i\u00e7in iki kritik unsur","home_title":"Reel ekonomi i\u00e7in iki kritik unsur","sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"
Bayramdan sonra a\u00e7\u0131klanan 2026 y\u0131l\u0131 birinci \u00e7eyrek b\u00fcy\u00fcme verileri, biraz kar\u0131\u015f\u0131k say\u0131labilecek bir tablo ortaya koydu. Yerel, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel kaynakl\u0131 belirsizliklerin yan\u0131 s\u0131ra finansmana eri\u015fim zorluklar\u0131na ra\u011fmen ekonomik aktivitenin direncini belli \u00f6l\u00e7\u00fcde korumas\u0131, i\u015fin olumlu taraf\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Olumsuz tarafta ise ekonomik b\u00fcy\u00fcmenin yeterince kapsay\u0131c\u0131 ve dengeli olmamas\u0131 dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>
<\/p>
Sekt\u00f6rler aras\u0131nda b\u00fcy\u00fcme performans\u0131 farkl\u0131 seyrediyor. Sanayi sekt\u00f6r\u00fc, zay\u0131f performans\u0131yla olumsuz ayr\u0131\u015f\u0131yor. Sanayinin i\u00e7inde y\u00fcksek teknolojili sekt\u00f6rler ile emek yo\u011fun ve d\u00fc\u015f\u00fck teknolojili sekt\u00f6rler aras\u0131nda da ciddi bir ayr\u0131\u015fma g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor. Y\u00fcksek teknolojili sanayi sekt\u00f6rleri h\u0131zl\u0131 bir ivme yakalam\u0131\u015fken, di\u011ferleri yava\u015f bir b\u00fcy\u00fcme ya da daralma ya\u015f\u0131yor.<\/p>
***<\/p>
B\u00fcy\u00fcme verilerini dikkate alarak, reel ekonomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan iki kritik hususa vurgu yapmak istiyorum. Bunlardan ilki finansmana eri\u015fim meselesidir. \u00dc\u00e7 y\u0131ld\u0131r uygulanan dezenflasyon program\u0131, \u00f6zellikle KOB\u0130\u2019lerin finansmana eri\u015fimini ciddi \u00f6l\u00e7\u00fcde zorla\u015ft\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Bu y\u0131l Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n politika faizini kademeli olarak d\u00fc\u015f\u00fcrmesi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak piyasalarda k\u0131smi bir rahatlama sa\u011flanmas\u0131 bekleniyordu. Ancak \u00f6nce ABD-\u0130srail-\u0130ran hatt\u0131nda ya\u015fanan sava\u015f, ard\u0131ndan i\u00e7 siyasetteki dava tart\u0131\u015fmalar\u0131, finansman ko\u015fullar\u0131nda beklenen iyile\u015fmeyi erteledi.<\/p>
<\/p>
Merkez Bankas\u0131, sava\u015f\u0131n hemen ard\u0131ndan haftal\u0131k repo ihalelerini durdurarak y\u00fczde 37 seviyesindeki politika faizini fiilen i\u015flevsiz h\u00e2le getirdi ve bankalar\u0131 faiz koridorunun \u00fcst band\u0131ndan fonlamaya ba\u015flad\u0131. Bu kapsamda fonlama faizini y\u00fczde 40\u2019a y\u00fckselterek \u00f6rt\u00fck bir faiz art\u0131\u015f\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Bununla birlikte, politika faizine do\u011frudan m\u00fcdahale etmeyerek kendisini uzun s\u00fcreli y\u00fcksek faiz taahh\u00fcd\u00fc alt\u0131na sokmad\u0131. B\u00f6ylece sava\u015f\u0131n sona ermesi durumunda faizi daha h\u0131zl\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya \u00e7ekebilece\u011fi bir manevra alan\u0131n\u0131 korumu\u015f oldu.<\/p>
<\/p>
Siyasetteki mutlak butlan karar\u0131 sonras\u0131 artan risk primine kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Merkez Bankas\u0131 bu sefer bankalar\u0131n kredi b\u00fcy\u00fcme limitlerini s\u0131k\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. Zaten finansman olduk\u00e7a maliyetliyken al\u0131nan bu karar, kredi musluklar\u0131n\u0131n iyice daralmas\u0131na neden oldu. Merkez Bankas\u0131\u2019n\u0131n faize y\u00f6nelik verdi\u011fi ilk karar makul olmakla birlikte, kredi limitlerine y\u00f6nelik ikinci karar\u0131n biraz aceleyle al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Finansal istikrar\u0131 \u00f6nceleyen bu karar, reel sekt\u00f6rde nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>
<\/p>
***<\/p>
<\/p>
Reel ekonomiye ili\u015fkin vurgu yapmak istedi\u011fim ikinci husus d\u00f6viz kurlar\u0131na dair. TL\u2019de son bir bu\u00e7uk y\u0131ld\u0131r ciddi bir reel de\u011ferlenme ya\u015fan\u0131yor. Dezenflasyon program\u0131nda d\u00f6viz kuruna fazlas\u0131yla bel ba\u011flanm\u0131\u015f durumda. TL\u2019deki reel de\u011ferlenme, enflasyonun hedeften daha fazla sapmas\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rl\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde engellese de ihracat performans\u0131 \u00fczerindeki olumsuz etkisini g\u00f6z ard\u0131 edemeyiz.<\/p>
<\/p>
T\u00fcrkiye \u00f6l\u00e7e\u011findeki bir ekonominin art\u0131k yaln\u0131zca d\u00f6viz kuru \u00fczerinden kolayca rekabet avantaj\u0131 elde edebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum. 300 milyar dolar ihracata ve 1.5 trilyon dolarl\u0131k milli gelire yakla\u015fan bir \u00fclkenin, ihracatta istikrarl\u0131 ve katma de\u011ferli bir tempo yakalayabilmesi i\u00e7in yenilik\u00e7i \u00fcr\u00fcnlere, verimlilik art\u0131\u015f\u0131na, markala\u015fmaya ve canl\u0131 ihracat pazarlar\u0131na ihtiyac\u0131 var. Bununla birlikte, TL\u2019nin k\u0131sa s\u00fcrede bu denli de\u011fer kazanmas\u0131n\u0131n maliyet planlamas\u0131n\u0131 ve fiyatlamay\u0131 zorla\u015ft\u0131rarak rekabet g\u00fcc\u00fcnde erimeye yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 da hesaba katmal\u0131y\u0131z. \u00d6zellikle d\u00fc\u015f\u00fck k\u00e2r marj\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fan emek yo\u011fun sekt\u00f6rlerde.<\/p>
<\/p>
Ekonominin d\u0131\u015f\u0131nda cereyan eden \u015foklardan kaynakl\u0131 olarak politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n hareket alan\u0131n\u0131n dar oldu\u011fu ortada. Fakat kredi limitleri ve d\u00f6viz kurlar\u0131na ili\u015fkin bu hususlarda daha dikkatli olunmas\u0131 gerekti\u011fi de bir ger\u00e7ek.<\/p>","slug":"reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur","orjinalimage":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1781211600hsjBr0TYtbfZrSc.webp","news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1781211600hsjBr0TYtbfZrSc.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":"\/front\/uploads\/haber\/638x552\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_638x552_KD6clmze2K.webp","cropped_310x208":"\/front\/uploads\/haber\/310x208\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_310x208_KtbYcYa4Tg.webp","cropped_416x247":"\/front\/uploads\/haber\/416x247\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_416x247_sJGYjDWQdR.webp","cropped_197x247":"\/front\/uploads\/haber\/197x247\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_197x247_HfMm1OHXvc.webp","cropped_416x600":"\/front\/uploads\/haber\/416x600\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_416x600_MxcJBpGfYw.webp","cropped_1200x675":"\/front\/uploads\/haber\/1200x675\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_1200x675_qJRBoC7wgG.webp","tags":null,"meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"view_count":0,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":"\/front\/uploads\/haber\/358x214\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_358x214_GAqkR0NXuz.webp","cropped_842x474":"\/front\/uploads\/haber\/842x474\/reel-ekonomi-icin-iki-kritik-unsur_842x474_R7DletzVXJ.webp"}]}}