{"status":true,"post":{"id":22410,"user_id":27,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:16:59","created_at":"2020-07-09T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:16:59.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":22410,"is_featured":0,"title":"Pandemi d\u00f6neminde mahremiyetimiz","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

<\/strong><\/span>
Dr. Adnan Ertemel<\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnya tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kriz zamanlar\u0131nda al\u0131nan kritik kararlar\u0131n etkilerinin kal\u0131c\u0131 oldu\u011funu ve insanl\u0131\u011f\u0131 olumlu ya da olumsuz anlamda derinden etkiledi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Korku ve panik ortam\u0131 devletlerin vatanda\u015flar\u0131na normal zamanlarda kabul ettiremeyece\u011fi bir\u00e7ok eylemi itiraz etmeden yapmalar\u0131na neden oluyor.<\/span>
<\/span>
Koronavir\u00fcs\u00fcn istisnas\u0131z t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 derinden sarst\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcnlerde benzer kararlar\u0131n arefesinde oldu\u011fumuzu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn...<\/span>
<\/span>
KORUMACI POL\u0130T\u0130KALAR Y\u00dcKSEL\u0130\u015eTE<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00fcnyada genel olarak g\u00f6rece daha otoriter devlet\u00e7i ve korumac\u0131 politikalar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/span>
T\u00fcrkiye\u2019de Hayat Eve S\u0131\u011far (HES) mobil uygulamas\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi vatanda\u015flar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131n dijital ortamda takip edilip \u2018risk te\u015fkil eden\u2019 vatanda\u015flar\u0131 h\u0131zl\u0131ca tespit ve izole edilmesini sa\u011flayan uygulamalar \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130lk \u00f6rnekleri G\u00fcney Kore ve \u00c7in\u2019de g\u00f6r\u00fclen bu uygulamalar etkili olmakla birlikte yine \u00c7in\u2019de bir s\u00fcredir uygulanan \u2018Sosyal Kredi Skoru\u2019 uygulamas\u0131n\u0131 tekrar g\u00fcndeme getirdi. Devletin vatanda\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli yapay zekayla donat\u0131lm\u0131\u015f ak\u0131ll\u0131 kameralar ve \u00e7e\u015fitli sens\u00f6rlerle s\u00fcrekli olarak g\u00f6zetledi\u011fi ve oyunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kredi skoru uygulamas\u0131yla \u2018iyi vatanda\u015f\u2019 olmas\u0131 i\u00e7in motive etti\u011fi bu uygulama haliyle bir\u00e7ok farkl\u0131 kesim taraf\u0131ndan sak\u0131ncalar\u0131 g\u00fcndeme getirilerek ele\u015ftiriliyor.<\/span>
<\/span>
Bu uygulamalar\u0131 savunanlar pandemi d\u00f6nemi gibi d\u00f6nemlerde toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ki\u015fisel haklardan \u00f6nemli oldu\u011fu arg\u00fcman\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/span>
<\/span>
K\u0130\u015e\u0130SEL VER\u0130 PAYLA\u015eILMIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Peki, gizlilik ve mahremiyetimizden \u00f6d\u00fcn vermeden HES gibi temas takip uygulamalar\u0131 geli\u015ftiremez miyiz?<\/span>
<\/span>
Tam da bu konuda k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce \u2018a\u00e7\u0131k kaynak kodlu\u2019 ve \u2018y\u00fczde 100 g\u00fcvenilir\u2019 bir uygulama geli\u015ftirildi. \u015eimdiden g\u00f6n\u00fcll\u00fclerce onlarca dile \u00e7evrilen uygulama sayesinde hi\u00e7bir ki\u015fisel veriyi payla\u015fmadan temas takibi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor. <\/span>
<\/span>
Uygulama \u015fu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor:<\/span>
<\/span>
* Vatanda\u015f\u0131n telefonuna indirdi\u011fi mobil uygulama (app) her 5 dakikada bir bluetooth \u00fczerinden \u00e7evresine anlams\u0131z mesajlar g\u00f6nderiyor. (Bu mesaj anlams\u0131z olmakla birlikte sadece o ki\u015finin telefonunun \u00fcretti\u011fi tekil bir mesaj)<\/span>
<\/span>
* Telefonun sahibi bir restoran, park vb. yerdeyken yak\u0131n\u0131nda bulundu\u011fu s\u0131rada uygulama, ayn\u0131 uygulamay\u0131 kullanan di\u011fer ki\u015filerin \u00fcretti\u011fi mesajlar\u0131 da dinliyor ve haf\u0131zas\u0131na kaydediyor.<\/span>
<\/span>
* Telefonun sahibi birka\u00e7 g\u00fcn sonra enfekte olup Covid-19 pozitif te\u015fhis konulmu\u015fsa geriye d\u00f6n\u00fck olarak telefon sahibiyle ge\u00e7mi\u015fte belli bir s\u00fcre (\u00f6rne\u011fin 15 dakika) boyunca yak\u0131nda bulunan di\u011fer bireyler sorgulan\u0131p tespit edilebiliyor.<\/span>
<\/span>
T\u00fcm bu i\u015flemler, hi\u00e7bir ki\u015fisel bilgi payla\u015f\u0131m\u0131na gerek kalmadan yap\u0131l\u0131yor. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 HES uygulamas\u0131n\u0131n bir sonraki versiyonunda bu t\u00fcr bir uygulamay\u0131 benimseyerek mahremiyetinden \u00f6d\u00fcn vermek istemeyen vatanda\u015flar\u0131 da kazanarak uygulamay\u0131 benimsemesini sa\u011flayabilir. <\/span>
<\/span>
\u00d6zetle, pandeminin etkisini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu zor zamanlarda do\u011fru kararlar vermek her zamankinden kritik durumda. Bu d\u00f6nemde mahremiyet ve ki\u015fisel verilerden \u00f6d\u00fcn verilmemesi, geli\u015fen teknolojilerle pekala m\u00fcmk\u00fcn. Kay\u0131t zinciri (blockchain) teknolojisinin m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 pseudonymity kavram\u0131 (devlet gibi) ikinci partilerin sadece izin verilen veriye izin verildi\u011fi \u015fekilde eri\u015fimi g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131yor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"pandemi-doneminde-mahremiyetimiz","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Pandemi d\u00f6neminde mahremiyetimiz","meta_description":"Dr. Adnan Ertemel","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1081,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":27,"name":"ADNAN VEYSEL","surname":"ERTEMEL","email":"doc-dr-adnan-veysel-ertemel@gmail.com","slug":"doc-dr-adnan-veysel-ertemel","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916001r1LpO2XUqa1CPY.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-24T10:50:02.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:48:24.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":22509,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":22410,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Pandemi d\u00f6neminde mahremiyetimiz","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

<\/strong><\/span>
Dr. Adnan Ertemel<\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnya tarihine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kriz zamanlar\u0131nda al\u0131nan kritik kararlar\u0131n etkilerinin kal\u0131c\u0131 oldu\u011funu ve insanl\u0131\u011f\u0131 olumlu ya da olumsuz anlamda derinden etkiledi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Korku ve panik ortam\u0131 devletlerin vatanda\u015flar\u0131na normal zamanlarda kabul ettiremeyece\u011fi bir\u00e7ok eylemi itiraz etmeden yapmalar\u0131na neden oluyor.<\/span>
<\/span>
Koronavir\u00fcs\u00fcn istisnas\u0131z t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 derinden sarst\u0131\u011f\u0131 bu g\u00fcnlerde benzer kararlar\u0131n arefesinde oldu\u011fumuzu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn...<\/span>
<\/span>
KORUMACI POL\u0130T\u0130KALAR Y\u00dcKSEL\u0130\u015eTE<\/strong><\/span>
<\/span>
D\u00fcnyada genel olarak g\u00f6rece daha otoriter devlet\u00e7i ve korumac\u0131 politikalar\u0131n ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/span>
T\u00fcrkiye\u2019de Hayat Eve S\u0131\u011far (HES) mobil uygulamas\u0131 \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi vatanda\u015flar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar\u0131n dijital ortamda takip edilip \u2018risk te\u015fkil eden\u2019 vatanda\u015flar\u0131 h\u0131zl\u0131ca tespit ve izole edilmesini sa\u011flayan uygulamalar \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130lk \u00f6rnekleri G\u00fcney Kore ve \u00c7in\u2019de g\u00f6r\u00fclen bu uygulamalar etkili olmakla birlikte yine \u00c7in\u2019de bir s\u00fcredir uygulanan \u2018Sosyal Kredi Skoru\u2019 uygulamas\u0131n\u0131 tekrar g\u00fcndeme getirdi. Devletin vatanda\u015flar\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli yapay zekayla donat\u0131lm\u0131\u015f ak\u0131ll\u0131 kameralar ve \u00e7e\u015fitli sens\u00f6rlerle s\u00fcrekli olarak g\u00f6zetledi\u011fi ve oyunla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f kredi skoru uygulamas\u0131yla \u2018iyi vatanda\u015f\u2019 olmas\u0131 i\u00e7in motive etti\u011fi bu uygulama haliyle bir\u00e7ok farkl\u0131 kesim taraf\u0131ndan sak\u0131ncalar\u0131 g\u00fcndeme getirilerek ele\u015ftiriliyor.<\/span>
<\/span>
Bu uygulamalar\u0131 savunanlar pandemi d\u00f6nemi gibi d\u00f6nemlerde toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ki\u015fisel haklardan \u00f6nemli oldu\u011fu arg\u00fcman\u0131n\u0131 \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131yor.<\/span>
<\/span>
K\u0130\u015e\u0130SEL VER\u0130 PAYLA\u015eILMIYOR<\/strong><\/span>
<\/span>
Peki, gizlilik ve mahremiyetimizden \u00f6d\u00fcn vermeden HES gibi temas takip uygulamalar\u0131 geli\u015ftiremez miyiz?<\/span>
<\/span>
Tam da bu konuda k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce \u2018a\u00e7\u0131k kaynak kodlu\u2019 ve \u2018y\u00fczde 100 g\u00fcvenilir\u2019 bir uygulama geli\u015ftirildi. \u015eimdiden g\u00f6n\u00fcll\u00fclerce onlarca dile \u00e7evrilen uygulama sayesinde hi\u00e7bir ki\u015fisel veriyi payla\u015fmadan temas takibi yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fc a\u00e7\u0131l\u0131yor. <\/span>
<\/span>
Uygulama \u015fu \u015fekilde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor:<\/span>
<\/span>
* Vatanda\u015f\u0131n telefonuna indirdi\u011fi mobil uygulama (app) her 5 dakikada bir bluetooth \u00fczerinden \u00e7evresine anlams\u0131z mesajlar g\u00f6nderiyor. (Bu mesaj anlams\u0131z olmakla birlikte sadece o ki\u015finin telefonunun \u00fcretti\u011fi tekil bir mesaj)<\/span>
<\/span>
* Telefonun sahibi bir restoran, park vb. yerdeyken yak\u0131n\u0131nda bulundu\u011fu s\u0131rada uygulama, ayn\u0131 uygulamay\u0131 kullanan di\u011fer ki\u015filerin \u00fcretti\u011fi mesajlar\u0131 da dinliyor ve haf\u0131zas\u0131na kaydediyor.<\/span>
<\/span>
* Telefonun sahibi birka\u00e7 g\u00fcn sonra enfekte olup Covid-19 pozitif te\u015fhis konulmu\u015fsa geriye d\u00f6n\u00fck olarak telefon sahibiyle ge\u00e7mi\u015fte belli bir s\u00fcre (\u00f6rne\u011fin 15 dakika) boyunca yak\u0131nda bulunan di\u011fer bireyler sorgulan\u0131p tespit edilebiliyor.<\/span>
<\/span>
T\u00fcm bu i\u015flemler, hi\u00e7bir ki\u015fisel bilgi payla\u015f\u0131m\u0131na gerek kalmadan yap\u0131l\u0131yor. Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 HES uygulamas\u0131n\u0131n bir sonraki versiyonunda bu t\u00fcr bir uygulamay\u0131 benimseyerek mahremiyetinden \u00f6d\u00fcn vermek istemeyen vatanda\u015flar\u0131 da kazanarak uygulamay\u0131 benimsemesini sa\u011flayabilir. <\/span>
<\/span>
\u00d6zetle, pandeminin etkisini artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 bu zor zamanlarda do\u011fru kararlar vermek her zamankinden kritik durumda. Bu d\u00f6nemde mahremiyet ve ki\u015fisel verilerden \u00f6d\u00fcn verilmemesi, geli\u015fen teknolojilerle pekala m\u00fcmk\u00fcn. Kay\u0131t zinciri (blockchain) teknolojisinin m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 pseudonymity kavram\u0131 (devlet gibi) ikinci partilerin sadece izin verilen veriye izin verildi\u011fi \u015fekilde eri\u015fimi g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131yor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"pandemi-doneminde-mahremiyetimiz","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Pandemi d\u00f6neminde mahremiyetimiz","meta_description":"Dr. Adnan Ertemel","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1081,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}