{"status":true,"post":{"id":21147,"user_id":9,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:04:19","created_at":"2019-11-28T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:04:19.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":21147,"is_featured":0,"title":"K\u00fcresel bor\u00e7 sorunu","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Do\u00e7. Dr. Nurullah G\u00fcr<\/strong><\/span>
<\/p>

Bor\u00e7luluk seviyesi, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ekonomik b\u00fcy\u00fcmeden daha h\u0131zl\u0131 oranda artmaya devam ediyor. G\u00fcncel rakamlara g\u00f6re, k\u00fcresel bor\u00e7 seviyesi 250 trilyon dolar\u0131 a\u015ft\u0131. B\u00f6ylece k\u00fcresel bor\u00e7 stoku, d\u00fcnya GSYH\u2019sinin \u00fc\u00e7 kat\u0131na ula\u015ft\u0131. <\/span><\/p>

Son 200 y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan krizlerin neredeyse tamam\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanmadan kaynaklan\u0131yor. Kamu, \u00f6zel sekt\u00f6r ve hane halklar\u0131ndan biri veya ikisi d\u00f6nemsel olarak a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lan\u0131yor. Bor\u00e7 paray\u0131 \u00e7o\u011fu zaman da etkin bir \u015fekilde kullanam\u0131yorlar. Sonu\u00e7ta kriz patlak veriyor. Krizin etkilerini s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in sorunlar\u0131n k\u00f6k\u00fcne inip yap\u0131sal \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek yerine ba\u015fka birimler bor\u00e7land\u0131r\u0131larak ekonomik sistem ayakta tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Kamunun a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanmas\u0131ndan kaynaklanan bir krizle m\u00fccadele etmek i\u00e7in reel sekt\u00f6re kredi musluklar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor. 5-10 y\u0131l sonra reel sekt\u00f6r\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanmas\u0131 sorun te\u015fkil etti\u011finde ise bu sefer krediler t\u00fcketicilere y\u00f6nlendirilerek ekonomik aktivite canland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Sonu\u00e7ta s\u00fcrekli bor\u00e7la beslenen obez bir ekonomik sistem ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ve bu da krizleri sistematik hale getiriyor. <\/span><\/p>

Bor\u00e7lulu\u011fun artmas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok nedeni var. K\u00fcresel finans krizi sonras\u0131 Fed ve Avrupa Merkez Bankas\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck merkez bankalar\u0131n\u0131n piyasalara sundu\u011fu trilyonlarca dolar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 eski bor\u00e7lar\u0131 kapatmaya giderken \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131na yeni bor\u00e7 olarak aktar\u0131ld\u0131. \u00d6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin bu s\u00fcre\u00e7te toplam bor\u00e7lar\u0131 h\u0131zla artt\u0131. <\/span><\/p>

D\u00fcnya genelinde 1980\u2019lerle birlikte kamunun yapt\u0131\u011f\u0131 sosyal harcamalarda kayda de\u011fer bir azalma ya\u015fand\u0131. Bu y\u00fczden de insanlar i\u015fsiz kald\u0131klar\u0131nda veya ald\u0131klar\u0131 \u00fccretler hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 eridi\u011finde borca y\u00f6nelmekten ba\u015fka \u00e7areleri kalmad\u0131. Kaliteli e\u011fitime eri\u015fimin pahal\u0131 hale gelmesi, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in aileleri daha fazla borcun alt\u0131na soktu. D\u00fcnya genelinde \u015fi\u015fen konut fiyatlar\u0131, insanlar\u0131 kredisiz ev alamaz hale getirdi. <\/span><\/p>

\u0130leti\u015fim teknolojilerinde ya\u015fanan geli\u015fmeler de bir taraftan insanlar\u0131 daha fazla t\u00fcketmeye sevk ediyor. Ge\u00e7mi\u015fte televizyon reklamlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise sosyal medya, t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 besliyor. \u0130nsanlar, \u00f6zendikleri \u00fcr\u00fcnlere sahip olmak i\u00e7in yine krediye ba\u015fvuruyorlar. Cep telefonlar\u0131 bu e\u011filimin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biridir. <\/span><\/p>

K\u00fcreselle\u015fmeyle birlikte \u00e7okuluslu \u015firketlerin d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok noktas\u0131nda piyasalar\u0131 domine etmesi yerel \u015firketleri derinden etkiledi. Yerel \u015firketler bu s\u00fcre\u00e7te ayakta kalmak i\u00e7in krediyle b\u00fcy\u00fcme stratejisine sar\u0131ld\u0131lar. Krediden al\u0131nan bu para etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda da ekonomi i\u00e7in katma de\u011fer \u00fcretilmeden bo\u015f yere bor\u00e7luluk seviyesi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyor. <\/span><\/p>

Bor\u00e7luluk seviyesinin art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 son y\u0131llarda geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde daha y\u00fcksek seyrediyor. Bu da geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri daha k\u0131r\u0131lgan hale getiriyor. Uluslararas\u0131 sermaye ak\u0131mlar\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftiren en ufak bir de\u011fi\u015fiklik (jeopolitik ve siyasi riskler veya Fed\u2019in faiz kararlar\u0131 gibi) geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin piyasalar\u0131nda a\u011f\u0131r bilan\u00e7o hasarlar\u0131na neden olabiliyor. <\/span><\/p>

Bor\u00e7, tamamen ortadan kald\u0131rabilece\u011finiz bir sorun de\u011fil. Bor\u00e7 isteseniz de istemeseniz de ekonomik hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olacak. Ancak bor\u00e7tan kaynaklanan riskler s\u0131n\u0131rland\u0131rabilir, borca olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k azalt\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin, reel sekt\u00f6r a\u00e7\u0131s\u0131ndan en ideal \u00e7\u00f6z\u00fcm, ortakl\u0131\u011fa dayal\u0131 finansal enstr\u00fcmanlar\u0131 ve kurumlar\u0131 daha fazla \u00f6n plana \u00e7\u0131karmak olacakt\u0131r. Bununla birlikte, merkez bankas\u0131n\u0131n zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131k ayarlamalar\u0131ndan bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nelik d\u00fczenlemelere ve hatta sanayi ve tar\u0131m politikalar\u0131na kadar ekonomi politikalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 alanlar\u0131 aras\u0131nda at\u0131lacak koordineli ad\u0131mlar yoluyla al\u0131nan kredilerin daha etkin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 teminat alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"kuresel-borc-sorunu","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"K\u00fcresel bor\u00e7 sorunu","meta_description":"Do\u00e7. Dr. Nurullah G\u00fcr","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1110,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":9,"name":"NURULLAH","surname":"G\u00dcR","email":"nurullah.gur@marmara.edu.tr","slug":"prof-dr-nurullah-gur","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600zm0eg4EVw1c01iN.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:51:22.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":21246,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":21147,"locale":"tr","category_id":73,"title":"K\u00fcresel bor\u00e7 sorunu","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Do\u00e7. Dr. Nurullah G\u00fcr<\/strong><\/span>
<\/p>

Bor\u00e7luluk seviyesi, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte ekonomik b\u00fcy\u00fcmeden daha h\u0131zl\u0131 oranda artmaya devam ediyor. G\u00fcncel rakamlara g\u00f6re, k\u00fcresel bor\u00e7 seviyesi 250 trilyon dolar\u0131 a\u015ft\u0131. B\u00f6ylece k\u00fcresel bor\u00e7 stoku, d\u00fcnya GSYH\u2019sinin \u00fc\u00e7 kat\u0131na ula\u015ft\u0131. <\/span><\/p>

Son 200 y\u0131ld\u0131r ya\u015fanan krizlerin neredeyse tamam\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanmadan kaynaklan\u0131yor. Kamu, \u00f6zel sekt\u00f6r ve hane halklar\u0131ndan biri veya ikisi d\u00f6nemsel olarak a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lan\u0131yor. Bor\u00e7 paray\u0131 \u00e7o\u011fu zaman da etkin bir \u015fekilde kullanam\u0131yorlar. Sonu\u00e7ta kriz patlak veriyor. Krizin etkilerini s\u0131n\u0131rland\u0131rmak i\u00e7in sorunlar\u0131n k\u00f6k\u00fcne inip yap\u0131sal \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek yerine ba\u015fka birimler bor\u00e7land\u0131r\u0131larak ekonomik sistem ayakta tutulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Kamunun a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanmas\u0131ndan kaynaklanan bir krizle m\u00fccadele etmek i\u00e7in reel sekt\u00f6re kredi musluklar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131yor. 5-10 y\u0131l sonra reel sekt\u00f6r\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 bor\u00e7lanmas\u0131 sorun te\u015fkil etti\u011finde ise bu sefer krediler t\u00fcketicilere y\u00f6nlendirilerek ekonomik aktivite canland\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Sonu\u00e7ta s\u00fcrekli bor\u00e7la beslenen obez bir ekonomik sistem ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ve bu da krizleri sistematik hale getiriyor. <\/span><\/p>

Bor\u00e7lulu\u011fun artmas\u0131n\u0131n bir\u00e7ok nedeni var. K\u00fcresel finans krizi sonras\u0131 Fed ve Avrupa Merkez Bankas\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck merkez bankalar\u0131n\u0131n piyasalara sundu\u011fu trilyonlarca dolar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 eski bor\u00e7lar\u0131 kapatmaya giderken \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir taraf\u0131na yeni bor\u00e7 olarak aktar\u0131ld\u0131. \u00d6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin bu s\u00fcre\u00e7te toplam bor\u00e7lar\u0131 h\u0131zla artt\u0131. <\/span><\/p>

D\u00fcnya genelinde 1980\u2019lerle birlikte kamunun yapt\u0131\u011f\u0131 sosyal harcamalarda kayda de\u011fer bir azalma ya\u015fand\u0131. Bu y\u00fczden de insanlar i\u015fsiz kald\u0131klar\u0131nda veya ald\u0131klar\u0131 \u00fccretler hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 eridi\u011finde borca y\u00f6nelmekten ba\u015fka \u00e7areleri kalmad\u0131. Kaliteli e\u011fitime eri\u015fimin pahal\u0131 hale gelmesi, \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in aileleri daha fazla borcun alt\u0131na soktu. D\u00fcnya genelinde \u015fi\u015fen konut fiyatlar\u0131, insanlar\u0131 kredisiz ev alamaz hale getirdi. <\/span><\/p>

\u0130leti\u015fim teknolojilerinde ya\u015fanan geli\u015fmeler de bir taraftan insanlar\u0131 daha fazla t\u00fcketmeye sevk ediyor. Ge\u00e7mi\u015fte televizyon reklamlar\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise sosyal medya, t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 besliyor. \u0130nsanlar, \u00f6zendikleri \u00fcr\u00fcnlere sahip olmak i\u00e7in yine krediye ba\u015fvuruyorlar. Cep telefonlar\u0131 bu e\u011filimin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biridir. <\/span><\/p>

K\u00fcreselle\u015fmeyle birlikte \u00e7okuluslu \u015firketlerin d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok noktas\u0131nda piyasalar\u0131 domine etmesi yerel \u015firketleri derinden etkiledi. Yerel \u015firketler bu s\u00fcre\u00e7te ayakta kalmak i\u00e7in krediyle b\u00fcy\u00fcme stratejisine sar\u0131ld\u0131lar. Krediden al\u0131nan bu para etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda da ekonomi i\u00e7in katma de\u011fer \u00fcretilmeden bo\u015f yere bor\u00e7luluk seviyesi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015f oluyor. <\/span><\/p>

Bor\u00e7luluk seviyesinin art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 son y\u0131llarda geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde daha y\u00fcksek seyrediyor. Bu da geli\u015fmekte olan \u00fclkeleri daha k\u0131r\u0131lgan hale getiriyor. Uluslararas\u0131 sermaye ak\u0131mlar\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftiren en ufak bir de\u011fi\u015fiklik (jeopolitik ve siyasi riskler veya Fed\u2019in faiz kararlar\u0131 gibi) geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin piyasalar\u0131nda a\u011f\u0131r bilan\u00e7o hasarlar\u0131na neden olabiliyor. <\/span><\/p>

Bor\u00e7, tamamen ortadan kald\u0131rabilece\u011finiz bir sorun de\u011fil. Bor\u00e7 isteseniz de istemeseniz de ekonomik hayat\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olacak. Ancak bor\u00e7tan kaynaklanan riskler s\u0131n\u0131rland\u0131rabilir, borca olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k azalt\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin, reel sekt\u00f6r a\u00e7\u0131s\u0131ndan en ideal \u00e7\u00f6z\u00fcm, ortakl\u0131\u011fa dayal\u0131 finansal enstr\u00fcmanlar\u0131 ve kurumlar\u0131 daha fazla \u00f6n plana \u00e7\u0131karmak olacakt\u0131r. Bununla birlikte, merkez bankas\u0131n\u0131n zorunlu kar\u015f\u0131l\u0131k ayarlamalar\u0131ndan bankac\u0131l\u0131k sekt\u00f6r\u00fcne y\u00f6nelik d\u00fczenlemelere ve hatta sanayi ve tar\u0131m politikalar\u0131na kadar ekonomi politikalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 alanlar\u0131 aras\u0131nda at\u0131lacak koordineli ad\u0131mlar yoluyla al\u0131nan kredilerin daha etkin kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 teminat alt\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"kuresel-borc-sorunu","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"K\u00fcresel bor\u00e7 sorunu","meta_description":"Do\u00e7. Dr. Nurullah G\u00fcr","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1110,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}