{"status":true,"post":{"id":18488,"user_id":10,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 13:13:55","created_at":"2018-05-22T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T10:13:55.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":18488,"is_featured":0,"title":"\u0130ktisat teorileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk Liras\u0131","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Ekonomilerde piyasa ekonomisinin t\u00fcm kurum ve kurallar\u0131 uygulan\u0131yorsa iktisat bilimine g\u00f6re mal ve hizmet fiyatlar\u0131 arz ve talebe g\u00f6re belirlenir. Yine ekonomiler e\u011fer bir de d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131k modeller izliyorlarsa arz ve talebin belirlendi\u011fi piyasalar sadece \u00fclkelerin kendi piyasalar\u0131 de\u011fil, birbirileri ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f t\u00fcm uluslararas\u0131 piyasalard\u0131r. Bu temel iktisadi kurallara ba\u011fl\u0131 kalarak son d\u00f6nemde T\u00fcrk Liras\u0131\u2019nda ya\u015fanan geli\u015fmeleri de\u011ferlendirelim. <\/span><\/p>

1. D\u00dcNYADA DOLAR DE\u011eER KAZANIYOR <\/strong><\/span><\/p>

Uluslararas\u0131 alanda ABD dolar\u0131 halen en \u00f6nemli para birimi olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bir\u00e7ok \u00fclke siyasi ve jeopolitik nedenlerle dolar kullan\u0131m\u0131n\u0131 b\u0131raksa bile ABD dolar\u0131 bug\u00fcn en \u00e7ok kullan\u0131lan rezerv para, tasarruf arac\u0131, \u00f6deme arac\u0131 ve fiyatlama arac\u0131 olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Eskiden dolar\u0131n de\u011feri alt\u0131na ba\u011fl\u0131 iken \u015fimdi alt\u0131n fiyatlar\u0131 dolara ba\u011f\u0131ml\u0131. ABD dolar\u0131n\u0131n de\u011feri de kendi ekonomisi ile d\u00fcnya ekonomisindeki geli\u015fmelere ve politika uygulamalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak y\u0131llar itibariyle dalgalanma g\u00f6steriyor. 2013 y\u0131l\u0131ndan itibaren ya\u015fanan e\u011filim ise ABD dolar\u0131n\u0131n de\u011ferlenmesi. Dolar\u0131n g\u00fcc\u00fc ile de\u011feri ayr\u0131 \u015feyler. Bug\u00fcnk\u00fc de\u011ferlenmenin arkas\u0131nda ne kadar g\u00fc\u00e7 var, o ayr\u0131ca tart\u0131\u015fmal\u0131. Ancak d\u00fcnyada ya\u015fanan dolar\u0131n de\u011fer kazanma e\u011filimi bir vaka ve bu de\u011ferlenme hi\u00e7 kimseye kar\u015f\u0131 de\u011fil; iktisat kanunlar\u0131 ile de \u00e7ok uyumlu.<\/span><\/p>

2. D\u0130\u011eER PARALARIN TAMAMI AYNI ORANDA DE\u011eER KAYBETM\u0130YOR<\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnyada dolar\u0131n de\u011fer kazanma e\u011filimi di\u011fer para birimlerinin dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kaybetmesi anlam\u0131na geliyor. Ancak bu de\u011fer kayb\u0131 yine iktisat teorilerine g\u00f6re t\u00fcm paralar i\u00e7in ayn\u0131 oranda olmuyor. Dolar de\u011fer kazan\u0131rken \u00fclkelerin para birimlerinin de\u011ferini kendi enflasyon oranlar\u0131, uygulad\u0131klar\u0131 para politikas\u0131 ve faiz oranlar\u0131, makroekonomik riskleri ile di\u011fer riskleri belirliyor. Bu \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fck enflasyona sahip olan, makroekonomik dengeleri sa\u011flam olan, k\u00fcresel e\u011filimler ile uyumlu para politikas\u0131 izleyen ve di\u011fer risklerini s\u0131n\u0131rl\u0131 tutan \u00fclkelerin para birimleri dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda ya de\u011fer kaybetmiyor ya da \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fer kaybediyor.<\/span><\/p>

3. PARANIN DE\u011eER\u0130N\u0130 BEL\u0130RLEYEN D\u00d6V\u0130Z ARZINA YATIRIM YAPANLAR VE YAPMAYANLAR<\/strong><\/span><\/p>

Para teorisi ve uluslararas\u0131 iktisat teorisine g\u00f6re \u00fclke para birimlerinin de\u011ferini belirleyen \u00f6nemli unsur, \u00fclkelerin yabanc\u0131 para cinsinden sahip olduklar\u0131 arz ve taleptir. \u00dclkeler d\u00f6viz arz\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak d\u00f6viz kazand\u0131r\u0131c\u0131 mal ve hizmet ihracat\u0131 ile elde ederler. Bu ama\u00e7la bunu sa\u011flayan iktisadi faaliyetlerini daha \u00e7ok desteklerler. G\u00fcney Kore buna iyi bir \u00f6rnek. Baz\u0131 \u00fclkelerde ise d\u00f6viz arz\u0131 d\u00f6viz talebinin alt\u0131nda kal\u0131r. Teorilere g\u00f6re b\u00f6yle \u00fclkelerin para birimleri de\u011fer kaybeder ve de\u011fer kaybeder ki, d\u00f6viz arz ve talebi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir noktada yeniden dengeye gelsin. Ancak k\u00fcresel sermaye hareketlerinde ya\u015fanan serbesti ve ak\u0131mlar\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 seviyeler baz\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in kolayc\u0131l\u0131k yaratt\u0131. Baz\u0131 \u00fclkeler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yurtd\u0131\u015f\u0131ndan bor\u00e7lan\u0131p i\u00e7eride d\u00f6viz geliri sa\u011flamayan alanlara yat\u0131r\u0131m yapt\u0131. Ancak d\u00f6viz bor\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6deme zaman\u0131 gelip de yeterli d\u00f6viz kazanamay\u0131nca \u00fclke para birimleri de\u011fer kaybetmeye ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>

4. FA\u0130Z ORANLARI DA PARALARIN DE\u011eERLER\u0130NDE BEL\u0130RLEY\u0130C\u0130<\/strong><\/span><\/p>

Para teorisi ve uluslararas\u0131 iktisat teorisi a\u00e7\u0131k ekonomilerde paralar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak de\u011ferlerinde d\u00f6viz arz ve talebi ile para birimlerine uygulanan nominal ve reel faizlerin de belirleyici oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu itibarla \u00fclkeler para politikalar\u0131nda uygulad\u0131klar\u0131 faiz politikas\u0131 ile paralar\u0131n\u0131n de\u011ferlerine y\u00f6n veriyorlar. Y\u00fcksek enflasyonu olan, b\u00fct\u00e7e ve cari dengede y\u00fcksek a\u00e7\u0131klar veren, gev\u015fek para ve bol te\u015fvik politikas\u0131 uygulayan, g\u00f6receli olarak daha y\u00fcksek riskler ta\u015f\u0131yan \u00fclkeler e\u011fer bir de faiz oranlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya indirmeyi istiyorlarsa kendi para birimleri di\u011fer para birimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda daha \u00e7ok de\u011fer kaybeder.<\/span><\/p>

5. MODERN PARA TEOR\u0130S\u0130 BA\u011eIMSIZ MERKEZ BANKALARINA \u00d6NEM VER\u0130YOR <\/strong><\/span><\/p>

Merkez bankalar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 iktisat teorisinde \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rma konusu. Tam bir mutabakat olmamakla birlikte bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma ba\u011f\u0131ms\u0131z merkez bankalar\u0131n\u0131n itibar\u0131n\u0131n ve g\u00fcvenilirli\u011finin daha y\u00fcksek oldu\u011funu ortaya koyuyor. Siyasi otoritenin etkisinde kalan merkez bankalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu \u00fclkelerin para birimleri ise daha \u00e7ok de\u011fer kaybeden paralar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/span><\/p>

Son S\u00f6z:<\/strong> \u0130ktisat teorileri son d\u00f6nemde T\u00fcrk Liras\u0131\u2019nda ya\u015fanan de\u011fer kayb\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"iktisat-teorileri-isiginda-turk-lirasi","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"\u0130ktisat teorileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk Liras\u0131","meta_description":"Dr. Can G\u00fcrlesel","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":248,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":10,"name":"CAN","surname":"G\u00dcRLESEL","email":"durmaz.umran@superposta.com","slug":"dr-can-gurlesel","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916008P5QTYWdQ2pLpLn.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:51:00.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":18587,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":18488,"locale":"tr","category_id":73,"title":"\u0130ktisat teorileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk Liras\u0131","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Ekonomilerde piyasa ekonomisinin t\u00fcm kurum ve kurallar\u0131 uygulan\u0131yorsa iktisat bilimine g\u00f6re mal ve hizmet fiyatlar\u0131 arz ve talebe g\u00f6re belirlenir. Yine ekonomiler e\u011fer bir de d\u0131\u015fa a\u00e7\u0131k modeller izliyorlarsa arz ve talebin belirlendi\u011fi piyasalar sadece \u00fclkelerin kendi piyasalar\u0131 de\u011fil, birbirileri ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f t\u00fcm uluslararas\u0131 piyasalard\u0131r. Bu temel iktisadi kurallara ba\u011fl\u0131 kalarak son d\u00f6nemde T\u00fcrk Liras\u0131\u2019nda ya\u015fanan geli\u015fmeleri de\u011ferlendirelim. <\/span><\/p>

1. D\u00dcNYADA DOLAR DE\u011eER KAZANIYOR <\/strong><\/span><\/p>

Uluslararas\u0131 alanda ABD dolar\u0131 halen en \u00f6nemli para birimi olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Bir\u00e7ok \u00fclke siyasi ve jeopolitik nedenlerle dolar kullan\u0131m\u0131n\u0131 b\u0131raksa bile ABD dolar\u0131 bug\u00fcn en \u00e7ok kullan\u0131lan rezerv para, tasarruf arac\u0131, \u00f6deme arac\u0131 ve fiyatlama arac\u0131 olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Eskiden dolar\u0131n de\u011feri alt\u0131na ba\u011fl\u0131 iken \u015fimdi alt\u0131n fiyatlar\u0131 dolara ba\u011f\u0131ml\u0131. ABD dolar\u0131n\u0131n de\u011feri de kendi ekonomisi ile d\u00fcnya ekonomisindeki geli\u015fmelere ve politika uygulamalar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak y\u0131llar itibariyle dalgalanma g\u00f6steriyor. 2013 y\u0131l\u0131ndan itibaren ya\u015fanan e\u011filim ise ABD dolar\u0131n\u0131n de\u011ferlenmesi. Dolar\u0131n g\u00fcc\u00fc ile de\u011feri ayr\u0131 \u015feyler. Bug\u00fcnk\u00fc de\u011ferlenmenin arkas\u0131nda ne kadar g\u00fc\u00e7 var, o ayr\u0131ca tart\u0131\u015fmal\u0131. Ancak d\u00fcnyada ya\u015fanan dolar\u0131n de\u011fer kazanma e\u011filimi bir vaka ve bu de\u011ferlenme hi\u00e7 kimseye kar\u015f\u0131 de\u011fil; iktisat kanunlar\u0131 ile de \u00e7ok uyumlu.<\/span><\/p>

2. D\u0130\u011eER PARALARIN TAMAMI AYNI ORANDA DE\u011eER KAYBETM\u0130YOR<\/strong><\/span><\/p>

D\u00fcnyada dolar\u0131n de\u011fer kazanma e\u011filimi di\u011fer para birimlerinin dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda de\u011fer kaybetmesi anlam\u0131na geliyor. Ancak bu de\u011fer kayb\u0131 yine iktisat teorilerine g\u00f6re t\u00fcm paralar i\u00e7in ayn\u0131 oranda olmuyor. Dolar de\u011fer kazan\u0131rken \u00fclkelerin para birimlerinin de\u011ferini kendi enflasyon oranlar\u0131, uygulad\u0131klar\u0131 para politikas\u0131 ve faiz oranlar\u0131, makroekonomik riskleri ile di\u011fer riskleri belirliyor. Bu \u00e7er\u00e7evede d\u00fc\u015f\u00fck enflasyona sahip olan, makroekonomik dengeleri sa\u011flam olan, k\u00fcresel e\u011filimler ile uyumlu para politikas\u0131 izleyen ve di\u011fer risklerini s\u0131n\u0131rl\u0131 tutan \u00fclkelerin para birimleri dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda ya de\u011fer kaybetmiyor ya da \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fer kaybediyor.<\/span><\/p>

3. PARANIN DE\u011eER\u0130N\u0130 BEL\u0130RLEYEN D\u00d6V\u0130Z ARZINA YATIRIM YAPANLAR VE YAPMAYANLAR<\/strong><\/span><\/p>

Para teorisi ve uluslararas\u0131 iktisat teorisine g\u00f6re \u00fclke para birimlerinin de\u011ferini belirleyen \u00f6nemli unsur, \u00fclkelerin yabanc\u0131 para cinsinden sahip olduklar\u0131 arz ve taleptir. \u00dclkeler d\u00f6viz arz\u0131n\u0131 kal\u0131c\u0131 olarak d\u00f6viz kazand\u0131r\u0131c\u0131 mal ve hizmet ihracat\u0131 ile elde ederler. Bu ama\u00e7la bunu sa\u011flayan iktisadi faaliyetlerini daha \u00e7ok desteklerler. G\u00fcney Kore buna iyi bir \u00f6rnek. Baz\u0131 \u00fclkelerde ise d\u00f6viz arz\u0131 d\u00f6viz talebinin alt\u0131nda kal\u0131r. Teorilere g\u00f6re b\u00f6yle \u00fclkelerin para birimleri de\u011fer kaybeder ve de\u011fer kaybeder ki, d\u00f6viz arz ve talebi daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir noktada yeniden dengeye gelsin. Ancak k\u00fcresel sermaye hareketlerinde ya\u015fanan serbesti ve ak\u0131mlar\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 seviyeler baz\u0131 \u00fclkeler i\u00e7in kolayc\u0131l\u0131k yaratt\u0131. Baz\u0131 \u00fclkeler b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde yurtd\u0131\u015f\u0131ndan bor\u00e7lan\u0131p i\u00e7eride d\u00f6viz geliri sa\u011flamayan alanlara yat\u0131r\u0131m yapt\u0131. Ancak d\u00f6viz bor\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6deme zaman\u0131 gelip de yeterli d\u00f6viz kazanamay\u0131nca \u00fclke para birimleri de\u011fer kaybetmeye ba\u015flad\u0131.<\/span><\/p>

4. FA\u0130Z ORANLARI DA PARALARIN DE\u011eERLER\u0130NDE BEL\u0130RLEY\u0130C\u0130<\/strong><\/span><\/p>

Para teorisi ve uluslararas\u0131 iktisat teorisi a\u00e7\u0131k ekonomilerde paralar\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak de\u011ferlerinde d\u00f6viz arz ve talebi ile para birimlerine uygulanan nominal ve reel faizlerin de belirleyici oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bu itibarla \u00fclkeler para politikalar\u0131nda uygulad\u0131klar\u0131 faiz politikas\u0131 ile paralar\u0131n\u0131n de\u011ferlerine y\u00f6n veriyorlar. Y\u00fcksek enflasyonu olan, b\u00fct\u00e7e ve cari dengede y\u00fcksek a\u00e7\u0131klar veren, gev\u015fek para ve bol te\u015fvik politikas\u0131 uygulayan, g\u00f6receli olarak daha y\u00fcksek riskler ta\u015f\u0131yan \u00fclkeler e\u011fer bir de faiz oranlar\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131ya indirmeyi istiyorlarsa kendi para birimleri di\u011fer para birimleri kar\u015f\u0131s\u0131nda daha \u00e7ok de\u011fer kaybeder.<\/span><\/p>

5. MODERN PARA TEOR\u0130S\u0130 BA\u011eIMSIZ MERKEZ BANKALARINA \u00d6NEM VER\u0130YOR <\/strong><\/span><\/p>

Merkez bankalar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 iktisat teorisinde \u00f6nemli bir tart\u0131\u015fma ve ara\u015ft\u0131rma konusu. Tam bir mutabakat olmamakla birlikte bir\u00e7ok ara\u015ft\u0131rma ba\u011f\u0131ms\u0131z merkez bankalar\u0131n\u0131n itibar\u0131n\u0131n ve g\u00fcvenilirli\u011finin daha y\u00fcksek oldu\u011funu ortaya koyuyor. Siyasi otoritenin etkisinde kalan merkez bankalar\u0131n\u0131n oldu\u011fu \u00fclkelerin para birimleri ise daha \u00e7ok de\u011fer kaybeden paralar aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/span><\/p>

Son S\u00f6z:<\/strong> \u0130ktisat teorileri son d\u00f6nemde T\u00fcrk Liras\u0131\u2019nda ya\u015fanan de\u011fer kayb\u0131n\u0131 \u00e7ok iyi a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"iktisat-teorileri-isiginda-turk-lirasi","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"\u0130ktisat teorileri \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrk Liras\u0131","meta_description":"Dr. Can G\u00fcrlesel","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":248,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}