{"status":true,"post":{"id":22025,"user_id":5,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:14:30","created_at":"2020-06-11T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:14:30.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":22025,"is_featured":0,"title":"Epidemi sonras\u0131 tersine g\u00f6\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili<\/strong><\/span><\/p>

Tarihte; \u00fclkeler, toplumlar, kavimler ve \u015fehirler bir\u00e7ok salg\u0131n ve felaketler ya\u015fad\u0131 ama hi\u00e7biri etkileri ve yay\u0131l\u0131m\u0131 itibariyle bunun gibi olmad\u0131. Her salg\u0131n\u0131n veya felaketin ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yerel neticeleri oldu \u015f\u00fcphesiz, fakat unutulup gittiler. Sosyoloji bilimi de bu tecr\u00fcbeyi sosyolojik bir netice olarak kaydetti: Toplumsal haf\u0131za zay\u0131ft\u0131r ve \u00e7abuk unutur. Evet, toplumlar ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 unutmaya meyyaldir ve daha \u00e7ok gelece\u011fe bakarlar.<\/span>
Bu yaz\u0131m\u0131zda kritik soruyu ba\u015fl\u0131\u011fa ald\u0131k. \u0130stanbul ve Kocaeli-Sakarya b\u00f6lgeleri i\u00e7in bu soruyu en son 1999 depremi sonras\u0131 sormu\u015ftuk. Acaba deprem felaketi sonras\u0131 insanlar memleketlerine d\u00f6nme e\u011filimi g\u00f6sterirler mi diye. Zira hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere bu b\u00f6lge ciddi bir deprem ya\u015fad\u0131 ve ard\u0131ndan \u00f6zellikle k\u0131t kanaat ge\u00e7inen kesimin memleketlerine d\u00f6nebilece\u011fine y\u00f6nelik k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131p\u0131rdanmalar oldu. Ama arkas\u0131 gelmedi ve insanlar \u015fehrin cazibesine kap\u0131ld\u0131lar, ge\u00e7mi\u015fi unutup geleceklerine bakt\u0131lar. Do\u011fruydu, toplumsal haf\u0131za zay\u0131ft\u0131.<\/span>
Bu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z salg\u0131n veya \u00f6zel ismi ile koronavir\u00fcs Covid-19 epidemisi, di\u011ferleri gibi \u00f6z\u00fcnde bir felaket. Fakat t\u00fcr\u00fc, yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fcresel tahribat\u0131 ile \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc var. Herkes bu salg\u0131n\u0131n di\u011ferlerinden farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine dem vuruyor. Ve yine herkes bunun etkilerinin kal\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f belirtiyor. Yeni normal kavram\u0131n\u0131n icad\u0131 da bunun i\u00e7in. \u015eimdi biz \u00fclke olarak \u2018yeni normal\u2019 olarak tan\u0131mlanan s\u00fcreci ya\u015famaya ba\u015flad\u0131k. Eski normale d\u00f6necek miyiz bilemiyoruz. Bir b\u00fct\u00fcn olarak \u2018yeni normal\u2019in b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ya\u015fayanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan itici bir rol oynayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde tahminler var.<\/span>
<\/strong><\/span>
\u0130tici ve \u00e7ekici fakt\u00f6rler<\/strong><\/span>
<\/span>
\u015eimdi tekrar sorumuza yani \u2018kentselden k\u0131rsal alanlara d\u00f6n\u00fc\u015f olur mu\u2019 konusuna d\u00f6nelim. Bu soruya kapsaml\u0131 bir \u015fekilde cevap vermek gerekir. Bunun i\u00e7in \u00f6nce k\u0131r-kentle ilgili herkesin bildi\u011fi temel sosyolojik bir kural\u0131 hat\u0131rlamak yerinde olur. K\u0131r ve kentsel alan aras\u0131nda itici ve \u00e7ekici fakt\u00f6rler ne kadar aktif ise o kadar etkilidir. Ve demografik hareketlilik bu y\u00f6nde seyreder. Bunu hat\u0131rlad\u0131ktan sonra evet kabul etmek gerekir ki, netice \u00fcretmede ve yap\u0131sal olarak bu salg\u0131n di\u011ferlerinden \u00e7ok etkili. Hakk\u0131nda \u00fcretilen k\u00fcresel komplo teorileri bile yenilik k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Dolay\u0131s\u0131yla i\u015fin etkili olu\u015fu, netice al\u0131c\u0131 yolu a\u00e7abilir.<\/span>
Bug\u00fcn epidemiyi g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan bu felaket s\u00fcrecini b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ge\u00e7irmek zorunda kalman\u0131n bizatihi kendi g\u00fc\u00e7l\u00fckleridir. K\u0131rsal alanda ise bir\u00e7ok kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nlerinin mevcudiyetidir. Bu durum bu s\u00fcre\u00e7te deneyimlendi. Dolay\u0131s\u0131yla bu, itici bir fakt\u00f6r olarak de\u011ferlendirilebilir. Devlet de s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netiminde devasa \u015fehirlerimizi bu a\u00e7\u0131dan y\u00f6netmenin zorluklar\u0131n\u0131 tecr\u00fcbe etmi\u015f bulunuyor. Bu ba\u011flamda insanlar art\u0131k d\u00fcnyan\u0131n bir taraf\u0131nda yeni bir vir\u00fcs \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde var olan dola\u015f\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden vir\u00fcs\u00fcn d\u00fcnya \u00fczerine kolayca yay\u0131labilece\u011fine inan\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla t\u0131bbi geli\u015fmelerle bu vir\u00fcs\u00fcn etkisiz hale gelmesini m\u00fcteakip bu tehlikenin devaml\u0131 bir tehdit unsuru olarak kal\u0131c\u0131 oldu\u011fu inanc\u0131 ciddi bir tehlikeye i\u015faret ediyor. Bu da dikkate almam\u0131z gereken itici bir fakt\u00f6r olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/span>
<\/strong><\/span>
K\u0131r-kent dengesi<\/strong><\/span>
<\/span>
Bir di\u011fer husus; k\u0131rsal alan di\u011fer boyutlardan cazip durumda de\u011fil. Bir \u00fcretim birimi olan k\u00f6y bir \u00f6l\u00e7\u00fcde yok edildi. Ger\u00e7ekte ise art\u0131k k\u0131rsal b\u00f6lgelerimiz 70\u2019li y\u0131llar \u00f6ncesi yokluk de\u011fil, her t\u00fcrl\u00fc yol, teknoloji ve imk\u00e2nlar\u0131n var oldu\u011fu yerlerdir. Bu nedenle \u015fehrin zorluklar\u0131na katlanarak \u015fehirlerdeki ya\u015fama al\u0131\u015fan insanlar i\u00e7in k\u0131rsal alan cazip hale getirilebilir, yani art\u0131k bu m\u00fcmk\u00fcn. Bu s\u00fcre\u00e7 bir politika olarak ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunun tetikleyici bir rol\u00fc olacak.<\/span>
Bug\u00fcn i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerimize bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve itici-\u00e7ekici fakt\u00f6rleri s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kentlerimiz halen cazibelerini devam ettiriyor fikri a\u011f\u0131r bas\u0131yor. Bu nedenle de konu bir devlet politikas\u0131 olarak ele al\u0131nmal\u0131. Zira kaybedilen k\u0131r-kent dengesinin sa\u011flanmas\u0131 \u00fclke a\u00e7\u0131s\u0131ndan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir geli\u015fme olacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilindi\u011fi \u00fczere k\u0131r \u00fcretici, kent t\u00fcketici \u00f6zelli\u011fi ile \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Bu y\u00fczden bu ba\u011flamda bile denge hali yakalanmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. \u00dcstelik de bu salg\u0131n, tar\u0131msal \u00fcretimin ve lojisti\u011fin ne kadar hayati ve stratejik oldu\u011funu net bir \u015fekilde ortaya koymu\u015f bulunuyor.<\/span>
Netice olarak; konu devlet politikas\u0131 ve i\u015fin rasyonalitesi i\u00e7inde gereklilikler yerine getirilerek ele al\u0131n\u0131rsa netice verebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir kanaat ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunun i\u00e7in de salg\u0131n\u0131n etkisi yitirilmeden ad\u0131mlar\u0131n s\u00fcratle at\u0131lmas\u0131 gerekir. \u015eehirlerimizin bu \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fi\u015firilmesinin ve kayg\u0131 d\u00fczeyi y\u00fcksek insanlar\u0131n mevcudiyeti kimseyi mutlu etmez. \u2018K\u0131rda, k\u00f6yde hayat var\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek hepimizin i\u015fine gelebilir. Ba\u015fka salg\u0131nlar i\u00e7in de bu, \u00fclke d\u00fczeyinde al\u0131nan en rasyonel tedbir anlam\u0131na gelir. Bu vesile ile k\u0131r-kent dengesini yeniden kurmak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"epidemi-sonrasi-tersine-goc-mumkun-mu","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Epidemi sonras\u0131 tersine g\u00f6\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":873,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":5,"name":"AHMET EMRE","surname":"B\u0130LG\u0130L\u0130","email":"mcetiner@menemencioglu.net","slug":"prof-dr-ahmet-emre-bilgili","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/173369160076ryfup3NGA3Op4.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T10:21:44.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":22124,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":22025,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Epidemi sonras\u0131 tersine g\u00f6\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili<\/strong><\/span><\/p>

Tarihte; \u00fclkeler, toplumlar, kavimler ve \u015fehirler bir\u00e7ok salg\u0131n ve felaketler ya\u015fad\u0131 ama hi\u00e7biri etkileri ve yay\u0131l\u0131m\u0131 itibariyle bunun gibi olmad\u0131. Her salg\u0131n\u0131n veya felaketin ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ard\u0131ndan yerel neticeleri oldu \u015f\u00fcphesiz, fakat unutulup gittiler. Sosyoloji bilimi de bu tecr\u00fcbeyi sosyolojik bir netice olarak kaydetti: Toplumsal haf\u0131za zay\u0131ft\u0131r ve \u00e7abuk unutur. Evet, toplumlar ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klar\u0131 unutmaya meyyaldir ve daha \u00e7ok gelece\u011fe bakarlar.<\/span>
Bu yaz\u0131m\u0131zda kritik soruyu ba\u015fl\u0131\u011fa ald\u0131k. \u0130stanbul ve Kocaeli-Sakarya b\u00f6lgeleri i\u00e7in bu soruyu en son 1999 depremi sonras\u0131 sormu\u015ftuk. Acaba deprem felaketi sonras\u0131 insanlar memleketlerine d\u00f6nme e\u011filimi g\u00f6sterirler mi diye. Zira hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 \u00fczere bu b\u00f6lge ciddi bir deprem ya\u015fad\u0131 ve ard\u0131ndan \u00f6zellikle k\u0131t kanaat ge\u00e7inen kesimin memleketlerine d\u00f6nebilece\u011fine y\u00f6nelik k\u00fc\u00e7\u00fck k\u0131p\u0131rdanmalar oldu. Ama arkas\u0131 gelmedi ve insanlar \u015fehrin cazibesine kap\u0131ld\u0131lar, ge\u00e7mi\u015fi unutup geleceklerine bakt\u0131lar. Do\u011fruydu, toplumsal haf\u0131za zay\u0131ft\u0131.<\/span>
Bu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z salg\u0131n veya \u00f6zel ismi ile koronavir\u00fcs Covid-19 epidemisi, di\u011ferleri gibi \u00f6z\u00fcnde bir felaket. Fakat t\u00fcr\u00fc, yayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 ve k\u00fcresel tahribat\u0131 ile \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc var. Herkes bu salg\u0131n\u0131n di\u011ferlerinden farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fczerine dem vuruyor. Ve yine herkes bunun etkilerinin kal\u0131c\u0131 olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde g\u00f6r\u00fc\u015f belirtiyor. Yeni normal kavram\u0131n\u0131n icad\u0131 da bunun i\u00e7in. \u015eimdi biz \u00fclke olarak \u2018yeni normal\u2019 olarak tan\u0131mlanan s\u00fcreci ya\u015famaya ba\u015flad\u0131k. Eski normale d\u00f6necek miyiz bilemiyoruz. Bir b\u00fct\u00fcn olarak \u2018yeni normal\u2019in b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ya\u015fayanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan itici bir rol oynayaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde tahminler var.<\/span>
<\/strong><\/span>
\u0130tici ve \u00e7ekici fakt\u00f6rler<\/strong><\/span>
<\/span>
\u015eimdi tekrar sorumuza yani \u2018kentselden k\u0131rsal alanlara d\u00f6n\u00fc\u015f olur mu\u2019 konusuna d\u00f6nelim. Bu soruya kapsaml\u0131 bir \u015fekilde cevap vermek gerekir. Bunun i\u00e7in \u00f6nce k\u0131r-kentle ilgili herkesin bildi\u011fi temel sosyolojik bir kural\u0131 hat\u0131rlamak yerinde olur. K\u0131r ve kentsel alan aras\u0131nda itici ve \u00e7ekici fakt\u00f6rler ne kadar aktif ise o kadar etkilidir. Ve demografik hareketlilik bu y\u00f6nde seyreder. Bunu hat\u0131rlad\u0131ktan sonra evet kabul etmek gerekir ki, netice \u00fcretmede ve yap\u0131sal olarak bu salg\u0131n di\u011ferlerinden \u00e7ok etkili. Hakk\u0131nda \u00fcretilen k\u00fcresel komplo teorileri bile yenilik k\u0131sm\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Dolay\u0131s\u0131yla i\u015fin etkili olu\u015fu, netice al\u0131c\u0131 yolu a\u00e7abilir.<\/span>
Bug\u00fcn epidemiyi g\u00fc\u00e7l\u00fc k\u0131lan bu felaket s\u00fcrecini b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerde ge\u00e7irmek zorunda kalman\u0131n bizatihi kendi g\u00fc\u00e7l\u00fckleridir. K\u0131rsal alanda ise bir\u00e7ok kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 y\u00f6nlerinin mevcudiyetidir. Bu durum bu s\u00fcre\u00e7te deneyimlendi. Dolay\u0131s\u0131yla bu, itici bir fakt\u00f6r olarak de\u011ferlendirilebilir. Devlet de s\u00fcre\u00e7 y\u00f6netiminde devasa \u015fehirlerimizi bu a\u00e7\u0131dan y\u00f6netmenin zorluklar\u0131n\u0131 tecr\u00fcbe etmi\u015f bulunuyor. Bu ba\u011flamda insanlar art\u0131k d\u00fcnyan\u0131n bir taraf\u0131nda yeni bir vir\u00fcs \u00e7\u0131kmas\u0131 halinde var olan dola\u015f\u0131m kolayl\u0131\u011f\u0131 y\u00fcz\u00fcnden vir\u00fcs\u00fcn d\u00fcnya \u00fczerine kolayca yay\u0131labilece\u011fine inan\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla t\u0131bbi geli\u015fmelerle bu vir\u00fcs\u00fcn etkisiz hale gelmesini m\u00fcteakip bu tehlikenin devaml\u0131 bir tehdit unsuru olarak kal\u0131c\u0131 oldu\u011fu inanc\u0131 ciddi bir tehlikeye i\u015faret ediyor. Bu da dikkate almam\u0131z gereken itici bir fakt\u00f6r olarak de\u011ferlendirilebilir.<\/span>
<\/strong><\/span>
K\u0131r-kent dengesi<\/strong><\/span>
<\/span>
Bir di\u011fer husus; k\u0131rsal alan di\u011fer boyutlardan cazip durumda de\u011fil. Bir \u00fcretim birimi olan k\u00f6y bir \u00f6l\u00e7\u00fcde yok edildi. Ger\u00e7ekte ise art\u0131k k\u0131rsal b\u00f6lgelerimiz 70\u2019li y\u0131llar \u00f6ncesi yokluk de\u011fil, her t\u00fcrl\u00fc yol, teknoloji ve imk\u00e2nlar\u0131n var oldu\u011fu yerlerdir. Bu nedenle \u015fehrin zorluklar\u0131na katlanarak \u015fehirlerdeki ya\u015fama al\u0131\u015fan insanlar i\u00e7in k\u0131rsal alan cazip hale getirilebilir, yani art\u0131k bu m\u00fcmk\u00fcn. Bu s\u00fcre\u00e7 bir politika olarak ba\u015flat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunun tetikleyici bir rol\u00fc olacak.<\/span>
Bug\u00fcn i\u00e7in b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerimize bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ve itici-\u00e7ekici fakt\u00f6rleri s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131zda kentlerimiz halen cazibelerini devam ettiriyor fikri a\u011f\u0131r bas\u0131yor. Bu nedenle de konu bir devlet politikas\u0131 olarak ele al\u0131nmal\u0131. Zira kaybedilen k\u0131r-kent dengesinin sa\u011flanmas\u0131 \u00fclke a\u00e7\u0131s\u0131ndan sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir geli\u015fme olacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc bilindi\u011fi \u00fczere k\u0131r \u00fcretici, kent t\u00fcketici \u00f6zelli\u011fi ile \u00f6n plana \u00e7\u0131kar. Bu y\u00fczden bu ba\u011flamda bile denge hali yakalanmas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. \u00dcstelik de bu salg\u0131n, tar\u0131msal \u00fcretimin ve lojisti\u011fin ne kadar hayati ve stratejik oldu\u011funu net bir \u015fekilde ortaya koymu\u015f bulunuyor.<\/span>
Netice olarak; konu devlet politikas\u0131 ve i\u015fin rasyonalitesi i\u00e7inde gereklilikler yerine getirilerek ele al\u0131n\u0131rsa netice verebilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde bir kanaat ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunun i\u00e7in de salg\u0131n\u0131n etkisi yitirilmeden ad\u0131mlar\u0131n s\u00fcratle at\u0131lmas\u0131 gerekir. \u015eehirlerimizin bu \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fi\u015firilmesinin ve kayg\u0131 d\u00fczeyi y\u00fcksek insanlar\u0131n mevcudiyeti kimseyi mutlu etmez. \u2018K\u0131rda, k\u00f6yde hayat var\u2019 anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek hepimizin i\u015fine gelebilir. Ba\u015fka salg\u0131nlar i\u00e7in de bu, \u00fclke d\u00fczeyinde al\u0131nan en rasyonel tedbir anlam\u0131na gelir. Bu vesile ile k\u0131r-kent dengesini yeniden kurmak m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"epidemi-sonrasi-tersine-goc-mumkun-mu","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Epidemi sonras\u0131 tersine g\u00f6\u00e7 m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc?","meta_description":"Prof. Dr. Ahmet Emre Bilgili","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":873,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}