{"status":true,"post":{"id":32566,"user_id":6,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 21:04:45","created_at":"2022-04-21T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T18:04:45.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":32566,"is_featured":0,"title":"Davran\u0131\u015fsal ekonomi","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>DR. \u0130LHAM\u0130 FINDIK\u00c7I<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"> <strong><\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Maa\u015fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan oldu\u011funuzu ve ay\u0131n sonunda patronunuzun, herhangi bir nedenle maa\u015f\u0131n\u0131zdan bin lira kesti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Ne olur? <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> K\u0131zars\u0131n\u0131z, \u00fcz\u00fcl\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ve mutsuz olursunuz. Tersini d\u00fc\u015f\u00fcnelim, patronunuz maa\u015f\u0131n\u0131za bin lira art\u0131\u015f yapt\u0131. Bu durumda da sevinirsiniz ve mutlu olursunuz. \u015eimdi sorumuza gelelim: Acaba elimizdeki varl\u0131k azal\u0131nca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mutsuzluk mu yoksa elimizde olmayan bir varl\u0131\u011f\u0131 kazan\u0131nca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mutluluk mu daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr? Di\u011fer bir ifadeyle elimizdekinin kayb\u0131 m\u0131 yoksa elimizde olmayan\u0131n kazanc\u0131 m\u0131 bizi psikolojik olarak daha \u00e7ok etkiler?<\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Cevab\u0131, yaz\u0131n\u0131n sonuna b\u0131rakmayal\u0131m: \u0130nsan\u0131n kaybetme refleksi, kazanma refleksinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Yani i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak elimizde olan\u0131 yitirme kayg\u0131s\u0131 ve bunun verdi\u011fi elem ve mutsuzluk, elimizde olmayan\u0131n kazan\u0131lmas\u0131n\u0131n sevinci ve bunun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 haz ve mutluluktan daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Davran\u0131\u015f bilimlerinde \u2018kay\u0131ptan ka\u00e7\u0131nma refleksi\u2019 olarak bilinen bu durum, ba\u015fta ekonomi olmak \u00fczere \u00f6zellikle reklam, halkla ili\u015fkiler, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri, pazarlama ve siyaset alan\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, sat\u0131lmak istenen \u00fcr\u00fcn ya da hizmetin m\u00fc\u015fteri taraf\u0131ndan \u00fccretsiz denenmesi sa\u011flan\u0131r ki, m\u00fc\u015fteri sahip oldu\u011funu kaybetme endi\u015fesine girsin ve pazarlanan \u015feyi kolayca als\u0131n. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Klasik ekonomi teorisi; i\u015fletmeyi k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 bir kurum, insan\u0131 da kendi maddi kazanc\u0131n\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan canl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr. \u00d6yle ki, \u00fcnl\u00fc iktisat\u00e7\u0131 Jeremy Bentham insan\u0131; homo economicus yani kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 maksimize etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ve haz arayan rasyonel canl\u0131 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> <strong>T\u00dcKETMEK \u0130\u00c7\u0130N \u00c7ALI\u015eAN \u0130NSAN <\/strong><\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Tar\u0131m toplumunun \u00fcretmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan insan modeli, sanayi toplumunda kazanmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan insan modeline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bilginin temel g\u00fc\u00e7 ve ana sermaye olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bilgi toplumunda ise t\u00fcketmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan insan modeli hedeflendi. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Hemen her alanda oldu\u011fu gibi ekonomide de salt rasyonalite odakl\u0131 geleneksel bak\u0131\u015f\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Nitekim ekonominin \u00f6zellikle dalgal\u0131 seyir izledi\u011fi kriz d\u00f6nemlerinde klasik iktisat teorilerinden hareketle yap\u0131lan tahminlerin, giderek daha \u00e7ok yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n ekonomik tercihlerinde ve sat\u0131n alma karar\u0131nda, duygular\u0131n\u0131n ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, rasyonel ekonomik verilerden daha belirleyici olabildi\u011fi biliniyor. \u00d6zellikle kriz d\u00f6nemlerinde duygular\u0131m\u0131z daha belirleyicidir. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Davran\u0131\u015fsal ekonomi, iktisadi psikoloji, be\u015feri ili\u015fkilerin giderek yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 da bundand\u0131r. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Ekonominin hakim kavram\u0131 olan rasyonalitenin her zaman ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131 ve insan\u0131n duygular\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015febildi\u011fi, krizlerin egemen olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyada daha iyi g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> <strong>KAYIPTAN KA\u00c7INMA REFLEKS\u0130<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> \u0130nsan\u0131 harekete ge\u00e7iren temel g\u00fc\u00e7 olan motivasyon; bireyin amac\u0131, iste\u011fi, yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131, menfaati, tercihi, iradesi gibi temel ki\u015filik \u00f6zelliklerinin etkisi alt\u0131ndad\u0131r. Burada arzular\u0131n ve iradenin sava\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur. Arzu ve \u00e7\u0131kar odakl\u0131 bir hayat\u0131n insan\u0131, aileyi ve toplumu getirdi\u011fi nokta bellidir. Dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131n homo economicustan yani \u00e7\u0131kar merkezli ekonomik bir insandan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131, olmamas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlar; sahip olduklar\u0131 mal, m\u00fclk, biyolojik sa\u011fl\u0131k gibi maddi de\u011ferler ile ahlak, adalet, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, k\u00fclt\u00fcr gibi mana de\u011ferlerini yitirdik\u00e7e daha fazla koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile hareket etmeye ba\u015flad\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Sonu\u00e7 olarak, ba\u015fta ekonomi olmak \u00fczere d\u00fcnyada ya\u015fanan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde \u00f6ncelik, bireylerin haz\u0131r de\u011ferlerindeki kay\u0131plar\u0131n \u00f6nlenmesidir. \u0130nsanlar\u0131n kay\u0131ptan ka\u00e7\u0131nma refleksiyle hangi alanda olursa olsun vaat edilen yeni kazan\u0131mlardan \u00e7ok, ellerindeki haz\u0131r de\u011ferlerin ve istikrar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinden motive olduklar\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Ve insanlar tercihlerini yaparken ak\u0131llar\u0131 yan\u0131nda giderek uzakla\u015ft\u0131klar\u0131, uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 duygular\u0131na ve g\u00f6n\u00fcllerine daha \u00e7ok ba\u015fvuruyor. Unutulmamas\u0131 gereken di\u011fer bir nokta ise t\u00fcketim arzumuzu, ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 belirleyen irademiz taraf\u0131ndan disipline etmemizdir.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"davranissal-ekonomi","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Davran\u0131\u015fsal ekonomi","meta_description":"DR. \u0130LHAM\u0130 FINDIK\u00c7I","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1097,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":6,"name":"\u0130LHAM\u0130","surname":"FINDIK\u00c7I","email":"kerem49@gonultas.org","slug":"dr-ilhami-findikci","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/17336916007TlCwM70HUjW9XY.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T10:21:29.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":32665,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":32566,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Davran\u0131\u015fsal ekonomi","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>DR. \u0130LHAM\u0130 FINDIK\u00c7I<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"> <strong><\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Maa\u015fl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fan oldu\u011funuzu ve ay\u0131n sonunda patronunuzun, herhangi bir nedenle maa\u015f\u0131n\u0131zdan bin lira kesti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnelim. Ne olur? <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> K\u0131zars\u0131n\u0131z, \u00fcz\u00fcl\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ve mutsuz olursunuz. Tersini d\u00fc\u015f\u00fcnelim, patronunuz maa\u015f\u0131n\u0131za bin lira art\u0131\u015f yapt\u0131. Bu durumda da sevinirsiniz ve mutlu olursunuz. \u015eimdi sorumuza gelelim: Acaba elimizdeki varl\u0131k azal\u0131nca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mutsuzluk mu yoksa elimizde olmayan bir varl\u0131\u011f\u0131 kazan\u0131nca ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z mutluluk mu daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr? Di\u011fer bir ifadeyle elimizdekinin kayb\u0131 m\u0131 yoksa elimizde olmayan\u0131n kazanc\u0131 m\u0131 bizi psikolojik olarak daha \u00e7ok etkiler?<\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Cevab\u0131, yaz\u0131n\u0131n sonuna b\u0131rakmayal\u0131m: \u0130nsan\u0131n kaybetme refleksi, kazanma refleksinden daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Yani i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak elimizde olan\u0131 yitirme kayg\u0131s\u0131 ve bunun verdi\u011fi elem ve mutsuzluk, elimizde olmayan\u0131n kazan\u0131lmas\u0131n\u0131n sevinci ve bunun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 haz ve mutluluktan daha g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Davran\u0131\u015f bilimlerinde \u2018kay\u0131ptan ka\u00e7\u0131nma refleksi\u2019 olarak bilinen bu durum, ba\u015fta ekonomi olmak \u00fczere \u00f6zellikle reklam, halkla ili\u015fkiler, m\u00fc\u015fteri ili\u015fkileri, pazarlama ve siyaset alan\u0131nda kullan\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin, sat\u0131lmak istenen \u00fcr\u00fcn ya da hizmetin m\u00fc\u015fteri taraf\u0131ndan \u00fccretsiz denenmesi sa\u011flan\u0131r ki, m\u00fc\u015fteri sahip oldu\u011funu kaybetme endi\u015fesine girsin ve pazarlanan \u015feyi kolayca als\u0131n. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Klasik ekonomi teorisi; i\u015fletmeyi k\u00e2r ama\u00e7l\u0131 bir kurum, insan\u0131 da kendi maddi kazanc\u0131n\u0131 art\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fan canl\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcr. \u00d6yle ki, \u00fcnl\u00fc iktisat\u00e7\u0131 Jeremy Bentham insan\u0131; homo economicus yani kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 maksimize etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ve haz arayan rasyonel canl\u0131 olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> <strong>T\u00dcKETMEK \u0130\u00c7\u0130N \u00c7ALI\u015eAN \u0130NSAN <\/strong><\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Tar\u0131m toplumunun \u00fcretmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan insan modeli, sanayi toplumunda kazanmak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan insan modeline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Bilginin temel g\u00fc\u00e7 ve ana sermaye olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bilgi toplumunda ise t\u00fcketmek i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan insan modeli hedeflendi. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Hemen her alanda oldu\u011fu gibi ekonomide de salt rasyonalite odakl\u0131 geleneksel bak\u0131\u015f\u0131n yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131lmaya ba\u015fland\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Nitekim ekonominin \u00f6zellikle dalgal\u0131 seyir izledi\u011fi kriz d\u00f6nemlerinde klasik iktisat teorilerinden hareketle yap\u0131lan tahminlerin, giderek daha \u00e7ok yan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc insan\u0131n ekonomik tercihlerinde ve sat\u0131n alma karar\u0131nda, duygular\u0131n\u0131n ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n, rasyonel ekonomik verilerden daha belirleyici olabildi\u011fi biliniyor. \u00d6zellikle kriz d\u00f6nemlerinde duygular\u0131m\u0131z daha belirleyicidir. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Davran\u0131\u015fsal ekonomi, iktisadi psikoloji, be\u015feri ili\u015fkilerin giderek yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 da bundand\u0131r. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Ekonominin hakim kavram\u0131 olan rasyonalitenin her zaman ge\u00e7erli olmad\u0131\u011f\u0131 ve insan\u0131n duygular\u0131na g\u00f6re de\u011fi\u015febildi\u011fi, krizlerin egemen olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 d\u00fcnyada daha iyi g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fland\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> <strong>KAYIPTAN KA\u00c7INMA REFLEKS\u0130<\/strong><\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> \u0130nsan\u0131 harekete ge\u00e7iren temel g\u00fc\u00e7 olan motivasyon; bireyin amac\u0131, iste\u011fi, yatk\u0131nl\u0131\u011f\u0131, menfaati, tercihi, iradesi gibi temel ki\u015filik \u00f6zelliklerinin etkisi alt\u0131ndad\u0131r. Burada arzular\u0131n ve iradenin sava\u015f\u0131 s\u00f6z konusudur. Arzu ve \u00e7\u0131kar odakl\u0131 bir hayat\u0131n insan\u0131, aileyi ve toplumu getirdi\u011fi nokta bellidir. Dolay\u0131s\u0131yla insan\u0131n homo economicustan yani \u00e7\u0131kar merkezli ekonomik bir insandan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131, olmamas\u0131 gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130nsanlar; sahip olduklar\u0131 mal, m\u00fclk, biyolojik sa\u011fl\u0131k gibi maddi de\u011ferler ile ahlak, adalet, ruh sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, k\u00fclt\u00fcr gibi mana de\u011ferlerini yitirdik\u00e7e daha fazla koruma i\u00e7g\u00fcd\u00fcs\u00fc ile hareket etmeye ba\u015flad\u0131. <\/span><br><span class=\"large\"><\/span><br><span class=\"large\"> Sonu\u00e7 olarak, ba\u015fta ekonomi olmak \u00fczere d\u00fcnyada ya\u015fanan sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde \u00f6ncelik, bireylerin haz\u0131r de\u011ferlerindeki kay\u0131plar\u0131n \u00f6nlenmesidir. \u0130nsanlar\u0131n kay\u0131ptan ka\u00e7\u0131nma refleksiyle hangi alanda olursa olsun vaat edilen yeni kazan\u0131mlardan \u00e7ok, ellerindeki haz\u0131r de\u011ferlerin ve istikrar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesinden motive olduklar\u0131 unutulmamal\u0131d\u0131r. Ve insanlar tercihlerini yaparken ak\u0131llar\u0131 yan\u0131nda giderek uzakla\u015ft\u0131klar\u0131, uzakla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131klar\u0131 duygular\u0131na ve g\u00f6n\u00fcllerine daha \u00e7ok ba\u015fvuruyor. Unutulmamas\u0131 gereken di\u011fer bir nokta ise t\u00fcketim arzumuzu, ger\u00e7ek ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 belirleyen irademiz taraf\u0131ndan disipline etmemizdir.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"davranissal-ekonomi","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Davran\u0131\u015fsal ekonomi","meta_description":"DR. \u0130LHAM\u0130 FINDIK\u00c7I","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1097,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}