{"status":true,"post":{"id":22057,"user_id":2,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:14:40","created_at":"2020-05-07T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:14:40.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":22057,"is_featured":0,"title":"Covid-19 salg\u0131n\u0131ndan \u00c7in\u2019i sorumlu tutmak","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Fatih Oktay<br> <\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde ortaya \u00e7\u0131kan belgelerden, ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde ana konunun \u00c7in olaca\u011f\u0131, Trump y\u00f6netiminin koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131ndaki icraat\u0131n\u0131 savunmak yerine \u00c7in\u2019i k\u0131yas\u0131ya ele\u015ftirilip su\u00e7lama yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimseyece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Son zamanlardaki geli\u015fmeler bunu do\u011fruluyor. Anla\u015f\u0131lan, bu konuda bir propaganda sava\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7ine giriyoruz. Bu ortamda ger\u00e7ekleri g\u00f6zden ge\u00e7irip sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 edinmek ve korumak \u00f6nem kazan\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu salg\u0131nla ilgili olarak \u00c7in ne ile su\u00e7lanabilir?<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in, salg\u0131n\u0131n co\u011frafi kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in su\u00e7lanamaz elbette. Salg\u0131nlar bir yerlerde \u00e7\u0131k\u0131yor. D\u00fcnyada birka\u00e7 y\u00fcz bin ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcren domuz gribi i\u00e7in salg\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ABD su\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyadaki 5 ki\u015fiden biri \u00c7inli oldu\u011funa g\u00f6re, salg\u0131nlar\u0131n oradan \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 di\u011fer \u00fclkelerden fazla olacakt\u0131r.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>B\u0130L\u0130M \u0130NSANLARI DO\u011eRULAMIYOR<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in\u2019i \u00fclkedeki beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 i\u00e7in su\u00e7laman\u0131n da anlam\u0131 yok. Domuz gribi i\u00e7in, d\u00fcnya n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in hayvan eti yemek, \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in de domuz yemek itici de olsa, kimse kimseyi bunun i\u00e7in su\u00e7lamam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an vir\u00fcs\u00fcn \u00c7in taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi\u011fi iddias\u0131 bilim insanlar\u0131nca do\u011frulanm\u0131yor, bat\u0131l\u0131 istihbarat \u00f6rg\u00fctlerince de en az\u0131ndan \u015fimdilik destek g\u00f6rm\u00fcyor.<\/span><br><span class=\"large\"> Hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an vir\u00fcs\u00fcn suni olarak \u00fcretilmedi\u011fi ama yarasalardan al\u0131nm\u0131\u015f do\u011fal bir vir\u00fcs\u00fcn, \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131rken \u00fclkedeki laboratuvarlar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 i\u00e7in en az\u0131ndan \u015fimdilik hi\u00e7bir kan\u0131t bulunmuyor. \u00d6te yandan, \u00c7in\u2019de devlet d\u0131\u015f\u0131 kaynaklardan hastal\u0131kla ilgili gelen ilk bilgilerin hepsi hastalar\u0131n Wuhan\u2019daki bal\u0131k ve hayvan pazar\u0131ndan geldi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>  <p><strong style=\"font-size: 15.6px;\">TEDB\u0130R ALMAKTA GEC\u0130KT\u0130LER M\u0130?<\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00dczerinde durmay\u0131 gerektiren bir su\u00e7lama, \u00c7inli yetkililerin hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edip, d\u00fcnyaya bildirip, tedbirleri almakta gecikmesi. Bunu de\u011ferlendirmek i\u00e7in olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na bakmakta yarar var: \u00dclkede niteli\u011fi anla\u015f\u0131lamayan zat\u00fcrre vakalar\u0131 2019 Aral\u0131k ay\u0131nda g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fl\u0131yor, durum resmi makamlara o ay\u0131n sonunda bildiriliyor. \u00c7inli bilim insanlar\u0131 7 Ocak 2020\u2019de hastal\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n yeni bir vir\u00fcs oldu\u011funu belirliyor. Birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde de bu vir\u00fcs\u00fcn genetik haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartarak, test kiti, ila\u00e7, a\u015f\u0131 geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnya ile payla\u015f\u0131yor. Buraya kadar \u00c7in\u2019in performans\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi oldu\u011fu, ilk defa bunun bu kadar h\u0131zl\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilim \u00e7evrelerince de D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019nce de teslim ediliyor. Ancak yeni vir\u00fcs\u00fcn insandan insana bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131k d\u00fczeyi ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011fru \u015fekilde belirlenmesi i\u00e7in bir s\u00fcre daha ge\u00e7iyor. Merkezi y\u00f6netimin Wuhan\u2019a yollad\u0131\u011f\u0131 ilk iki uzman ekibi insandan insana bula\u015fma riskinin d\u00fc\u015f\u00fck, hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol edilebilir oldu\u011fu sonucuna var\u0131yor; vakalar\u0131n artmas\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ekibin de\u011ferlendirmesiyle 20 \u015eubat\u2019ta vir\u00fcs\u00fcn insandan insana ge\u00e7me potansiyelinin y\u00fcksek oldu\u011fu a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Bundan sonra da bilindi\u011fi gibi s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler devreye giriyor ve salg\u0131n iki ay i\u00e7inde kurutuluyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u0130K\u0130 HAFTA NEDEN BEKLED\u0130LER?<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00d6zetle \u00c7in ile ilgili \u00fczerinde durmaya de\u011fer su\u00e7lama nedeni, salg\u0131n\u0131n sebebinin yeni bir vir\u00fcs oldu\u011funun 7 Ocak\u2019ta belirlenmesinden sonra \u00f6nlemleri devreye sokmak i\u00e7in iki haftaya yak\u0131n bir s\u00fcre beklemesi. Bu gecikmede \u00c7in\u2019in idari sisteminin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bilgi ak\u0131\u015f sorunlar\u0131 rol oynam\u0131\u015f olabilir. Ancak hele vaka say\u0131lar\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeylerde oldu\u011fu ve uzmanlar\u0131n tehlike ile ilgili de\u011ferlendirmesinin net olmad\u0131\u011f\u0131 erken evrelerde, \u00fclkede hayat\u0131 durduracak ekonomiye b\u00fcy\u00fck darbe vuracak \u00f6nlemleri alma karar\u0131n\u0131 vermenin hi\u00e7 de kolay olmad\u0131\u011f\u0131 ortada. Bunun ne derece zor oldu\u011fu, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok di\u011fer \u00fclkesinde o kararlar\u0131n verilmesinin, vir\u00fcs\u00fcn insandan insana bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 tespit edildikten ve \u00c7in\u2019de ya\u015fananlar g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra bile haftalar de\u011fil, aylar almas\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in\u2019i su\u00e7lamak i\u00e7in nedenler olabilir ama bu salg\u0131n onlardan biri de\u011fil gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"covid-19-salginindan-cini-sorumlu-tutmak","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Covid-19 salg\u0131n\u0131ndan \u00c7in\u2019i sorumlu tutmak","meta_description":"Fatih Oktay","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":1065,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":2,"name":"FAT\u0130H","surname":"OKTAY","email":"ozansoy.tuna@akay.com","slug":"fatih-oktay","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600qSRn7kb3ZZVHU3t.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:22.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":22156,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":22057,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Covid-19 salg\u0131n\u0131ndan \u00c7in\u2019i sorumlu tutmak","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":"  \t\t\t\t\t  \t\t\t\t\t<p style=\"text-align: right;\"><span class=\"large\"><strong>Fatih Oktay<br> <\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde ortaya \u00e7\u0131kan belgelerden, ABD ba\u015fkanl\u0131k se\u00e7imlerinde ana konunun \u00c7in olaca\u011f\u0131, Trump y\u00f6netiminin koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131ndaki icraat\u0131n\u0131 savunmak yerine \u00c7in\u2019i k\u0131yas\u0131ya ele\u015ftirilip su\u00e7lama yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 benimseyece\u011fi anla\u015f\u0131l\u0131yordu. Son zamanlardaki geli\u015fmeler bunu do\u011fruluyor. Anla\u015f\u0131lan, bu konuda bir propaganda sava\u015f\u0131n\u0131n i\u00e7ine giriyoruz. Bu ortamda ger\u00e7ekleri g\u00f6zden ge\u00e7irip sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 edinmek ve korumak \u00f6nem kazan\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Bu salg\u0131nla ilgili olarak \u00c7in ne ile su\u00e7lanabilir?<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in, salg\u0131n\u0131n co\u011frafi kayna\u011f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in su\u00e7lanamaz elbette. Salg\u0131nlar bir yerlerde \u00e7\u0131k\u0131yor. D\u00fcnyada birka\u00e7 y\u00fcz bin ki\u015fiyi \u00f6ld\u00fcren domuz gribi i\u00e7in salg\u0131n\u0131n ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 ABD su\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131. D\u00fcnyadaki 5 ki\u015fiden biri \u00c7inli oldu\u011funa g\u00f6re, salg\u0131nlar\u0131n oradan \u00e7\u0131kma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 di\u011fer \u00fclkelerden fazla olacakt\u0131r.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>B\u0130L\u0130M \u0130NSANLARI DO\u011eRULAMIYOR<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in\u2019i \u00fclkedeki beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131 i\u00e7in su\u00e7laman\u0131n da anlam\u0131 yok. Domuz gribi i\u00e7in, d\u00fcnya n\u00fcfusunun b\u00fcy\u00fck\u00e7e bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in hayvan eti yemek, \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc i\u00e7in de domuz yemek itici de olsa, kimse kimseyi bunun i\u00e7in su\u00e7lamam\u0131\u015ft\u0131.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">Hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an vir\u00fcs\u00fcn \u00c7in taraf\u0131ndan geli\u015ftirildi\u011fi iddias\u0131 bilim insanlar\u0131nca do\u011frulanm\u0131yor, bat\u0131l\u0131 istihbarat \u00f6rg\u00fctlerince de en az\u0131ndan \u015fimdilik destek g\u00f6rm\u00fcyor.<\/span><br><span class=\"large\"> Hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7an vir\u00fcs\u00fcn suni olarak \u00fcretilmedi\u011fi ama yarasalardan al\u0131nm\u0131\u015f do\u011fal bir vir\u00fcs\u00fcn, \u00fczerinde ara\u015ft\u0131rma yap\u0131l\u0131rken \u00fclkedeki laboratuvarlar\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 s\u0131zd\u0131\u011f\u0131 iddialar\u0131 i\u00e7in en az\u0131ndan \u015fimdilik hi\u00e7bir kan\u0131t bulunmuyor. \u00d6te yandan, \u00c7in\u2019de devlet d\u0131\u015f\u0131 kaynaklardan hastal\u0131kla ilgili gelen ilk bilgilerin hepsi hastalar\u0131n Wuhan\u2019daki bal\u0131k ve hayvan pazar\u0131ndan geldi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/span><\/p>  <p><strong style=\"font-size: 15.6px;\">TEDB\u0130R ALMAKTA GEC\u0130KT\u0130LER M\u0130?<\/strong><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00dczerinde durmay\u0131 gerektiren bir su\u00e7lama, \u00c7inli yetkililerin hastal\u0131\u011f\u0131n bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit edip, d\u00fcnyaya bildirip, tedbirleri almakta gecikmesi. Bunu de\u011ferlendirmek i\u00e7in olaylar\u0131n ak\u0131\u015f\u0131na bakmakta yarar var: \u00dclkede niteli\u011fi anla\u015f\u0131lamayan zat\u00fcrre vakalar\u0131 2019 Aral\u0131k ay\u0131nda g\u00f6r\u00fclmeye ba\u015fl\u0131yor, durum resmi makamlara o ay\u0131n sonunda bildiriliyor. \u00c7inli bilim insanlar\u0131 7 Ocak 2020\u2019de hastal\u0131\u011f\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131n yeni bir vir\u00fcs oldu\u011funu belirliyor. Birka\u00e7 g\u00fcn i\u00e7inde de bu vir\u00fcs\u00fcn genetik haritas\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kartarak, test kiti, ila\u00e7, a\u015f\u0131 geli\u015ftirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kullan\u0131lmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnya ile payla\u015f\u0131yor. Buraya kadar \u00c7in\u2019in performans\u0131n\u0131n \u00e7ok iyi oldu\u011fu, ilk defa bunun bu kadar h\u0131zl\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilim \u00e7evrelerince de D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019nce de teslim ediliyor. Ancak yeni vir\u00fcs\u00fcn insandan insana bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131k d\u00fczeyi ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn do\u011fru \u015fekilde belirlenmesi i\u00e7in bir s\u00fcre daha ge\u00e7iyor. Merkezi y\u00f6netimin Wuhan\u2019a yollad\u0131\u011f\u0131 ilk iki uzman ekibi insandan insana bula\u015fma riskinin d\u00fc\u015f\u00fck, hastal\u0131\u011f\u0131n kontrol edilebilir oldu\u011fu sonucuna var\u0131yor; vakalar\u0131n artmas\u0131 ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc bir ekibin de\u011ferlendirmesiyle 20 \u015eubat\u2019ta vir\u00fcs\u00fcn insandan insana ge\u00e7me potansiyelinin y\u00fcksek oldu\u011fu a\u00e7\u0131klan\u0131yor. Bundan sonra da bilindi\u011fi gibi s\u0131k\u0131 \u00f6nlemler devreye giriyor ve salg\u0131n iki ay i\u00e7inde kurutuluyor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\"><strong>\u0130K\u0130 HAFTA NEDEN BEKLED\u0130LER?<\/strong><\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00d6zetle \u00c7in ile ilgili \u00fczerinde durmaya de\u011fer su\u00e7lama nedeni, salg\u0131n\u0131n sebebinin yeni bir vir\u00fcs oldu\u011funun 7 Ocak\u2019ta belirlenmesinden sonra \u00f6nlemleri devreye sokmak i\u00e7in iki haftaya yak\u0131n bir s\u00fcre beklemesi. Bu gecikmede \u00c7in\u2019in idari sisteminin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 bilgi ak\u0131\u015f sorunlar\u0131 rol oynam\u0131\u015f olabilir. Ancak hele vaka say\u0131lar\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck d\u00fczeylerde oldu\u011fu ve uzmanlar\u0131n tehlike ile ilgili de\u011ferlendirmesinin net olmad\u0131\u011f\u0131 erken evrelerde, \u00fclkede hayat\u0131 durduracak ekonomiye b\u00fcy\u00fck darbe vuracak \u00f6nlemleri alma karar\u0131n\u0131 vermenin hi\u00e7 de kolay olmad\u0131\u011f\u0131 ortada. Bunun ne derece zor oldu\u011fu, ba\u015fta ABD olmak \u00fczere d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok di\u011fer \u00fclkesinde o kararlar\u0131n verilmesinin, vir\u00fcs\u00fcn insandan insana bula\u015f\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 tespit edildikten ve \u00c7in\u2019de ya\u015fananlar g\u00f6r\u00fcld\u00fckten sonra bile haftalar de\u011fil, aylar almas\u0131ndan anla\u015f\u0131l\u0131yor.<\/span><\/p>  <p><span class=\"large\">\u00c7in\u2019i su\u00e7lamak i\u00e7in nedenler olabilir ama bu salg\u0131n onlardan biri de\u011fil gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/span><\/p>  \t\t\t\t","slug":"covid-19-salginindan-cini-sorumlu-tutmak","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Covid-19 salg\u0131n\u0131ndan \u00c7in\u2019i sorumlu tutmak","meta_description":"Fatih Oktay","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":1065,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}