{"status":true,"post":{"id":45630,"user_id":2,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2023-11-20 07:42:00","created_at":"2023-11-20T04:42:00.000000Z","updated_at":"2023-11-20T04:42:00.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":45630,"is_featured":0,"title":"\u00c7in ne kadar kom\u00fcnist?","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":"FAT\u0130H OKTAY","content":"


<\/span><\/strong><\/p>


<\/p>

fatih@fatihoktay.com<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

Biden ile Xi\u2019nin bu y\u0131l ABD\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilen Asya Pasifik Ekonomik \u0130\u015fbirli\u011fi zirvesi vesilesi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi, ili\u015fkilerde biraz \u0131l\u0131nma umutlar\u0131 verse de ABD ile \u00c7in aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 giderek sertle\u015fme e\u011filiminde. ABD\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131na rakip olarak \u00e7\u0131kan \u00fclke, ona benzer bir k\u00fclt\u00fcr ve ekonomik-politik sisteme sahip olsa muhtemelen ili\u015fkiler bu kadar gerilmezdi. Bu a\u015famada sormak gerek, \u00c7in bir kom\u00fcnist parti taraf\u0131ndan y\u00f6netilse de ne kadar kom\u00fcnist, daha do\u011frusu sosyalist? \u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Bilindi\u011fi \u00fczere, sosyalizmde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fanlar ad\u0131na devlet m\u00fclkiyetinde olmas\u0131, \u00fcretimin piyasa sinyallerine g\u00f6re de\u011fil, devlet planlamas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lmas\u0131 ve \u00fcretilenlerin devlet\u00e7e da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 esast\u0131r. Bireyler \u00fcretimden katk\u0131lar\u0131na oranla pay al\u0131rlar.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00dcretimin \u00e7ok y\u00fcksek d\u00fczeye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, bollu\u011fa ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kom\u00fcnizm a\u015famas\u0131nda ise bireyler art\u0131k katk\u0131lar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00fcretimden pay al\u0131rlar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

SOSYAL\u0130ST D\u00dcZEN<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in Halk Cumhuriyeti, 1949\u2019da kurulduktan sonra ilk y\u0131llar\u0131n\u0131 bir karma ekonomi olarak ge\u00e7irdi. \u0130lk y\u0131llarda toprak reformu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ama tar\u0131msal \u00fcretimi ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7ift\u00e7iler ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. Sanayi ve hizmet sekt\u00f6rlerinde de \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi kamula\u015ft\u0131rmaya gitmemi\u015f, tersine \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirerek \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn geli\u015fmesini ivmelendirmi\u015fti. Buna paralel olarak Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin deste\u011fi ile bir planlama \u00f6rg\u00fct\u00fc olu\u015fturuluyor ve devlete ait b\u00fcy\u00fck \u00fcretim tesisleri kuruluyordu. Hem kamu sekt\u00f6r\u00fc hem \u00f6zel sekt\u00f6r bir piyasa d\u00fczeni i\u00e7inde h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyordu.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

1956 y\u0131l\u0131nda, \u00f6zel \u015firket sahiplerinin sosyal bask\u0131 ile \u015firketlerini devlete satmaya y\u00f6nlendirilmesi ve tar\u0131m\u0131n arazi ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ortak havuzlarda toplan\u0131p ortakla\u015fa \u00fcretim yap\u0131lan \u0130leri \u00dcretim Kooperatifler \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci ba\u015flad\u0131. 1950\u2019lerin sonlar\u0131na gelindi\u011finde \u00fclkede \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti yaln\u0131z devletteydi, \u00fcretim plan \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor, da\u011f\u0131t\u0131m devlet taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yordu. \u00c7in, geleneksel anlamda bir sosyalist d\u00fczene sahipti art\u0131k.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

P\u0130YASA EKONOM\u0130S\u0130NE YE\u015e\u0130L I\u015eIK<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l sonra, 1970\u2019lerin sonlar\u0131nda \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi \u00fclkede piyasa ekonomisine ge\u00e7i\u015fe ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakt\u0131. Tar\u0131mda bireysel \u00fcretime d\u00f6n\u00fcld\u00fc, \u00f6zel giri\u015fim serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131, ihtiyatl\u0131 bir \u015fekilde planlama sistemi ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131p yerini piyasalar\u0131n almas\u0131 sa\u011fland\u0131, finansal sistem serbestle\u015ftirildi ve k\u00e2r odakl\u0131 hale getirildi. Devlet i\u015fletmelerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6zelle\u015ftirildi, on milyonlarca i\u015f\u00e7i i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, herkese i\u015f ve sosyal g\u00fcvenlik uygulamas\u0131na son verildi. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00c7in, gelir ve servet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n son derece bozuk oldu\u011fu, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n son derece k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu, sosyal g\u00fcvenli\u011fin, f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke haline geldi.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan bu duruma getirilen a\u00e7\u0131klama, \u00c7in\u2019in Sosyalizmin Birincil A\u015famas\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fuydu. Buna g\u00f6re sosyalizmin kurulmas\u0131, geli\u015fmi\u015f bir \u00fcretim altyap\u0131s\u0131 gerektiriyordu. Bu ise feodal ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge ge\u00e7mi\u015fi ile \u00c7in\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015fti. Ger\u00e7ek sosyalizmin kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nce \u00fcretim altyap\u0131s\u0131n\u0131n ileri bir d\u00fczeye getirilmesi gerekiyordu, bu da ancak kapitalist bir yap\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirdi. \u00c7in, piyasa ekonomisine ge\u00e7i\u015f ile ana hedefin kapitalist y\u00f6ntemler ve kurumlar da kullan\u0131larak \u00fcretim altyap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi oldu\u011fu Sosyalizmin Birincil A\u015famas\u0131 i\u00e7ine girmi\u015fti ve uzun s\u00fcre bu a\u015famada kalacakt\u0131.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Bu hedefe var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sosyalizme ge\u00e7ilecek ve mevcut sorunlar ortadan kalkacakt\u0131.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde fiyat farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 hesaba katarsak d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomisi konumuna geldi, ABD ile teknoloji alan\u0131nda rekabet eder oldu, yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc konusunda da \u00f6nemli yol kat etti. Ancak \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nden birincil a\u015faman\u0131n sonu ile ilgili bir ses \u00e7\u0131km\u0131yor, \u00c7in esas olarak y\u00f6netiminin ileride sosyalizm vaadi olan ekonomisi kapitalist bir \u00fclke olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi bir g\u00fcn vakit geldi ge\u00e7elim dedi\u011finde de bu, geleneksel sosyalizm de\u011fil, piyasalar\u0131 ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc d\u0131\u015flamayan kendine \u00f6zg\u00fc bir sosyalizm olacakt\u0131r. Bu konudaki belirsizliklerin ortadan kalkmas\u0131, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00fclke i\u00e7ini de d\u0131\u015f\u0131n\u0131 da rahatlatan bir gelecek plan\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 herkes i\u00e7in yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/p>","slug":"cin-ne-kadar-komunist","tags":null,"meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1700427600em6MShfuz1H5mKC.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":3675,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":2,"name":"FAT\u0130H","surname":"OKTAY","email":"ozansoy.tuna@akay.com","slug":"fatih-oktay","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600qSRn7kb3ZZVHU3t.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-09-15T09:39:41.000000Z","updated_at":"2024-12-18T14:51:22.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":45756,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":45630,"locale":"tr","category_id":73,"title":"\u00c7in ne kadar kom\u00fcnist?","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":"FAT\u0130H OKTAY","content":"


<\/span><\/strong><\/p>


<\/p>

fatih@fatihoktay.com<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/strong><\/p>

Biden ile Xi\u2019nin bu y\u0131l ABD\u2019de ger\u00e7ekle\u015ftirilen Asya Pasifik Ekonomik \u0130\u015fbirli\u011fi zirvesi vesilesi ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi, ili\u015fkilerde biraz \u0131l\u0131nma umutlar\u0131 verse de ABD ile \u00c7in aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 giderek sertle\u015fme e\u011filiminde. ABD\u2019nin kar\u015f\u0131s\u0131na rakip olarak \u00e7\u0131kan \u00fclke, ona benzer bir k\u00fclt\u00fcr ve ekonomik-politik sisteme sahip olsa muhtemelen ili\u015fkiler bu kadar gerilmezdi. Bu a\u015famada sormak gerek, \u00c7in bir kom\u00fcnist parti taraf\u0131ndan y\u00f6netilse de ne kadar kom\u00fcnist, daha do\u011frusu sosyalist? \u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Bilindi\u011fi \u00fczere, sosyalizmde \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00e7al\u0131\u015fanlar ad\u0131na devlet m\u00fclkiyetinde olmas\u0131, \u00fcretimin piyasa sinyallerine g\u00f6re de\u011fil, devlet planlamas\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lmas\u0131 ve \u00fcretilenlerin devlet\u00e7e da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 esast\u0131r. Bireyler \u00fcretimden katk\u0131lar\u0131na oranla pay al\u0131rlar.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00dcretimin \u00e7ok y\u00fcksek d\u00fczeye \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, bollu\u011fa ula\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kom\u00fcnizm a\u015famas\u0131nda ise bireyler art\u0131k katk\u0131lar\u0131na bak\u0131lmaks\u0131z\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re \u00fcretimden pay al\u0131rlar.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

SOSYAL\u0130ST D\u00dcZEN<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in Halk Cumhuriyeti, 1949\u2019da kurulduktan sonra ilk y\u0131llar\u0131n\u0131 bir karma ekonomi olarak ge\u00e7irdi. \u0130lk y\u0131llarda toprak reformu yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131 ama tar\u0131msal \u00fcretimi ba\u011f\u0131ms\u0131z \u00e7ift\u00e7iler ger\u00e7ekle\u015ftiriyordu. Sanayi ve hizmet sekt\u00f6rlerinde de \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi kamula\u015ft\u0131rmaya gitmemi\u015f, tersine \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirerek \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn geli\u015fmesini ivmelendirmi\u015fti. Buna paralel olarak Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin deste\u011fi ile bir planlama \u00f6rg\u00fct\u00fc olu\u015fturuluyor ve devlete ait b\u00fcy\u00fck \u00fcretim tesisleri kuruluyordu. Hem kamu sekt\u00f6r\u00fc hem \u00f6zel sekt\u00f6r bir piyasa d\u00fczeni i\u00e7inde h\u0131zla b\u00fcy\u00fcyordu.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

1956 y\u0131l\u0131nda, \u00f6zel \u015firket sahiplerinin sosyal bask\u0131 ile \u015firketlerini devlete satmaya y\u00f6nlendirilmesi ve tar\u0131m\u0131n arazi ve \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ortak havuzlarda toplan\u0131p ortakla\u015fa \u00fcretim yap\u0131lan \u0130leri \u00dcretim Kooperatifler \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcreci ba\u015flad\u0131. 1950\u2019lerin sonlar\u0131na gelindi\u011finde \u00fclkede \u00fcretim ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fclkiyeti yaln\u0131z devletteydi, \u00fcretim plan \u00e7er\u00e7evesinde ger\u00e7ekle\u015ftiriliyor, da\u011f\u0131t\u0131m devlet taraf\u0131ndan yap\u0131l\u0131yordu. \u00c7in, geleneksel anlamda bir sosyalist d\u00fczene sahipti art\u0131k.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

P\u0130YASA EKONOM\u0130S\u0130NE YE\u015e\u0130L I\u015eIK<\/span><\/strong><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Yakla\u015f\u0131k 20 y\u0131l sonra, 1970\u2019lerin sonlar\u0131nda \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi \u00fclkede piyasa ekonomisine ge\u00e7i\u015fe ye\u015fil \u0131\u015f\u0131k yakt\u0131. Tar\u0131mda bireysel \u00fcretime d\u00f6n\u00fcld\u00fc, \u00f6zel giri\u015fim serbest b\u0131rak\u0131ld\u0131, ihtiyatl\u0131 bir \u015fekilde planlama sistemi ortadan kald\u0131r\u0131l\u0131p yerini piyasalar\u0131n almas\u0131 sa\u011fland\u0131, finansal sistem serbestle\u015ftirildi ve k\u00e2r odakl\u0131 hale getirildi. Devlet i\u015fletmelerinin \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6zelle\u015ftirildi, on milyonlarca i\u015f\u00e7i i\u015ften \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, herkese i\u015f ve sosyal g\u00fcvenlik uygulamas\u0131na son verildi. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00c7in, gelir ve servet da\u011f\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n son derece bozuk oldu\u011fu, \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131n\u0131n son derece k\u00f6t\u00fc oldu\u011fu, sosyal g\u00fcvenli\u011fin, f\u0131rsat e\u015fitli\u011finin ortadan kalkt\u0131\u011f\u0131 bir \u00fclke haline geldi.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi taraf\u0131ndan bu duruma getirilen a\u00e7\u0131klama, \u00c7in\u2019in Sosyalizmin Birincil A\u015famas\u0131 i\u00e7inde oldu\u011fuydu. Buna g\u00f6re sosyalizmin kurulmas\u0131, geli\u015fmi\u015f bir \u00fcretim altyap\u0131s\u0131 gerektiriyordu. Bu ise feodal ve yar\u0131 s\u00f6m\u00fcrge ge\u00e7mi\u015fi ile \u00c7in\u2019de ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015fti. Ger\u00e7ek sosyalizmin kurulmas\u0131 i\u00e7in \u00f6nce \u00fcretim altyap\u0131s\u0131n\u0131n ileri bir d\u00fczeye getirilmesi gerekiyordu, bu da ancak kapitalist bir yap\u0131 i\u00e7inde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilirdi. \u00c7in, piyasa ekonomisine ge\u00e7i\u015f ile ana hedefin kapitalist y\u00f6ntemler ve kurumlar da kullan\u0131larak \u00fcretim altyap\u0131s\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi oldu\u011fu Sosyalizmin Birincil A\u015famas\u0131 i\u00e7ine girmi\u015fti ve uzun s\u00fcre bu a\u015famada kalacakt\u0131.\u00a0<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

Bu hedefe var\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda sosyalizme ge\u00e7ilecek ve mevcut sorunlar ortadan kalkacakt\u0131.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in, bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde fiyat farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 hesaba katarsak d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck ekonomisi konumuna geldi, ABD ile teknoloji alan\u0131nda rekabet eder oldu, yukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc konusunda da \u00f6nemli yol kat etti. Ancak \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nden birincil a\u015faman\u0131n sonu ile ilgili bir ses \u00e7\u0131km\u0131yor, \u00c7in esas olarak y\u00f6netiminin ileride sosyalizm vaadi olan ekonomisi kapitalist bir \u00fclke olarak varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor.<\/span><\/p>

\u00a0<\/span><\/p>

\u00c7in Kom\u00fcnist Partisi bir g\u00fcn vakit geldi ge\u00e7elim dedi\u011finde de bu, geleneksel sosyalizm de\u011fil, piyasalar\u0131 ve \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc d\u0131\u015flamayan kendine \u00f6zg\u00fc bir sosyalizm olacakt\u0131r. Bu konudaki belirsizliklerin ortadan kalkmas\u0131, \u00c7in Kom\u00fcnist Partisi\u2019nin \u00fclke i\u00e7ini de d\u0131\u015f\u0131n\u0131 da rahatlatan bir gelecek plan\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 herkes i\u00e7in yararl\u0131 olacakt\u0131r.<\/span><\/p>","slug":"cin-ne-kadar-komunist","orjinalimage":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1700427600em6MShfuz1H5mKC.webp","news_cover_min":"\/front\/uploads\/blog\/thumbnail\/1700427600em6MShfuz1H5mKC.webp","news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":null,"meta_title":null,"meta_description":null,"meta_keywords":null,"view_count":3675,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}