{"status":true,"post":{"id":22206,"user_id":22,"status":1,"type":1,"orde":null,"notification_type":3,"static_post":0,"published_at":"2022-10-24 14:15:25","created_at":"2020-05-14T21:00:00.000000Z","updated_at":"2022-10-24T11:15:25.000000Z","edited_at":"2024-12-17 22:35:21","source_id":null,"post_id":22206,"is_featured":0,"title":"Biraz parasal geni\u015fleme hemen enflasyon yaratmaz","slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"home_title":null,"sub_title":null,"category_id":73,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Osman Ar\u0131o\u011flu<\/span><\/strong><\/p>

D\u00fcnyada 2008 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan ekonomik kriz ekonomi kitaplar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 bulunan ekonomi bilgilerini de tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r hale getirdi. Bilinen ekonomi kurallar\u0131na g\u00f6re piyasaya kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z para verilmesi enflasyona neden olurdu. Oysa, 2008 d\u00fcnya ekonomik krizinde hem ABD hem de AB merkez bankalar\u0131 \u00e7ok ciddi parasal geni\u015flemeye gitti. Ancak buna ra\u011fmen ekonomilerde herhangi bir kayda de\u011fer enflasyon ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi gibi koronal\u0131 g\u00fcnler ba\u015flamadan \u00f6nce dahi d\u00fcnyada negatif faizlerden bahsedilir hale gelmi\u015fti. 2019 y\u0131l\u0131na girilirken y\u0131l i\u00e7erisinde ka\u00e7 faiz art\u0131r\u0131m\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lan ABD Merkez Bankas\u0131 (Fed) dahil bir\u00e7ok merkez bankas\u0131 faiz indirimleri yoluna gitti. Gelinen noktada Euribor negatif olmaya devam ederken, Fed en son 16 Mart 2020\u2019de faiz oran\u0131n\u0131 100 baz puan indirerek 0-0.25 puana \u00e7ekmi\u015f oldu.<\/span><\/p>

Korona g\u00fcnleri ile beraber ba\u015fta ABD olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f \u00fclke merkez bankalar\u0131 tekrar parasal geni\u015fleme kararlar\u0131 almaya ba\u015flad\u0131. Mart ba\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rs\u0131z parasal geni\u015fleme karar\u0131 alan Fed, bir g\u00fcnde 75 milyar dolara kadar y\u00fckselen tahvil al\u0131mlar\u0131n\u0131 nisan sonlar\u0131ndan itibaren k\u0131smen yava\u015flatmaya ba\u015flad\u0131. Benzer uygulama AB Merkez Bankas\u0131\u2019ndan da geldi.<\/span><\/p>

T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE DURUM<\/strong><\/span><\/p>

T\u00fcrkiye, korona ile m\u00fccadele konusunda i\u015fi ba\u015ftan s\u0131k\u0131 tutma noktas\u0131nda d\u00fcnyaya \u00f6rnek bir konumda hareket etti. Bu sayede vaka say\u0131s\u0131nda k\u0131sa bir s\u00fcrede azal\u0131\u015f trendine girilmesi sa\u011fland\u0131. \u015eimdi yeni bir d\u00f6neme giriliyor. \u015eayet bu d\u00f6nemde de kontrol elden b\u0131rak\u0131lmazsa in\u015fallah bu illetten k\u0131sa s\u00fcrede kurtulunmu\u015f olur ve ekonominin alaca\u011f\u0131 tahribat daha fazla ilerlemez. Bu s\u00fcre\u00e7te bir\u00e7ok i\u015fletme faaliyetini tamamen durdururken bir\u00e7ok i\u015fletmede de faaliyetler durma noktas\u0131na geldi. \u00d6zellikle hizmet i\u015fletmelerinde ve AVM gibi genel kullan\u0131m alanlar\u0131nda faaliyette bulunan i\u015fletmelerin koronal\u0131 g\u00fcnler \u00f6ncesi hacimlerine ula\u015fmalar\u0131 i\u00e7in iyimser bir ihtimalle 3-6 ay zaman gerekecek. Bu noktada devlet hem \u00e7al\u0131\u015fanlara sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 destek \u00f6demeleri hem de vergi beyanlar\u0131 ve \u00f6demeleri ile i\u015fletmelerin kredilerinde faizsiz erteleme imkanlar\u0131yla aktif tedbir alma konumunda oldu.<\/span><\/p>

Muhtemelen s\u00fcrecin devam\u0131na g\u00f6re yeni ertelemeler de gerekli olabilecek. Bunu zaman g\u00f6sterecek. Bu d\u00f6nemde d\u00f6viz kurlar\u0131 bir hayli hareketli oldu. \u0130hracatta y\u00fczde 40\u2019lar\u0131 a\u015fan daralma ve cari a\u00e7\u0131kta tekrar ba\u015flayan art\u0131\u015f trendine ra\u011fmen kur hareketinin tahribat\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmas\u0131nda, y\u0131llar \u00f6ncesi kademe kademe uygulamaya konulan; \u00f6nce bireysel kesimin, daha sonra da d\u00f6viz geliri olmayan i\u015fletmelerin d\u00f6vizle bor\u00e7lanmalar\u0131n\u0131 engelleyen d\u00fczenlemeler son derece yararl\u0131 oldu.<\/span><\/p>

Yap\u0131labilecek bir repo anla\u015fmas\u0131 ile birlikte de kurlarda h\u0131zla bir geriye geli\u015fi izleyebilece\u011fiz. <\/span><\/p>

Bu g\u00fcnlerde i\u015fletmelerin faaliyetlerindeki daralmalar do\u011fal olarak vergi gelirlerinde olumsuz etkilenmeye neden olacak. Bu noktada elbette param\u0131z dolar veya Euro de\u011fil, ancak ekonomi normale d\u00f6nesiye kadar kontroll\u00fc bir parasal geni\u015fleme ile bu s\u00fcrecin ge\u00e7ilmesi, Hazinenin finansman\u0131nda ek vergi getirilmesi gibi bu d\u00f6nem i\u00e7in son derece s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 olacak tedbirlere g\u00f6re \u00e7ok daha do\u011fru olacak. Bu parasal geni\u015flemenin d\u00fcnya krizinde geli\u015fmi\u015f merkez bankalar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ekonomi canlanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kontroll\u00fc bir \u015fekilde geri \u00e7ekilmek suretiyle daha az bir ekonomik tahribatla bu s\u00fcrecin atlat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilecek. Ayr\u0131ca bu konuda en son Varl\u0131k Fonu\u2019nun kamu bankalar\u0131n\u0131n \u00e7ekirdek sermayesini 21 milyar dolar art\u0131rmas\u0131 ve b\u00f6ylece Vak\u0131flar Bankas\u0131\u2019na da sermaye art\u0131r\u0131m\u0131 ile ortak olmas\u0131, s\u00fcrecin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan kamu bankalar\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla da bankac\u0131l\u0131k kesimine verilen kayda de\u011fer bir destek olmu\u015ftur. <\/span><\/p>

Kriz y\u00f6netiminde d\u00fcnyada art\u0131k ciddi tecr\u00fcbe birikimi oldu. Ayn\u0131 durumu T\u00fcrkiye i\u00e7in de s\u00f6yleyebiliriz. Bu d\u00f6nemde \u00f6nemli olan so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 elden b\u0131rakmadan, minimum maliyetle s\u00fcrecin atlat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Klasik y\u00f6ntemlerden ziyade krize \u00f6zel tedbirlerle gidilmesi \u00f6nemli. D\u00fcnyada s\u00fcregelen negatif faiz, d\u00fc\u015f\u00fck enflasyon ve d\u00fc\u015f\u00fck petrol fiyatlar\u0131n\u0131n lehimize olu\u015fturdu\u011fu f\u0131rsatlar\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirmeliyiz.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"biraz-parasal-genisleme-hemen-enflasyon-yaratmaz","tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Biraz parasal geni\u015fleme hemen enflasyon yaratmaz","meta_description":"Osman Ar\u0131o\u011flu","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"view_count":997,"cropped_1200x675":null,"user":{"id":22,"name":"OSMAN","surname":"ARIO\u011eLU","email":"osman-arioglu@gmail.com","slug":"osman-arioglu","avatar":"\/front\/uploads\/avatar\/1733691600PhnV7uz5limxSFX.webp","status":1,"role":1,"email_verified_at":null,"orde":null,"created_at":"2022-10-19T14:42:06.000000Z","updated_at":"2024-12-18T09:49:41.000000Z","seo_title":null,"seo_description":null},"translations":[{"id":22305,"is_featured":0,"is_amp":0,"is_ads":0,"ads_link":null,"post_id":22206,"locale":"tr","category_id":73,"title":"Biraz parasal geni\u015fleme hemen enflasyon yaratmaz","home_title":null,"sub_title":null,"slider_title":null,"slider_title_2":null,"slider_spot_title":null,"slider_spot_title_2":null,"subtitleuse":0,"description":null,"content":" \t\t\t\t\t \t\t\t\t\t

Osman Ar\u0131o\u011flu<\/span><\/strong><\/p>

D\u00fcnyada 2008 y\u0131l\u0131nda ya\u015fanan ekonomik kriz ekonomi kitaplar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 bulunan ekonomi bilgilerini de tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r hale getirdi. Bilinen ekonomi kurallar\u0131na g\u00f6re piyasaya kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z para verilmesi enflasyona neden olurdu. Oysa, 2008 d\u00fcnya ekonomik krizinde hem ABD hem de AB merkez bankalar\u0131 \u00e7ok ciddi parasal geni\u015flemeye gitti. Ancak buna ra\u011fmen ekonomilerde herhangi bir kayda de\u011fer enflasyon ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fi gibi koronal\u0131 g\u00fcnler ba\u015flamadan \u00f6nce dahi d\u00fcnyada negatif faizlerden bahsedilir hale gelmi\u015fti. 2019 y\u0131l\u0131na girilirken y\u0131l i\u00e7erisinde ka\u00e7 faiz art\u0131r\u0131m\u0131 yap\u0131laca\u011f\u0131 tart\u0131\u015f\u0131lan ABD Merkez Bankas\u0131 (Fed) dahil bir\u00e7ok merkez bankas\u0131 faiz indirimleri yoluna gitti. Gelinen noktada Euribor negatif olmaya devam ederken, Fed en son 16 Mart 2020\u2019de faiz oran\u0131n\u0131 100 baz puan indirerek 0-0.25 puana \u00e7ekmi\u015f oldu.<\/span><\/p>

Korona g\u00fcnleri ile beraber ba\u015fta ABD olmak \u00fczere geli\u015fmi\u015f \u00fclke merkez bankalar\u0131 tekrar parasal geni\u015fleme kararlar\u0131 almaya ba\u015flad\u0131. Mart ba\u015f\u0131nda s\u0131n\u0131rs\u0131z parasal geni\u015fleme karar\u0131 alan Fed, bir g\u00fcnde 75 milyar dolara kadar y\u00fckselen tahvil al\u0131mlar\u0131n\u0131 nisan sonlar\u0131ndan itibaren k\u0131smen yava\u015flatmaya ba\u015flad\u0131. Benzer uygulama AB Merkez Bankas\u0131\u2019ndan da geldi.<\/span><\/p>

T\u00dcRK\u0130YE\u2019DE DURUM<\/strong><\/span><\/p>

T\u00fcrkiye, korona ile m\u00fccadele konusunda i\u015fi ba\u015ftan s\u0131k\u0131 tutma noktas\u0131nda d\u00fcnyaya \u00f6rnek bir konumda hareket etti. Bu sayede vaka say\u0131s\u0131nda k\u0131sa bir s\u00fcrede azal\u0131\u015f trendine girilmesi sa\u011fland\u0131. \u015eimdi yeni bir d\u00f6neme giriliyor. \u015eayet bu d\u00f6nemde de kontrol elden b\u0131rak\u0131lmazsa in\u015fallah bu illetten k\u0131sa s\u00fcrede kurtulunmu\u015f olur ve ekonominin alaca\u011f\u0131 tahribat daha fazla ilerlemez. Bu s\u00fcre\u00e7te bir\u00e7ok i\u015fletme faaliyetini tamamen durdururken bir\u00e7ok i\u015fletmede de faaliyetler durma noktas\u0131na geldi. \u00d6zellikle hizmet i\u015fletmelerinde ve AVM gibi genel kullan\u0131m alanlar\u0131nda faaliyette bulunan i\u015fletmelerin koronal\u0131 g\u00fcnler \u00f6ncesi hacimlerine ula\u015fmalar\u0131 i\u00e7in iyimser bir ihtimalle 3-6 ay zaman gerekecek. Bu noktada devlet hem \u00e7al\u0131\u015fanlara sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 destek \u00f6demeleri hem de vergi beyanlar\u0131 ve \u00f6demeleri ile i\u015fletmelerin kredilerinde faizsiz erteleme imkanlar\u0131yla aktif tedbir alma konumunda oldu.<\/span><\/p>

Muhtemelen s\u00fcrecin devam\u0131na g\u00f6re yeni ertelemeler de gerekli olabilecek. Bunu zaman g\u00f6sterecek. Bu d\u00f6nemde d\u00f6viz kurlar\u0131 bir hayli hareketli oldu. \u0130hracatta y\u00fczde 40\u2019lar\u0131 a\u015fan daralma ve cari a\u00e7\u0131kta tekrar ba\u015flayan art\u0131\u015f trendine ra\u011fmen kur hareketinin tahribat\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmas\u0131nda, y\u0131llar \u00f6ncesi kademe kademe uygulamaya konulan; \u00f6nce bireysel kesimin, daha sonra da d\u00f6viz geliri olmayan i\u015fletmelerin d\u00f6vizle bor\u00e7lanmalar\u0131n\u0131 engelleyen d\u00fczenlemeler son derece yararl\u0131 oldu.<\/span><\/p>

Yap\u0131labilecek bir repo anla\u015fmas\u0131 ile birlikte de kurlarda h\u0131zla bir geriye geli\u015fi izleyebilece\u011fiz. <\/span><\/p>

Bu g\u00fcnlerde i\u015fletmelerin faaliyetlerindeki daralmalar do\u011fal olarak vergi gelirlerinde olumsuz etkilenmeye neden olacak. Bu noktada elbette param\u0131z dolar veya Euro de\u011fil, ancak ekonomi normale d\u00f6nesiye kadar kontroll\u00fc bir parasal geni\u015fleme ile bu s\u00fcrecin ge\u00e7ilmesi, Hazinenin finansman\u0131nda ek vergi getirilmesi gibi bu d\u00f6nem i\u00e7in son derece s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 olacak tedbirlere g\u00f6re \u00e7ok daha do\u011fru olacak. Bu parasal geni\u015flemenin d\u00fcnya krizinde geli\u015fmi\u015f merkez bankalar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi ekonomi canlanmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kontroll\u00fc bir \u015fekilde geri \u00e7ekilmek suretiyle daha az bir ekonomik tahribatla bu s\u00fcrecin atlat\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn olabilecek. Ayr\u0131ca bu konuda en son Varl\u0131k Fonu\u2019nun kamu bankalar\u0131n\u0131n \u00e7ekirdek sermayesini 21 milyar dolar art\u0131rmas\u0131 ve b\u00f6ylece Vak\u0131flar Bankas\u0131\u2019na da sermaye art\u0131r\u0131m\u0131 ile ortak olmas\u0131, s\u00fcrecin y\u00fck\u00fcn\u00fc ta\u015f\u0131yan kamu bankalar\u0131na ve dolay\u0131s\u0131yla da bankac\u0131l\u0131k kesimine verilen kayda de\u011fer bir destek olmu\u015ftur. <\/span><\/p>

Kriz y\u00f6netiminde d\u00fcnyada art\u0131k ciddi tecr\u00fcbe birikimi oldu. Ayn\u0131 durumu T\u00fcrkiye i\u00e7in de s\u00f6yleyebiliriz. Bu d\u00f6nemde \u00f6nemli olan so\u011fukkanl\u0131l\u0131\u011f\u0131 elden b\u0131rakmadan, minimum maliyetle s\u00fcrecin atlat\u0131lmas\u0131d\u0131r. Klasik y\u00f6ntemlerden ziyade krize \u00f6zel tedbirlerle gidilmesi \u00f6nemli. D\u00fcnyada s\u00fcregelen negatif faiz, d\u00fc\u015f\u00fck enflasyon ve d\u00fc\u015f\u00fck petrol fiyatlar\u0131n\u0131n lehimize olu\u015fturdu\u011fu f\u0131rsatlar\u0131 en iyi \u015fekilde de\u011ferlendirmeliyiz.<\/span><\/p> \t\t\t\t","slug":"biraz-parasal-genisleme-hemen-enflasyon-yaratmaz","orjinalimage":null,"news_cover_min":null,"news_cover":null,"news_video_min":null,"news_video":null,"cropped_638x552":null,"cropped_310x208":null,"cropped_416x247":null,"cropped_197x247":null,"cropped_416x600":null,"cropped_1200x675":null,"tags":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","meta_title":"Biraz parasal geni\u015fleme hemen enflasyon yaratmaz","meta_description":"Osman Ar\u0131o\u011flu","meta_keywords":"K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131","view_count":997,"yt":0,"ytid":"","ytimage":null,"imgdate":"2000-01-01 00:00:00","cuff_cover":null,"cropped_358x214":null,"cropped_842x474":null}]}}